Op het schap in Bathmen staan dertig kant-en-klare cocktails van dertien merken. Dat is een klein hoekje van een assortiment van 6.117 artikelen, en het is wel het hoekje waar de meeste vragen over komen. Wat zit er nou eigenlijk in zo’n fles, en waarom smaakt hij anders dan wat u zelf staat te schudden?
Het antwoord gaat voor een groot deel over water. Niet omdat er iets aangelengd wordt, maar omdat een cocktail zonder water geen cocktail is. Hieronder staat hoe dat werkt, wat het alcoholpercentage op zo’n fles betekent, en waar de wet een grens trekt die bepaalt of u een fles bij de supermarkt of bij de slijter vindt.
Wat een kant-en-klare cocktail is
Een kant-en-klare cocktail is een drank waarin alle onderdelen al gemengd zijn: de sterke drank, het sap of de likeur, de suiker en het water. Op etiketten komt u twee Engelse aanduidingen tegen. Ready to serve betekent dat u hem nog moet koelen en over ijs uitschenken. Ready to drink betekent dat het blikje of flesje zo de hand in kan.
Het is geen beschermde categorie. Voor gin, jenever en whisky ligt in Europese regelgeving vast wat er wel en niet in mag; voor een cocktail bestaat zo’n omschrijving niet. Wat er in de fles zit, wordt dus bepaald door de ingrediënten die de maker noemt en niet door een recept dat ergens is vastgelegd. Lees het etiket, dat is hier de enige bron.
Waarom er water in de fles zit
Schudt u thuis een cocktail, dan doet u twee dingen tegelijk. U koelt de drank, en u verdunt hem. Het ijs smelt terwijl u schudt, en dat smeltwater hoort bij het recept. Laat u het weg, dan houdt u een scherpe, stroperige drank over die niet meer lijkt op wat er achter een bar uit de shaker komt.
Onder barmensen gelden daarvoor vuistregels. Geroerde cocktails waarin de sterke drank de hoofdrol speelt, zoals een Martini of een Old Fashioned, komen uit op ruwweg veertig tot vijfenveertig procent verdunning. Geschudde cocktails zitten rond de dertig procent. Gaat er bruis in, dan is twintig procent vaak genoeg. Wie het precies wil weten, weegt het glas voor en na het schudden: het verschil in gewicht is het water.
Een maker die diezelfde cocktail op fles zet, kan dat smeltwater niet aan u overlaten. Er zit geen ijs in de fles. Dus gaat het water er vooraf in, in de verhouding die bij het recept hoort. Dat is precies waarom een kant-en-klare cocktail op een veel lager alcoholpercentage uitkomt dan de drank waarmee hij begint.
Wat het percentage zegt, en waar de wet de grens legt
Twee voorbeelden van ons eigen schap. De Bacardi Mojito staat op 14,9 procent. De witte rum waarmee die mojito begint, Bacardi Carta Blanca, staat op 37,5 procent. Het verschil daartussen is het limoensap, de suiker en het water dat u thuis uit het ijs zou hebben gehaald.
De Johnnie Walker Old Fashioned staat op 20,5 procent. Dat is hoger, en dat klopt met het recept: een Old Fashioned is whisky met bitter en suiker, zonder sap. Er hoeft dus minder bij.
Wat het getal niet zegt, is hoeveel alcohol er in uw glas komt. Dat hangt af van hoeveel u inschenkt. Een percentage is een verhouding en geen hoeveelheid: een fles kant-en-klare cocktail van 50 centiliter bevat minder alcohol dan een fles rum van dezelfde maat, en meer dan hetzelfde volume bier of wijn. Kijk dus naar uw glas en niet naar het etiket.
In de Alcoholwet ligt de grens bij vijftien procent. Alles daaronder heet zwak-alcoholhoudende drank, en die mag een supermarkt zonder alcoholvergunning verkopen. Vanaf vijftien procent is het sterke drank, en die gaat alleen over de toonbank bij een slijterij of in de horeca. Wijn is de uitzondering: port, sherry en vermout gelden wettelijk als zwak-alcoholhoudend, ook als ze boven de vijftien procent uitkomen.
Bij kant-en-klare cocktails ziet u die grens terug in de getallen. Een fles op 14,9 procent kan in het supermarktschap staan, een fles op 15,0 niet. Dat u dat getal vaker tegenkomt dan u van toeval zou verwachten, is dus goed te verklaren. En het is meteen de reden dat de Old Fashioned van 20,5 procent bij ons in Bathmen staat en niet naast de frisdrank.
Blik of fles: twee families op hetzelfde schap
De eerste familie is het blikje van 25 centiliter. Stëlz Mixed Classic Gin&Tonic staat op 4,5 procent, Absolut Vodka & Sprite Watermelon op 5 procent. Daar zit de bruis al bij in, en die drinkt u koud uit het blik of over een paar blokjes.
De tweede familie is de fles van 50 of 70 centiliter waar meerdere glazen uit gaan. Die is geconcentreerder en hoort over ijs geschonken te worden. Voor een verjaardag scheelt dat nogal: blikjes hoeft u alleen koud te zetten, een fles moet u uitschenken maar levert meer glazen en minder leeg materiaal op.
Wat er niet in de fles zit
Eerlijk is eerlijk: een paar dingen kunnen niet mee de fles in. Verse munt verkleurt en verliest zijn geur binnen een dag, dus die zit nooit in een mojito uit de fles. Schuim van eiwit of aquafaba ontstaat pas door te schudden. Versgeperst citrussap houdt zich ongepasteuriseerd maar kort. En het ijs zelf ontbreekt per definitie.
Wat u er thuis wel bij kunt doen, kost een minuut. Zet de fles ruim van tevoren koud, want een lauwe cocktail smaakt zoeter dan een koude. Snijd een schijf limoen of citroen, of sla een takje munt even tussen uw handen. En let op uw ijs: omdat het water al in de fles zit, is ijs hier bedoeld om te koelen en niet meer om te verdunnen. Grote blokken smelten trager dan kleine, en houden uw glas dus langer op smaak.
Waar u kunt beginnen
Wilt u één cocktail proberen zonder vier flessen in huis te halen, dan is de kant-en-klare variant de kortste weg. Wilt u juist leren mengen, dan begint u met de basisdranken en niet met de mengsels: kijk dan bij rum, gin of wodka. Twijfelt u, loop dan even binnen of bel ons. Meedenken kost niets.
Verder kijken
Het volledige overzicht staat op onze pagina met kant-en-klare cocktails. Wilt u filteren op inhoud, merk of prijsklasse, dan kan dat in de zoekmachine van de slijterij. Bestellen kan in de webshop, of gewoon aan de Brink 2 in Bathmen.
