Whisky · Förklaring
Hoeveel weegt een vol whiskyvat?
Een vol whiskyvat weegt het leeggewicht van het eikenhout plus de massa van de vloeistof. Bij een vatsterkte van 63,5 procent weegt die vloeistof 0,901 kilo per liter. Een American standard barrel van 200 liter bevat dan 180 kilo whisky, een hogshead van 250 liter 225 kilo en een sherry butt van 500 liter 451 kilo. Het hout komt daar bovenop.
Kort sagt
Kärnan i siffror
| Rekenbasis vloeistof | 0,901 kilo per liter bij 63,5 procent alcohol en 20 graden, volgens de alcoholometrische tabellen van richtlijn 76/766/EEG |
|---|---|
| Quarter cask, 125 liter | ongeveer 113 kilo vloeistof (125 maal 0,901) |
| American standard barrel, 200 liter | ongeveer 180 kilo vloeistof (200 maal 0,901) |
| Hogshead, 238 tot 250 liter | ongeveer 215 tot 225 kilo vloeistof |
| Sherry butt, 500 liter | ongeveer 451 kilo vloeistof (500 maal 0,901) |
| Wettelijk maximum, 700 liter | ongeveer 631 kilo vloeistof; grotere vaten mogen niet voor Scotch |
| Leeggewicht van het vat | komt bovenop de vloeistof; geen openbare bron legt dit per vatsoort betrouwbaar vast, dus wij noemen er geen cijfer bij |
| Verlies tijdens rijping | gemiddeld 2 procent van de inhoud per jaar, volgens het Scotch Whisky Technical File |
Vilka fatstorlekar används för whisky?
Een whiskyvat mag van de Scotch Whisky Regulations 2009 hoogstens 700 liter houden, en binnen die grens werkt de branche met een handvol vaste maten. Die bovengrens staat letterlijk in regulation 3: rijping alleen in eiken vaten met een inhoud van niet meer dan 700 liter.
De kleinste gangbare maat is de quarter cask, een kwart van een butt van 500 liter en dus 125 liter. Daarboven zit de American standard barrel, het ex-bourbonvat dat 53 Amerikaanse gallons oftewel 200 liter houdt. De hogshead wordt in Schotland gebouwd uit de duigen van bourbonvaten; de Oxford Companion to Spirits and Cocktails noemt 238 liter als standaardinhoud en 250 liter voor de Schotse variant. De sherry butt houdt 500 liter. Een puncheon is een groot vat waarvoor dezelfde bron bij Jamaicaanse rum 400 liter noemt, en voor Scotch blijft ook een puncheon per wet onder de 700 liter.
Hoe zwaar is de vloeistof in elke vatmaat?
Vermenigvuldig de inhoud in liters met 0,901 kilo en u hebt de massa van de whisky bij een vulsterkte van 63,5 procent. Dat getal 0,901 volgt uit de Europese alcoholometrische tabellen van richtlijn 76/766/EEG, gerekend bij 20 graden.
De sommen op een rij. Quarter cask: 125 maal 0,901 is 113 kilo. American standard barrel: 200 maal 0,901 is 180 kilo. Hogshead van 250 liter: 225 kilo. Sherry butt van 500 liter: 451 kilo. En een vat op de wettelijke bovengrens van 700 liter: 631 kilo.
In alle gevallen is dat alleen de vloeistof. De duigen, de deksels en de ijzeren banden komen daar nog bij. Wij noemen daar geen kilo’s bij, omdat er geen openbare bron is die het leeggewicht per vatsoort betrouwbaar vastlegt. De vloeistofmassa is dus een ondergrens, geen eindbedrag.
Waarom weegt whisky minder dan water?
Alcohol is lichter dan water: zuivere ethanol weegt 0,789 kilo per liter en water 0,998 kilo per liter, beide bij 20 graden. Die twee cijfers volgen rechtstreeks uit de formule in de bijlage van richtlijn 76/766/EEG.
Whisky op vatsterkte zit daar tussenin. Bij 63,5 procent alcohol komt de dichtheid op 0,901 kilo per liter, dus 97 gram per liter minder dan water. Over een vat van 700 liter scheelt dat bijna 68 kilo: 699 kilo water tegen 631 kilo whisky bij hetzelfde volume.
In het schap aan de Brink in Bathmen staan 837 whisky’s op vatsterkte, van 204 merken, met een alcoholpercentage van 55 tot 73,7 procent. Over die hele band loopt de dichtheid van 0,920 tot 0,876 kilo per liter. Een fles van 0,7 liter op 55 procent bevat daarmee 644 gram vloeistof, dezelfde fles op 73,7 procent 613 gram. Het hele whiskyschap telt 4.055 verschillende whisky’s.
Hoeveel lichter wordt een vat door het angel's share?
Gemiddeld verdampt 2 procent van de inhoud per jaar, meldt het Scotch Whisky Technical File, en dat tikt jaar na jaar door. Dat verlies heet in de branche het angel’s share.
Reken het voor op een hogshead van 250 liter. Na drie jaar, de wettelijke minimumrijping, is 250 maal 0,98 tot de derde macht nog 235 liter. Na twaalf jaar is het 196 liter, bijna 54 liter minder dan bij het vullen.
Er verdwijnt niet alleen volume. Het technisch dossier meldt dat in het koele, vochtige Schotse klimaat verhoudingsgewijs meer alcohol dan water verdampt, zodat de sterkte daalt. Zakt een vulling van 63,5 procent in twaalf jaar naar 58 procent, dan weegt de vloeistof nog 196 maal 0,914 is 179 kilo, tegen 225 kilo bij het vullen. Dat is 46 kilo minder.
Wat betekent dat gewicht in het pakhuis?
Zelfs het kleinste gangbare vat, een quarter cask van 125 liter, bevat al ruim 112 kilo vloeistof, en daar komt het gewicht van het eikenhout nog bij. Een butt van 500 liter zit op 451 kilo vloeistof.
Daarom rollen vaten over de vloer en liggen ze op rekken, in plaats van dat ze getild worden. Hoeveel het leeggewicht per vatsoort scheelt, hangt af van de hoeveelheid hout: een butt heeft langere en dikkere duigen en grotere deksels dan een barrel, dus meer hout en meer ijzer. Dat is de reden dat het verschil er is; een exact cijfer geven wij niet zonder bron.
Voor het stapelen telt de totale last. Drie lagen butts boven elkaar betekent per plek al ruim 1.350 kilo aan vloeistof, want 3 maal 451 is 1.353. Wie thuis een klein rijpingsvat neerzet, kan hetzelfde rekenwerk doen: inhoud in liters maal de dichtheid bij de sterkte die erin gaat.
Från butiken i Bathmen
Welke whisky's op vatsterkte staan er in Bathmen?
In de winkel in Bathmen staan 837 whisky's op vatsterkte van 204 verschillende merken uit 17 landen. De prijzen lopen van € 17,49 tot € 2.599,00. Het alcoholpercentage loopt van 55% tot 73,7%.
- 1770 Glasgow Distillery Red Wine & Ruby Port Cask Finish 57,5% · 70 cl · Skottland
- 1770 Glasgow Distillery The Original Cask Strength #2 59,5% · 70 cl · Skottland
- A Highland Distillery 2005 – 16 Years Old – First Cask 58,3% · 70 cl · Skottland
- Aberlour 17Y First Fill Sherry 58,8% 58,8% · 70 cl · Skottland
- Aberlour A'Bunadh Alba 62,7% · 70 cl · Skottland
- Aberlour A'Bunadh Batch #75 60,9% · 70 cl · Skottland
- Aberlour A'Bunadh Cask Strength Batch #84 61,2% · 70 cl · Skottland
- AD RATTRAY WILLIAMSON 12 Years Old 56,4% · 70 cl · Skottland
- Adelphi Ardmore 2016 2024 61,1% · 70 cl · Skottland
- Adelphi Ardnamurchan Cask Strength 2025 57,7% · 70 cl · Skottland
Relaterade frågor
Hör whisky hemma i en karaff?Är en äldre whisky alltid bättre?Kan en flaska sprit skickas säkert?
Kort svar
Korta svar på relaterade frågor
- Hoeveel flessen van 0,7 liter komen er uit een hogshead van 250 liter?
- Bij het vullen zijn dat 357 flessen, want 250 gedeeld door 0,7 is 357. Na jaren rijping blijft daar minder van over, omdat er inhoud verdampt.
- Hoe zwaar is een liter whisky op flessterkte van 40 procent?
- Ongeveer 0,948 kilo per liter bij 20 graden. Een fles van 0,7 liter bevat dan ongeveer 664 gram vloeistof.
- Får ett whiskyfat vara större än 700 liter?
- Voor Scotch niet. De Scotch Whisky Regulations 2009 eisen rijping in eiken vaten met een inhoud van niet meer dan 700 liter.
- Op welke sterkte gaat whisky het vat in?
- Het Scotch Whisky Technical File noemt een verdunning naar 60 tot 70 procent alcohol voor het vullen. Op die sterkte weegt de vloeistof 0,909 tot 0,886 kilo per liter.
Underbyggnad
Källor
- The Scotch Whisky Regulations 2009, regulation 3, legislation.gov.uk (geraadpleegd 2026-11-10)
- Guidance on allowable casks for maturation (2025), Scotch Whisky Association (geraadpleegd 2026-11-10)
- Scotch Whisky Technical File, juni 2019, Britse overheid (gov.uk) (geraadpleegd 2026-11-10)
- Richtlijn 76/766/EEG, bijlage met de alcoholometrische formule, legislation.gov.uk, behouden EU-wetgeving (geraadpleegd 2026-11-10)
- The Oxford Companion to Spirits and Cocktails, lemma Barrel, Oxford University Press (geraadpleegd 2026-11-10)
- The Oxford Companion to Spirits and Cocktails, lemma Hogshead, Oxford University Press (geraadpleegd 2026-11-10)
- Verification checks for Scotch Whisky, cask capacity, Britse overheid (gov.uk) (geraadpleegd 2026-11-10)
- Tariefpost 4416.00.30.10, nieuwe sherry butt van 500 liter, Wove, naslag Amerikaanse douanetarieven (geraadpleegd 2026-11-10)
Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 10 november 2026.
Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.


Whisky
Öl
Vin
Sprit
Aperitif och något speciellt
Alkoholfri
Glas och övrigt
Samarbeten
Whisky
Vin
Öl
Gin
Rom
Likör
Jenever
Cognac
För er egen grupp
Ring
E-post
Titta förbi
Öppettider