Cognac · Uitleg
Waarom staat er geen jaartal op een fles cognac?
Een fles cognac is bijna altijd een assemblage van eaux-de-vie uit verschillende jaren, gemaakt om ieder jaar hetzelfde te smaken. Daarom staat er geen oogstjaar op, maar een leeftijdsklasse: VS vanaf 2 jaar, VSOP vanaf 4 jaar en XO vanaf 10 jaar. Die klasse volgt de jongste eau-de-vie in de fles. Millésime-cognac uit een enkel jaar bestaat wel, maar is zeldzaam.
| VS | Very Special, jongste eau-de-vie minstens 2 jaar |
|---|---|
| VSOP | Very Superior Old Pale, minstens 4 jaar |
| XO | Extra Old, minstens 10 jaar |
| Welke leeftijd telt | De jongste eau-de-vie in de blend |
| Minimum rijping | Twee jaar op eikenhouten vaten |
| Minimum alcohol | 40 procent |
| Distillatie | Dubbel, uiterlijk 31 maart na de oogst afgerond |
| Crus | Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies, Fins Bois, Bons Bois, Bois Ordinaires |
Wat staat er in plaats van een jaartal op de fles?
Op vrijwel elke fles cognac staat een leeftijdsklasse: VS vanaf twee jaar rijping, VSOP vanaf vier jaar en XO vanaf tien jaar.
Die klassen zijn vastgelegd in het reglement van de appellation. VS staat voor Very Special, VSOP voor Very Superior Old Pale en XO voor Extra Old.
Naast deze drie bestaan er huisnamen en aanvullende aanduidingen die per huis verschillen. De drie genoemde klassen zijn de aanduidingen die op de meeste flessen terugkomen.
Waarom mengt een cognachuis verschillende jaren?
Een cognachuis mengt eaux-de-vie uit meerdere jaren om ieder jaar dezelfde smaak te kunnen leveren, ongeacht hoe de oogst uitviel.
Wijnbouw kent goede en minder goede jaren. Door tientallen partijen van verschillende leeftijden en uit verschillende crus samen te voegen, houdt de keldermeester de huisstijl constant.
Een oogstjaar op het etiket zou dat onmogelijk maken. Een millésime kan maar een keer worden gebotteld, terwijl een huisstijl elk jaar opnieuw in het schap moet liggen.
Welke eau-de-vie bepaalt de leeftijd van een blend?
De jongste eau-de-vie in de fles bepaalt de leeftijdsklasse, ook als er veel oudere partijen in de blend zitten.
De Europese verordening over gedistilleerde dranken schrijft voor dat een rijpingsduur op het etiket alleen mag verwijzen naar het jongste alcoholbestanddeel. Een XO waarin ook eau-de-vie van dertig jaar zit, blijft daarmee gewoon een XO.
Voor de koper betekent dat: de klasse geeft een ondergrens, geen gemiddelde. Wat er precies in de fles zit, bepaalt de keldermeester.
Hoe lang moet cognac minstens rijpen?
Cognac moet minstens twee jaar op eikenhouten vaten rijpen voordat hij als cognac verkocht mag worden, en minstens 40 procent alcohol hebben.
De distillatie is aan een datum gebonden: die moet uiterlijk 31 maart van het jaar na de oogst zijn afgerond. Daarna begint de rijping op vat te tellen.
Toevoeging van suiker en sulfiet tijdens de gisting is verboden. De basiswijn wordt tweemaal gedistilleerd, in twee opeenvolgende gangen, en komt vooral van de druif Ugni Blanc, goed voor ruim 98 procent van de aanplant.
Bestaat er wel cognac met een jaartal?
Ja. Een millésime-cognac komt uit een enkel oogstjaar en draagt dat jaartal op het etiket.
Zulke flessen zijn zeldzaam, omdat de partij vanaf de oogst apart moet blijven en apart moet worden bijgehouden. Een huis kan er bovendien niet mee bijsturen als het jaar tegenvalt.
Naast een jaartal kom je aanduidingen tegen die naar een cru verwijzen. De appellation kent zes crus: Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies, Fins Bois, Bons Bois en Bois Ordinaires. NIX18: alcohol wordt niet verkocht aan mensen onder de achttien.
Welke cognacs met VS, VSOP of XO liggen er in Bathmen?
In de winkel in Bathmen staan 56 cognacs met VS, VSOP of XO op het etiket van 23 verschillende merken. De prijzen lopen van € 19,99 tot € 299,99. Het alcoholpercentage loopt van 40% tot 41%.
- Baron Otard Cognac V.S. 40% · 70 cl · Frankrijk
- Baron Otard VSOP 40% · 70 cl · Frankrijk
- Braastad Cognac VSOP 40% · 70 cl · Frankrijk
- Braastad Cognac XO 40% · 70 cl · Frankrijk
- BRAASTAD VS Cognac 40% · 70 cl · Frankrijk
- Camus Elegance VS 40% · 70 cl · Frankrijk
- Chateau Montifaud XO Christmas Edition 40% · 50 cl · Frankrijk
- Château Montifaud VS 40% · 70 cl · Frankrijk
- Château Montifaud VSOP 40% · 35 cl · Frankrijk
- Château Montifaud VSOP 40% · 70 cl · Frankrijk
Korte antwoorden op verwante vragen
- Wat betekent VSOP?
- Very Superior Old Pale. De aanduiding staat voor cognac waarvan de jongste eau-de-vie minstens vier jaar heeft gerijpt.
- Is XO altijd tien jaar oud?
- Minstens tien jaar. De klasse geeft een ondergrens; in de blend kunnen veel oudere eaux-de-vie zitten.
- Wat is een cru bij cognac?
- Een afgebakend deelgebied binnen de appellation. Er zijn er zes, van Grande Champagne tot Bois Ordinaires.
- Van welke druif wordt cognac gemaakt?
- Vooral van Ugni Blanc, goed voor ruim 98 procent van de aanplant. Daarnaast zijn onder meer Folle Blanche, Colombard en Montils toegestaan.
Verder lezen
Bronnen
- A Geographical Indication, VS, VSOP en XO, Bureau National Interprofessionnel du Cognac (BNIC) (geraadpleegd 2026-09-06)
- Veelgestelde vragen over cognac, Bureau National Interprofessionnel du Cognac (BNIC) (geraadpleegd 2026-09-06)
- Origin and production process, Bureau National Interprofessionnel du Cognac (BNIC) (geraadpleegd 2026-09-06)
- Les crus de l'appellation Cognac, Bureau National Interprofessionnel du Cognac (BNIC) (geraadpleegd 2026-09-06)
- Cognac grape varieties, Bureau National Interprofessionnel du Cognac (BNIC) (geraadpleegd 2026-09-06)
- Verordening (EU) 2019/787 over gedistilleerde dranken, EUR-Lex, Europese Unie (geraadpleegd 2026-09-06)
Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 7 september 2026.
Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.