Cognac · Uitleg
Wat betekenen VS, VSOP en XO op een fles cognac?
VS, VSOP en XO zijn rijpingsaanduidingen. VS staat voor minstens 2 jaar rijping op eikenhout, VSOP voor minstens 4 jaar, Napoléon voor minstens 6 jaar, XO voor minstens 10 jaar en XXO voor minstens 14 jaar. De termijn geldt altijd voor de jongste eau-de-vie in de blend, niet voor het gemiddelde.
| VS, 3 Etoiles, Selection | Compte 2, minstens 2 jaar op eikenhout |
|---|---|
| VSOP, Réserve, Vieux, Rare, Royal | Compte 4, minstens 4 jaar |
| Napoléon | Compte 6, minstens 6 jaar |
| XO, Hors d’Age, Extra, Ancestral | Compte 10, minstens 10 jaar |
| XXO, Extra Extra Old | Minstens 14 jaar, toegevoegd bij arrêté van 8 november 2018 |
| Wijziging XO-eis | Tot 1 april 2018 mocht XO uit compte 6 komen, dus 6 jaar |
| Welke leeftijd telt | Die van de jongste eau-de-vie in de blend (verordening (EU) 2019/787, artikel 13 lid 6) |
| Zes crus | Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies, Fins Bois, Bons Bois, Bois à terroirs |
Hoeveel jaar rijping zit er minimaal achter VS, VSOP en XO?
VS betekent minstens 2 jaar rijping op eikenhout, VSOP minstens 4 jaar, Napoléon minstens 6 jaar, XO minstens 10 jaar en XXO minstens 14 jaar.
Per aanduiding zijn meer namen toegestaan. Bij compte 4 horen naast VSOP ook Réserve, Vieux, Rare en Royal. Bij compte 10 horen XO, Hors d’Age, Extra, Ancestral, Or en Impérial. Daarnaast bestaan Supérieur (3 jaar) en Vieille Réserve (5 jaar).
Onder de 2 jaar mag geen enkele cognac in de verkoop. Die twee jaar moeten ononderbroken in eikenhouten vaten gebeuren, binnen het gebied van de appellatie.
Wat is het compte de vieillissement?
Het compte is de officiële rijpingstelling van het Bureau National Interprofessionnel du Cognac. Elke eau-de-vie krijgt een nummer dat jaarlijks met een oploopt.
De telling begint pas na de uiterste distillatiedatum. Het appellatiereglement schrijft voor dat de distillatie klaar moet zijn op 31 maart van het jaar na de oogst.
Op het etiket zie je het compte niet terug, maar de aanduiding is er wel aan vastgeklonken: VS mag pas bij compte 2, VSOP bij compte 4, Napoléon bij compte 6 en XO bij compte 10.
Geldt de leeftijd voor de hele fles of voor een eau-de-vie?
De leeftijd geldt voor de jongste eau-de-vie in de blend. Een XO bevat dus vaak veel oudere eaux-de-vie, maar de jongste bepaalt wat er op het etiket mag.
Verordening (EU) 2019/787 legt dat voor alle gedistilleerde dranken vast: een rijpingsduur of ouderdom mag alleen worden vermeld als die betrekking heeft op het jongste alcoholhoudende bestanddeel.
Twee flessen XO kunnen daarom ver uit elkaar liggen. Beide halen de 10 jaar, maar het ene huis werkt rond die grens en het andere met veel oudere partijen.
Waarom is de XO-eis veranderd?
De XO-eis ging van compte 6 naar compte 10, met 1 april 2018 als omslagpunt. Een XO staat sindsdien voor minstens 10 jaar in plaats van 6.
Bij dezelfde herziening kwam er ruimte boven XO. Het arrêté van 8 november 2018 voegde XXO en Extra Extra Old toe, voor cognac met minstens 14 jaar rijping.
Oudere flessen met XO op het etiket kunnen dus nog uit de tijd van compte 6 komen. Kijk bij twijfel naar het bottelmoment.
Welke crus staan er op een fles cognac?
Het gebied telt zes crus: Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies, Fins Bois, Bons Bois en Bois à terroirs. Vermelding op het etiket is niet verplicht.
Staat er een cru op de fles, dan komt alle eau-de-vie erin uit dat ene cru. Fine Champagne is de enige toegestane menging: alleen Grande Champagne en Petite Champagne samen.
Het wijngebied van de appellatie beslaat ruim 87.648 hectare. Bij verkoop aan de consument moet cognac minstens 40 procent alcohol bevatten.
Cognac per rijpingsklasse in de winkel in Bathmen
In de winkel in Bathmen staan 57 cognacs met VS, VSOP of XO op het etiket van 24 verschillende merken uit 2 landen. Het alcoholpercentage loopt van 40% tot 41%.
- Baron Otard Cognac V.S. 40% · 70 cl · Frankrijk
- Baron Otard VSOP 40% · 70 cl · Frankrijk
- Braastad Cognac VSOP 40% · 70 cl · Frankrijk
- Braastad Cognac XO 40% · 70 cl · Frankrijk
- BRAASTAD VS Cognac 40% · 70 cl · Frankrijk
- Brouwhoeve Cognac Cheval D'or VSOP 40% · 50 cl · Spanje
- Camus Elegance VS 40% · 70 cl · Frankrijk
- Chateau Montifaud XO Christmas Edition 40% · 50 cl · Frankrijk
- Château Montifaud VS 40% · 70 cl · Frankrijk
- Château Montifaud VSOP 40% · 35 cl · Frankrijk
Korte antwoorden op verwante vragen
- Is XO altijd beter dan VSOP?
- Nee. XO zegt alleen dat de jongste eau-de-vie minstens 10 jaar rijpte. Stijl, cru en huissamenstelling bepalen of een fles bij je past.
- Wat betekent Hors d’Age?
- Hors d’Age valt onder dezelfde eis als XO: compte 10, dus minstens 10 jaar. Huizen gebruiken de term meestal voor hun oudere blends.
- Wat voegt Réserve toe aan VSOP?
- Juridisch niets. Réserve hoort net als VSOP bij compte 4, dus minstens 4 jaar rijping.
- Rijpt cognac door op de fles?
- Nee. Rijping gebeurt in eikenhouten vaten. Zodra de cognac gebotteld is, staat de leeftijd stil.
- Wat betekent XXO?
- XXO staat voor minstens 14 jaar rijping. De aanduiding bestaat sinds het arrêté van 8 november 2018.
Verder lezen
Bronnen
- Cognac, une appellation d origine contrôlée, Bureau National Interprofessionnel du Cognac (geraadpleegd 4 september 2026)
- Foire aux questions, Bureau National Interprofessionnel du Cognac (geraadpleegd 4 september 2026)
- Cahier des charges de l AOC Cognac, INAO (geraadpleegd 4 september 2026)
- Verordening (EU) 2019/787, EUR-Lex, Europese Unie (geraadpleegd 4 september 2026)
Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 4 september 2026.
Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.