Uitleg6 september 20265 min lezen

Op het schap in Bathmen staan achtendertig artikelen die het woord shot in hun naam dragen, van tweeëntwintig verschillende merken. Zet u de portieverpakkingen op een rij, dan leest u op het ene doosje 20 ml en op het andere 2 cl. Dat oogt als twee verschillende maten. Het is er een.

Daar begint de verwarring rond de vraag hoeveel milliliter een shotje is. Er is de maat die de fabrikant in het flesje giet, er is de maat waarin hij die opschrijft, en er is de maat die in uw glas past. Die drie vallen zelden samen, en op ons eigen schap is precies te zien waar ze uit elkaar lopen.

Het korte antwoord: 2 centiliter in het flesje

Van de achtendertig shotartikelen zijn er veertien per portie verpakt. Twaalf daarvan zitten op 2 centiliter per flesje, oftewel 20 milliliter. Twee zitten op 3 centiliter. De rest staat gewoon in een fles, meestal van 70 centiliter, waar u zelf uit schenkt.

Wie dus een getal wil: 2 centiliter is op ons schap veruit de gewoonste inhoud van een shotflesje. Maar dat is het antwoord op de vraag wat er in het flesje zit, niet op de vraag hoeveel er in een glas gaat. Dat zijn twee verschillende dingen, en het verschil is groter dan u zou denken.

Twee tulpvormige proefglazen naast een klein kannetje water
Proefglazen lopen taps toe om de geur vast te houden. Een shotglas doet het omgekeerde: rechte wand, zware bodem, bedoeld om in een keer leeg te gaan. Foto: Lord van Tasm (CC BY-SA 3.0), via Wikimedia Commons

Twaalf flesjes, een maat, twee schrijfwijzen

Dit is het aardigste dat we in de eigen cijfers tegenkwamen. Van die twaalf flesjes van 2 centiliter zetten er vier de inhoud als milliliters in de naam en een als centiliters. De Duitse El Chapo staat er als 16x20ml. De Nederlandse Nozem Oil staat er als 10x2cl. Dezelfde inhoud per flesje, andere notatie.

Wie de twee naast elkaar in de webshop ziet staan, denkt makkelijk dat de een groter is dan de ander. Dat is niet zo. Tien centiliter is honderd milliliter, en 2 cl is dus altijd 20 ml. Het verschil zit in de gewoonte van de fabrikant, niet in de fles.

Dat is meteen de eerlijke helft van het antwoord op de vraag waarom een shotje per land verschilt. Voor een groot deel verschilt het niet. Wat verschilt, is hoe het op het etiket staat.

De Finse uitzondering

Er is een echte uitzondering, en die komt uit Finland. De Salmari droplikeur zit in flesjes van 3 centiliter, los te koop en ook per doos van vierentwintig. Dat is de helft meer dan de 2 centiliter waar de rest op staat.

Verder tekent de herkomst zich zo af: drieëntwintig van de achtendertig shotartikelen komen uit Nederland, acht uit Duitsland, vier uit Engeland, twee uit Finland en een uit Schotland. De Nederlandse en Duitse flesjes zitten allemaal op 2 centiliter. Wat uit Engeland en Schotland komt, is bij ons juist geen flesje maar een fles van 70 centiliter, zoals de Sourz.

Waarom Finland op 3 centiliter zit en de buurlanden op 2, kunnen wij vanaf ons schap niet zien, en we gaan er geen verklaring bij verzinnen. Wat we wel kunnen laten zien, is dat de maat meereist met het land van herkomst.

Het glas bepaalt de maat, niet de fles

Zodra u uit een gewone fles schenkt, doet de verpakking er niet meer toe. Dan bepaalt het glas hoeveel erin gaat. Wij voeren ruim tweehonderd glazen, en daar zitten drie borrel- en shotglazen tussen: het Mammoet Boston shotglas, het Intermezzo borrelglas en het GILDE borrelglas.

Van die drie staat alleen bij het Boston shotglas de inhoud in de naam: 3,4 centiliter. Bij de twee borrelglazen niet. En daar zit de kern van de vraag. Dat shotglas is ruim anderhalf keer zo groot als het flesje van 2 centiliter dat ernaast in het schap ligt. Vult u het glas tot de rand, dan schenkt u zeventig procent meer in dan de fabrikant per portie had bedacht.

Een ballonvormig cognacglas met een brede buik en een smalle rand
Een ballonglas houdt een veelvoud van een shot vast. Bij gedistilleerd dat u langzaam drinkt, is de vorm belangrijker dan de maat. Foto: Didier Descouens (CC BY-SA 3.0), via Wikimedia Commons

Hoeveel shotjes er in een fles gaan

Dit is de rekensom waar het aan de toonbank meestal over gaat, meestal een dag of wat voor een verjaardag. Een fles van 70 centiliter is verreweg de gewoonste maat in ons assortiment: 5.141 van de 8.602 artikelen met een inhoudsmaat staan op 70 cl.

Vult u daaruit het Boston shotglas van 3,4 centiliter, dan komt u op ongeveer twintig glazen per fles. Schenkt u op 2 centiliter, de maat van de kant-en-klare flesjes, dan haalt u er vijfendertig uit dezelfde fles. Dat verschil van vijftien glazen per fles is de reden dat de vraag hoeveel ml een shotje is, voor wie inkoopt voor een gezelschap, allesbehalve theoretisch is.

Flessen sterke drank op de planken achter een bar
Achter een bar wordt met een maatbeker geschonken. Thuis is het glas zelf de maat, en dat scheelt per glas zomaar een centiliter. Foto: xlibber (CC BY 2.0), via Wikimedia Commons

Wat er niet op het etiket staat

Op vrijwel elke fles staat de totale inhoud, maar niet de portie. Bij een doos van tien flesjes is dat geen probleem. Bij een fles van 70 centiliter staat nergens hoe groot een shot hoort te zijn, en dat is ook logisch, want dat bepaalt degene die schenkt.

Wat er evenmin naast staat, is hoezeer de sterkte per shotje verschilt. Onder onze achtendertig shotartikelen loopt het alcoholpercentage van 10 tot 40 procent. Twee flesjes van precies dezelfde grootte kunnen dus heel verschillend uitpakken. Dat percentage staat bij elk artikel in de webshop, en het is bij deze categorie het nakijken meer dan waard.

Waar u kunt beginnen

Wilt u zelf zien wat er staat, dan staan de shotjes bij elkaar op een pagina, met per merk een eigen overzicht. De glazen staan er apart bij, inclusief de drie borrel- en shotglazen. Zoekt u op merk of land door het hele assortiment, dan kan dat met de zoekmachine van de slijterij. Het Boston shotglas zelf ligt in de webshop.

Verder lezen

Shotjes vallen bij ons onder de likeuren, waar er zeshonderdzesennegentig van op voorraad staan. Wilt u de Nederlandse kant op, dan is jenever het vertrekpunt: honderdachtentachtig flessen, en het borrelglas dat er in de winkel naast staat. Loopt u liever binnen, dan staan we in Bathmen aan de Brink.