Whiskyglazen: tumbler, tulpglas en Glencairn

Een tumbler is een laag, breed glas met een dikke bodem. Andere namen zijn old fashioned glas, rocks glass en lowball. Het gewone formaat bevat ongeveer 180 tot 300 ml; de grotere double old fashioned ongeveer 350 tot 470 ml. Door de wijde rand past er makkelijk ijs in, en door de stevige bodem kunt u in het glas suiker of fruit kneuzen voordat de drank erbij komt. Daarom wordt de tumbler gebruikt voor whisky op ijs en voor cocktails zoals de old fashioned.

De vorm gaat terug op de quaich, een ondiepe Schotse drinkschaal met twee oren uit de 17e en 18e eeuw, gemaakt van hout, zilver of leer. Vanaf de 19e eeuw werd die schaal geleidelijk vervangen door de glazen tumbler, die goedkoper te maken was. Oudere tumblers zijn vaak van geslepen glas; de meeste moderne exemplaren zijn in een mal geperst.

Een tulpglas, ook copita of nosingglas genoemd, is een glas met een lange, dunne steel en een kelk die naar de rand toe smaller wordt. De vorm komt van het Spaanse sherryglas. Blenders en distilleerderijen gebruiken dit glas om whisky te ruiken en te proeven. De smalle opening houdt de geur bij elkaar boven het glas, zodat u die beter kunt waarnemen. Door de lange steel houdt u het glas vast zonder de whisky met uw hand op te warmen, en blijven vingers uit de buurt van de rand. Wie de whisky toch iets wil laten opwarmen, kan de kelk in de hand nemen. Het tulpglas is gemaakt voor pure whisky, eventueel met een paar druppels water, en niet voor ijs of gemengde dranken.

Het Glencairn glas is ontworpen door Raymond Davidson, die in 1981 het familiebedrijf Glencairn Crystal in Schotland oprichtte. Het prototype lag volgens het bedrijf bijna twintig jaar in een archiefkast, tot zijn broer Paul het terugvond. Na verdere uitwerking met master blenders van grote Schotse whiskybedrijven werd het rond 2000 afgerond en in 2001 in productie genomen. De vorm is afgeleid van de copita, maar zonder steel en met een dikkere, ruimere kelk.

Het glas is ongeveer 115 mm hoog, heeft een inhoud van ongeveer 175 ml en is bedoeld voor een schenking van ongeveer 50 ml. Het won in 2006 de Queen's Award voor innovatie en is volgens de beschikbare bronnen het eerste whiskyglas dat door de Scotch Whisky Association werd onderschreven. Er worden jaarlijks meer dan vijf miljoen van verkocht.

De keuze hangt af van hoe u de whisky drinkt:

• Met ijs of als cocktail: een tumbler. Er past ijs in en de bodem is stevig genoeg om te roeren of te kneuzen.
• Met frisdrank of spuitwater: een hoger longdrinkglas (highball), zodat er ruimte is voor ijs en de koolzuur langer blijft.
• Puur, om te ruiken en te proeven: een tulpglas of een Glencairn. Beide worden smaller naar de rand en houden de geur bij elkaar.
• Puur met een paar druppels water: ook een tulpglas of Glencairn, want daarin ruikt u wat het water met de whisky doet.

Een tumbler is niet gemaakt om te ruiken, omdat de open rand de geur niet bijeenhoudt. De Glencairn is steviger dan een copita op steel en wordt daarom vaak gekozen voor gewoon gebruik aan tafel of bij een proeverij met meerdere mensen.

Kristal is glas met een bepaalde samenstelling, en in de Europese Unie is vastgelegd welke benaming bij welke samenstelling hoort. Richtlijn 69/493/EEG onderscheidt vier categorieën. Volloodkristal (full lead crystal) bevat minstens 30 procent loodoxide, loodkristal (lead crystal) minstens 24 procent. Daarnaast zijn er twee categorieën kristalglas en sonoorglas, met minstens 10 procent zink-, barium-, lood- of kaliumoxide, alleen of samen. Voor elke categorie gelden ook eisen aan dichtheid en lichtbreking.

Glas dat niet aan deze eisen voldoet, mag niet onder deze benamingen worden verkocht. Van het Glencairn glas bestaan of bestonden versies in loodkristal, loodvrij kristal en natronkalkglas; de meeste glazen in omloop zijn van loodvrij kristal. Kijk op de verpakking welke benaming er precies staat.

In de winkel staan 26 whiskyglazen, uit onder meer Schotland en Nederland, met merken als Spiegelau en de Classic Malts Selection. Voorbeelden zijn het Glencairn whiskyglas 17 cl, het Whisky Tulpglas 14 cl, het Spey dram whiskyglas 9 cl, de Spey tumbler whiskyglas 20 cl, de Jack Daniel's Old No.7 Tumbler, de Tumbler whiskyglas Timeless, de Tumbler Black, de Tumbler Concerto Vidivi, het Pure Kristallen Whisky Glas Tulp, het Avant Garde Kristallen Whisky Glas op Voet en The Ultimate Perfect Dram Whisky Glas. Tussen de glazen staat ook een karaf, de RCR Adagio Whisky Karaf, om whisky in te schenken. Wilt u een glas in de hand nemen voordat u kiest, of hebt u een vraag over welke vorm bij uw manier van drinken past? Bel 0570 541 278 of kom langs aan de Brink 2 in Bathmen.

De winkel staat aan de Brink 2 in Bathmen. Open dinsdag tot en met vrijdag van 09.00 tot 18.00 uur en zaterdag van 09.00 tot 17.00 uur. Voor advies belt u 0570 541 278 of mailt u naar info@bockje.nl.