Linie aquavit: waarom hij twee keer de evenaar over gaat
Linie is het oude woord voor de evenaar. Waarom de vaten die reis maken, wat het met de drank doet, en wat het etiket u wel en niet vertelt.
Linie is het oude woord voor de evenaar. Waarom de vaten die reis maken, wat het met de drank doet, en wat het etiket u wel en niet vertelt.
Kirsch is gestookt fruit en geen likeur. Wat de Europese regels voorschrijven, waar het vandaan komt, en waarvoor u het in de keuken en in het glas gebruikt.
Jonge grappa gaat koeler dan gerijpte. Maar hoeveel koeler? Twee Italiaanse bronnen geven andere getallen. Plus het juiste glas en het juiste moment.
Secco of dolce, fine of vergine: twee woorden op het etiket bepalen welke marsala in de pan hoort en welke in het glas. Wij leggen ze naast elkaar.
Rood, wit of droog: het verschil tussen de drie vermoutstijlen zit in kleur, suiker en herkomst. Wat er in de fles zit, en welke u waarvoor gebruikt.
Sherry heeft geen jaargang. Hij rijpt in een solera: rijen vaten die elkaar bijvullen, vaak onder een levende gistlaag die flor heet. Zo werkt dat systeem.
Vieux is geen cognac, en dat merkt u in het glas. Wat er in de fles zit, welk glas past, wat ijs en water ermee doen, en waarom de koffie zijn vaste bestemming is.
Calvados komt niet van druiven maar van appels. Welke rassen erin gaan, waarom er eerst cider gemaakt wordt, welke ketel per appellatie mag, en wat Fine, VSOP en XO werkelijk over de leeftijd zeggen.
Een jaartal op een armagnacfles is geen leeftijd maar een oogstjaar. Wat een millesime vereist, waarom het botteljaar minstens zo belangrijk is, en welke drie flessen met een jaartal in Bathmen staan.
Solera, Solera Reserva of Solera Gran Reserva: op een Spaanse brandyfles staat een aanduiding die tot op de maand is vastgelegd. Wat die drie woorden voorschrijven, en hoe het rijpen in Jerez werkt.
Dubbel, tripel, weizen, stout, IPA: bierstijlen liggen bijna nooit wettelijk vast. Welke woorden op een bieretiket wel iets beloven en welke niet.
Wat er in een kant-en-klare cocktail zit, waarom er water bij hoort, en wat het alcoholpercentage op het etiket wel en niet zegt.
Op ons schap staat het ene doosje op 20 ml en het andere op 2 cl. Dat is dezelfde maat. Wat een shotje werkelijk is, en waarom het glas groter uitvalt.
Zes flessen in een doos is nog geen proeverij. Zo bouw je een bierpakket op van licht naar zwaar, welke stijlen elkaar aanvullen en welke fles er bewust uit hoort te springen.
Achttien flessen van negen huizen, en op vier ervan staat het woord jenever. Over de zwarte bes, over waarom citroenbrandewijn geen brandy is, en over de wettelijke grenzen tussen jenever, likeur en likorette.
Advocaat bestaat voor een groot deel uit ei, en dat bepaalt de bewaartijd. Over de datum op de fles, over oxidatie en smaakverlies, en over hoe je een geopende en een ongeopende fles het beste wegzet.
Absint wordt gemaakt met alsem, groene anijs en venkel. Over de Europese thujonnorm in milligram per kilo, over de verboden tussen 1906 en 1915, en over de heropening van de markt tussen 2004 en 2011.
Aquavit moet zijn smaak overwegend aan karwij of dille ontlenen, en dat staat zo in de wet. Over wat Deens, Noors en Zweeds onderscheidt, en over de vaten van Linie die twee keer de evenaar passeren.
Vieux heeft een eigen Nederlandse omschrijving in de wet, en daar staat geen druif in. Wat er wel in zit, waarom het ook geen brandy mag heten, en wat je aan de fles ziet.
Binnen de armagnacappellatie liggen drie streken met elk een eigen ondergrond. Wat zand, klei en kalk met de eau-de-vie doen, en waarom armagnac klassiek in een doorlopende ketel gaat.
Calvados kent drie appellaties met elk eigen regels voor de ketel, het fruit en de rijping. Pays d'Auge moet dubbel gestookt, Domfrontais bevat minstens dertig procent peren.
Brandy is een Europese categorie met eigen eisen. Cognac legt daar een afgebakend gebied, een vaste druivenlijst en een dubbele ketelstook bovenop. Wat dat betekent voor de 57 flessen in ons schap.
Fruitdistillaten vallen uiteen in drie groepen: gestookt van vers fruit, gestookt van perskoek, of gemacereerd in neutrale alcohol. Waar die grenzen liggen en wat de namen betekenen.
Bianca, invecchiata, barricata en riserva zijn geen synoniemen maar wettelijke aanduidingen met eigen eisen. Wat elke term precies verlangt, en wat er niet op het etiket staat.
De vier druifnamen op een fles madeira vormen een schaal van droog naar zoet. Over het moment van fortificeren, estufagem tegenover canteiro, en de klassen van marsala.
Vermout is gearomatiseerde wijn en geen gedistilleerd, en dat bepaalt alles aan de houdbaarheid. Met termijnen per stijl en het echte verschil tussen dry en rosso.
Fino, amontillado en oloroso verschillen niet in druif of leeftijd, maar in de manier van rijpen. Over flor, oxidatie en waar palo cortado tussen valt.
Zout en limoen horen bij een bepaald soort tequila, en dat is niet de soort die je nu meestal koopt. Over de herkomst van het gebruik, sangrita en de keuze van het glas.
Tequila en mezcal komen allebei van agave, maar niet uit dezelfde streek, niet van dezelfde plant en niet uit dezelfde oven. Over de kaart, de kuiloven met houtvuur en de klassen.
Op een tequilafles staat of alle suiker uit agave komt, of die regel staat er niet. Over mixto en de 51 procent, het NOM-nummer en wat 100 procent agave niet garandeert.
Blanco, reposado en añejo zijn geen stijlnamen maar klassen uit de Mexicaanse norm, met een minimum aantal maanden erachter. Over de termijnen, de maat van het vat en cristalino.
Angostura gaat er per scheutje in, kruidenbitter per glaasje. Over het formaat van de fles, wat 44,7 procent hier betekent en waar Angostura vandaan komt.
De naam komt van een Amsterdamse kruidenhandelaar, niet van een streek. Over het merkrecht achter de tweede e, wat er in de fles gaat en hoe de sterktes uiteenlopen.
Amaro betekent bitter. Over macereren in plaats van stoken, de families light, medium, fernet en carciofo, en uit welke streek elk huis komt.
Campari staat op 25 procent, Aperol op 11. Over het verschil in bitterheid, de rol van gentiaan en kinabast, en waarom beide merken van hetzelfde huis zijn.
Cola en spa dekken de hele avond niet. Wat je per moment neerzet, hoeveel soorten genoeg is, en waarom het glas belangrijker is dan de fles.
Champagne, prosecco en cava zijn beschermde streeknamen, en een wijn met zo'n naam mag helemaal niet gedealcoholiseerd worden. Wat er dan wel op het etiket staat.
Gentiaan, kinabast, bittere sinaasappel en alsem: waar de bitterheid van een alcoholvrije aperitief vandaan komt, en waarom hij geen vermout mag heten.
Alcoholvrij, alcoholarm en 0,0 zijn drie verschillende dingen, geregeld in drie verschillende wetten. Welke grens waar ligt, en wat er verplicht op het etiket moet.
Gin moet wettelijk minstens 37,5 procent alcohol hebben, dus een fles van nul procent mag geen gin heten. Hoe zo'n fles dan wel gemaakt wordt, en waarom er suiker en peper bij moeten.
Witte port is niet één smaak. Over de vijf trappen van de zoetheidsschaal, witte port die op hout rijpte, en het glas waarin hij thuishoort.
Beide komen van één oogst, maar de LBV blijft vier tot zes jaar langer op vat. Dat verschil bepaalt of de fles door een karaf moet of niet.
Een tawny houdt zich weken, een oude vintage maar een dag of twee. Waarom dat verschil bestaat, per stijl, plus wat u zelf kunt doen om het te rekken.
Het getal op een tawny is de gemiddelde leeftijd van de blend, niet de leeftijd van de jongste wijn. Over de keuring, de huisstijl en de colheita.
Ruby en tawny beginnen hetzelfde en gaan pas in de kelder uit elkaar. Over grote kuipen, kleine pipes, zuurstof en wat de kleur wel en niet verraadt.
Cognac rijpt niet verder in de fles. Wat er wel gebeurt hangt af van het luchtvolume boven de drank, van licht en warmte, en van de kurk die rechtop hoort.
Het glas, de temperatuur en het ijs maken meer verschil dan welke fles je openmaakt. Waarom de tulp beter werkt dan de ballon en wat koude met geur doet.
Van zure ugni blanc tot eau-de-vie: twee keer stoken op open vuur in een koperen alambic charentais, klaar voor 31 maart, en dan jaren Frans eikenhout.
De cognacstreek is in zes cru's verdeeld, getrokken langs de krijtlaag in de ondergrond. Over Grande Champagne, Borderies, de Bois en wat Fine Champagne vereist.
De letters op een cognacfles zeggen hoe oud de jongste eau-de-vie minimaal is. Over het compte-systeem, de telling vanaf 1 april en waarom XO sinds 2018 tien jaar is.
Twee spellingen voor hetzelfde spul, allebei goed. Een verhaal over het Poolse en het Russische alfabet, en over wat de Europese regels eronder verstaan.
Vijfvoudig gedistilleerd, driemaal gefilterd: geen van beide getallen is vastgelegd of gecontroleerd. Wat er technisch achter zit en waar je wel op kunt gaan.
Bij veertig procent bevriest wodka niet in een huishoudvriezer, maar de kou neemt wel de geur mee. Wanneer dat winst is en wanneer je iets weggooit.
Drie categorieen die bij dezelfde neutrale alcohol beginnen. De wet trekt de grenzen, en die lopen anders dan de meeste mensen denken.
Aardappel of graan: de grondstof bepaalt hoeveel werk een liter wodka kost en wat er in de fles overblijft. Wat de regels erover zeggen en waar je het aan ziet.
Op het etiket zijn advocaat en eierlikeur hetzelfde woord. De grens die er wel toe doet loopt tussen advocaat en likeur met ei, en die zit in de hoeveelheid eigeel per liter.
Op de meeste likeuren staat geen houdbaarheidsdatum, en daar is een reden voor. Waarom suikerlikeuren op hoog percentage vrijwel niet veranderen en room- en eierlikeur wel.
Creme de is geen roomlikeur maar een suikernorm: minstens 250 gram per liter, en voor creme de cassis zelfs meer dan 400 gram. Wat de aanduiding wel en niet garandeert.
Twee van deze vier namen zeggen iets over de drank, twee zijn merken, en geen van vieren is een wettelijke categorie. Over gedroogde bittere schil, drie keer stoken en het verschil tussen neutrale alcohol en cognac.
Likeur begint wettelijk bij vijftien procent alcohol en honderd gram suiker per liter. Daaronder mag het woord niet op de fles. Waarom zoveel flessen op precies 14,9 procent staan, en wat likorette wel en niet betekent.
Jenever maken bestaat uit drie sporen die pas aan het eind samenkomen: moutwijn uit graan, een kruidendestillaat met jeneverbes en neutrale alcohol uit de kolom. Het bouwplan stap voor stap.
Het verschil tussen jonge en oude jenever draait om één grens: vijftien procent moutwijn. Corenwijn ligt op eenenvijftig. De drie stijlen naast elkaar in een tabel, met wat die tabel niet vertelt.
Corenwijn moet voor minstens eenenvijftig procent uit moutwijn bestaan en alle alcohol erin komt uit graan. Over de eisen, de drie spellingen en de streek waar de stijl vandaan komt.
Oude jenever is geen leeftijd maar een ondergrens: minstens vijftien procent moutwijn. Over hoe moutwijn in drie ketelrondes ontstaat, wat hout er wel en niet mee doet, en waarom kleur je niets vertelt.
Jong op een jeneverfles is geen leeftijd maar een recept: maximaal vijftien procent moutwijn, hoogstens tien gram suiker per liter en kleurloos. Waar die grens vandaan komt en waar je in de winkel op kunt letten.
Waar het alcoholpercentage van rum vandaan komt, waarom veertig procent de norm werd, en wat overproof, navy strength en vatsterkte werkelijk betekenen.
Rum kent geen officiële indeling, maar wel drie scholen: de Spaanse, de Engelse en de Franse. Plus de tweede scheidslijn die er echt toe doet: de ketel.
Rum begint bij suikerriet en komt via melasse of vers sap, gisting, ketel en vat in de fles. Elke stap uitgelegd, met de keuzes die de stoker maakt.
Het verschil tussen witte en bruine rum zit maar deels in de leeftijd. Over wat het vat doet, wat karamelkleurstof doet en waarom kleur weinig bewijst.
Rhum agricole begint niet bij melasse maar bij vers geperst suikerrietsap. Over de AOC van Martinique, de colonne créole en de clairin van Haïti.
De tonic is meestal het grootste deel van het glas. Welke soorten er zijn, hoe je kiest op wat de gin niet is, en welke drie dingen meer uitmaken dan het merk.
Old Tom is de gezoete gin en heeft geen wettelijke definitie. Waar de suikerdosering tussen London Dry en likeur in valt, en waarom de klassieke cocktails erom vragen.
Van de 482 gins in Bathmen komen er 101 uit Nederland, van 34 makers. Waar ze staan, van Schiedam tot Deventer, en wat een jeneververleden met een gin doet.
London Dry zegt niets over waar de gin gemaakt is. Het is een productiemethode met harde regels: alles uit een herdestillatie, geen kleurstof en vrijwel geen suiker.
Sloe gin haalt de 37,5 procent niet die voor gin verplicht is en is daarom wettelijk een likeur. Wat sleedoornbessen zijn, hoe ze in de fles komen en waarom er suiker bij moet.
Mouten, maischen, koken met hop, vergisten en lageren. Wat elke stap van het brouwen in het glas doet, waar het verschil tussen boven- en ondergisting zit, en wat drooghoppen precies is.
Italië is een wijnland dat pas laat een eigen bierverhaal kreeg. Over de industriële pils, de birra artigianale die sinds 1996 opkwam, italian pilsner met drooghoppen, en kastanje en druivenmost in de ketel.
Fluitje, vaasje, amsterdammertje, tulp, kelk en pul: welke maat waar hoort, waarom de vorm het schuim en de geur stuurt, en waarom een tripel niet in een fluitje thuishoort.
Glutenvrij bier ontstaat op twee manieren: brouwen van gierst, sorghum of boekweit, of gewoon gerstebier waar het gluten met een enzym uit is gehaald.
Op een volle krat bier zit 3,90 euro statiegeld: 1,50 euro voor het krat en 10 cent per flesje. Plus wat blikjes, plastic flessen en speciaalbier opleveren.
Dezelfde twee woorden op het etiket, twee totaal verschillende bieren. Waar het Nederlandse oud bruin vandaan komt, wat het Vlaamse oud bruin op eiken foeders doet, en waar die bruine kleur zit.
Van de 892 bieren in Bathmen zijn er negenenveertig alcoholvrij. Er zijn drie manieren om zo'n bier te maken, en ze leveren alle drie iets anders op.
Wij voeren 39 Duitse bieren tegen 313 Belgische. Wat het Reinheitsgebot van 1516 wel en niet voorschrijft, welke stijl bij welke streek hoort, en waarom Duitse brouwerijen zo lang bij één bier blijven.
Een werkend recept voor Vlaams stoofvlees, plus het antwoord op de vraag die bij ons het vaakst gesteld wordt: welk bier gaat erin, en wat doet dat met de saus.
313 van onze 892 bieren komen uit België. Wat het trappistenlabel echt betekent, waarin abdijbier daarvan verschilt, en hoe lambiek, geuze en kriek in het Zennedal ontstaan.
De traditionele methode met hergisting op de fles naast de tankmethode, champagne, cremant, cava, prosecco en franciacorta op een rij, en wat brut, extra brut en demi-sec precies betekenen.
Chardonnay staat op negentig van onze wijnen en komt uit acht landen. Waarom Chablis, de Cote de Beaune, Champagne en de nieuwe wereld zo verschillend uitpakken, en wat hout, malolactische omzetting en batonnage daaraan doen.
Alcoholvrije wijn begint als gewone wijn; de alcohol gaat er achteraf uit. Hoe vacuumdestillatie en omgekeerde osmose werken, en wat 0,0 procent wettelijk betekent.
Corvina en rondinella gaan eerst maanden de droogzolder op. Wat appassimento met de druif doet, en waarin Amarone verschilt van Valpolicella, Ripasso en Recioto.
Zoete witte wijn ontstaat op vier manieren: edele rotting, bevriezen, drogen en een gisting die wordt stilgezet. Wat er in Sauternes, Tokaj en Piemonte precies gebeurt.
Rioja in het kort: tempranillo, de deelgebieden Rioja Alta, Alavesa en Oriental, wat crianza, reserva en gran reserva precies eisen, en waarom het vat Amerikaans is.
Barolo komt van één druivenras, uit elf gemeenten in de Langhe, en mag pas na ruim drie jaar de deur uit. Wat de DOCG voorschrijft, en waarin Barbaresco verschilt.
Witte wijn wordt geperst zonder de schil, en dat verandert alles. Over de bekendste witte druiven, droog tegenover zoet, en wat hout en gist ermee doen.
Primitivo komt uit Puglia, de hiel van Italië. Over de hitte en de bodem, de band met zinfandel en tribidrag, en waarom Primitivo di Manduria iets anders is dan gewoon Primitivo.
Het sap van een blauwe druif is kleurloos. Waar de kleur en de stroefheid van rode wijn dan wel vandaan komen, en wat klimaat en eikenhout ermee doen.
Mouten, malen, maischen, vergisten, distilleren en rijpen. Wat elke stap in het glas doet, en waarom een pot still iets anders oplevert dan een kolom.
Achtentwintig landen buiten Schotland, Ierland, de Verenigde Staten en Japan leveren whisky aan ons schap. Waarom die huizen sneller rijpen en met ander graan en ander hout werken.
Campbeltown telde ooit bijna dertig distilleerderijen en hield er twee over. Hoe het stadje toch een eigen whiskystreek bleef, en wat er nu nog gestookt wordt.
Skye, Mull, Arran, Harris, Orkney, Jura en Raasay maken alle zeven whisky, maar Islands is officieel geen Schotse streek. Wat de eilanden delen, en waarin ze uit elkaar lopen.
Het getal op een whiskyfles slaat op de jongste whisky in het mengsel, niet op het gemiddelde. Wat er in die jaren in het vat gebeurt, wat NAS betekent en waarom ouder niet vanzelf beter is.
De rook in een rokerige whisky ontstaat op een moment: het drogen van de gerst boven turfvuur. Wat turf is, wat ppm meet, en waarom niet alle Islay rookt.
Van de 3.784 whisky's in Bathmen komen er 696 uit Speyside. Waarom staan juist daar de meeste distilleerderijen ter wereld, en klopt het dat ze op elkaar lijken?
Wat bourbon volgens de wet moet zijn, waarin rye verschilt, wat Tennessee whiskey extra doet, en waarom de vaten uit Kentucky in Schotse, Ierse en Japanse whisky terechtkomen.
Speyside, Highlands, Lowlands, Islay en Campbeltown staan in de wet. Wat die vijf streken wel zeggen over een fles Schotse whisky, en wat niet.
Waarom staat er soms een e in whiskey, wat levert die derde distillatie op en waarom bestaat single pot still alleen in Ierland? Een rondgang langs de Ierse whisky, van de bijna-ondergang tot de heropleving.
Japan bouwde zijn whisky naar Schots model en kwam ergens anders uit. Over de ruilhandel in vaten die er niet is, over mizunara-eik, en waarom je naar de naam van de distilleerderij moet kijken en niet naar het land.