Whisky · Forklaring

Wat is een mash tun bij whisky?

Een mash tun is het grote weekvat in een distilleerderij waarin gemalen mout met heet water wordt gemengd. Het zetmeel uit het graan wordt daar door de eigen enzymen van de mout in vergistbare suiker omgezet. De eerste watergift komt op 63,5 tot 64 graden binnen, daarna volgen een tweede en vaak een derde gift bij hogere temperatuur. Het zoete vocht dat eruit loopt heet wort en gaat naar de washback.

Kort fortalt

Kjernen i tall

Hva det er Weekvat waarin gemalen mout met heet water in vergistbare suiker wordt omgezet
Plaats in de keten Na de molen, voor de washback
Eerste watergift Instroom 68 tot 70 graden, mengsel 63,5 tot 64 graden
Tweede watergift Ongeveer 75 graden
Derde watergift Rond 90 graden, gaat terug als eerste water van de volgende maische
Grist Ongeveer 70 procent grits, 20 procent kaf, 10 procent bloem
Enzymer Beta-amylase is actief rond 62 tot 65 graden, alfa-amylase rond 66 tot 71 graden
Wat overblijft Draff, nat veevoer met 70 tot 80 procent water

Wat is een mash tun en waar staat hij in het proces?

Een mash tun is het weekvat waarin gemalen mout met heet water wordt gemengd, en hij staat in de distilleerderij tussen de molen en de washback.

De Scotch Whisky Regulations 2009 eisen dat water en gemalen mout bij de distilleerderij zelf tot een maische verwerkt worden. In de mash tun gebeurt dat. De mout komt uit de molen, het water komt erbij, en het zoete vocht dat eruit loopt gaat gekoeld naar de washback om te vergisten. Het vat zelf heeft verder in het proces geen rol meer.

Is een mash tun een kookketel?

Nee, een mash tun kookt niets, want het is een weekvat waarin water van ruim zestig graden het zetmeel in suiker laat omzetten.

Koken zou de enzymen in de mout onmiddellijk kapotmaken, en dan blijft zetmeel gewoon zetmeel. Het water moet dus warm genoeg zijn om het zetmeel los te weken, en tegelijk koel genoeg om de enzymen te laten werken. Daarom ligt de werktemperatuur van de eerste gift op 63,5 tot 64 graden en niet hoger. Het graanbed mag daarna tot ongeveer een uur rusten, zodat de omzetting af kan komen.

Waarom gaan er drie of vier watergiften in de mash tun?

De watergiften gaan er in stappen in, omdat elke gift heter is dan de vorige en zo opnieuw suiker uit het graanbed haalt.

Het eerste water loopt er bij 68 tot 70 graden in en komt met de grist samen op 63,5 tot 64 graden. Het tweede water is ongeveer 75 graden. Een derde water van rond 90 graden gaat naar een aparte tank en dient daarna als eerste water van de volgende maische. Zo blijft de laatste suiker in het proces en gaat de warmte niet verloren. Sommige distilleerderijen werken met twee giften, andere met vier.

Waarom wordt de temperatuur in de mash tun zo nauw gehouden?

De enzymen uit de mout werken alleen in een smal temperatuurgebied, en te heet water maakt ze kapot voordat het zetmeel is omgezet.

De verzameling zetmeelsplitsende enzymen in graan heet diastase, en bestaat vooral uit beta-amylase en alfa-amylase. Beta-amylase is actief rond 62 tot 65 graden en is de kwetsbaarste van de twee, want bij hogere temperatuur houdt het niet lang stand. Alfa-amylase is actief rond 66 tot 71 graden en valt rond 74 graden uit. Het eerste water zit met 63,5 tot 64 graden precies tussen die twee gebieden in. Uitwijken kan niet: de Scotch Whisky Regulations 2009 staan alleen de eigen enzymen van het graan toe, geen enzymen van buiten.

Wat is het verschil tussen een mash tun, een lauter tun en een mash filter?

Alle drie scheiden het zoete vocht van het graan, maar ze doen dat met andere middelen: zwaartekracht, regelbare messen of persmembranen.

In een traditionele rake-and-gear mash tun roeren armen met vaste messen het bed door en zakt het wort op zwaartekracht door een geperforeerde bodem. Een lauter tun heeft messen die op en neer kunnen en regelt het drukverschil over het bed, zodat de grist fijner gemalen mag worden. Een mash filter perst het vocht met membranen door doeken heen. Die laatste bouw verdraagt graansoorten die een gewone mash tun zouden verstoppen en levert een dikker wort. InchDairnie in Fife werkt op die manier.

Wat is grist en waarom doet de maalgraad ertoe?

Grist is de gemalen mout die de mash tun in gaat, en de verhouding tussen kaf, grof gruis en bloem bepaalt of het wort er goed uit loopt.

Een gangbare verhouding is ongeveer 70 procent grits, 20 procent kaf en 10 procent bloem. Elk deel heeft een eigen taak. In de grits zit het meeste zetmeel, de bloem brengt zetmeel en enzymen mee, en het kaf vormt het filterbed waar het wort doorheen zakt. Maalt de molen te grof, dan wordt het zetmeel niet goed nat en blijft er suiker achter. Maalt hij te fijn, dan breekt het kaf, loopt het bed dicht en zakt de opbrengst. Een traditionele mash tun vraagt daarom een grovere maling dan een moderne lauter tun.

Fra butikken i Bathmen

Hvilke skotske whiskyer finnes i Bathmen?

In de winkel in Bathmen staan 2.873 Van de whisky's in het schap aan de Brink komen 2.873 flessen uit Schotland. van 327 verschillende merken. De prijzen lopen van € 5,99 tot € 12.500,00. Het alcoholpercentage loopt van 10% tot 66,8%.

Filtrer all whisky

Relaterte spørsmål

Wat is een pagodedak op een distilleerderij?Hva er en port pipe?Hva er en purifier på en whiskykjele?

Kort svar

Korte svar på beslektede spørsmål

Wat blijft er na het maischen in de mash tun achter?
Het uitgewerkte graan heet draff en gaat als nat veevoer naar het boerenbedrijf, vooral naar rundvee. Draff bestaat voor 70 tot 80 procent uit water, waardoor vervoer en bewaren kostbaar zijn.
Mag een distilleerderij enzymen toevoegen aan de maische?
Bij Scotch whisky niet. De Scotch Whisky Regulations 2009 schrijven voor dat de omzetting naar vergistbare stof alleen door de eigen enzymen van het graan gebeurt, en dat er bij de vergisting alleen gist bij komt.
Hva er vørter?
Wort is het zoete vocht dat uit de mash tun loopt, met daarin de suiker die uit het zetmeel is vrijgekomen. Dat vocht gaat gekoeld naar de washback, waar de gist het in alcohol omzet.
Hoe lang blijft de maische in de mash tun staan?
Het graanbed mag tot ongeveer een uur rusten, zodat de enzymen het zetmeel kunnen omzetten. Een deel van de distilleerderijen tapt eerder af, omdat de omzetting in de washback nog doorgaat.

Begrunnelse

Kilder

  1. The Scotch Whisky Regulations 2009, regulation 3, legislation.gov.uk, Britse wetgeving (geraadpleegd 2026-11-12)
  2. How it's made, Scotch Whisky Association (geraadpleegd 2026-11-12)
  3. Scotch Distilling Mash Protocol, Crisp Malt (geraadpleegd 2026-11-12)
  4. The magic of the perfect crush in distilling, Crisp Malt (geraadpleegd 2026-11-12)
  5. Amylases, The Oxford Companion to Beer, Craft Beer and Brewing (geraadpleegd 2026-11-12)
  6. The role of enzymes in the distillery, Spirits and Distilling (geraadpleegd 2026-11-12)
  7. Distillery by-products, livestock feed and bio-energy use, Scottish Government (geraadpleegd 2026-11-12)
  8. Our process, InchDairnie Distillery (geraadpleegd 2026-11-12)

Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 12 november 2026.

Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.