Hongaarse wijn en Tokaji

Hongarije is verdeeld in zes wijnregio's, elk met een of meer wijndistricten. Dat is de indeling die Wines of Hungary hanteert.

• Balaton: zes districten, waaronder Badacsony, Somló en Balatonfüred-Csopak.
• Upper Pannon: vijf districten, waaronder Etyek-Buda, Sopron en Mór.
• Upper Hungary: Eger, Mátra en Bükk.
• Tokaj: één district, het wijngebied Tokaj zelf.
• Danube: Kunság, Csongrád en Hajós-Baja.
• Pannon: Villány, Szekszárd, Pécs en Tolna.

Op het etiket van Hongaarse wijn ziet u meestal de naam van het district of, bij Tokaj, de beschermde oorsprongsbenaming Tokaj.

Hongarije is vooral een witwijnland. Volgens Wines of Hungary beslaan witte druiven 70 procent van de wijngaarden, ruim 45.000 hectare, en blauwe druiven de overige 30 procent. Er zijn 114 witte en 45 blauwe rassen toegelaten.

• Furmint: samen met cserszegi fűszeres en olaszrizling het meest aangeplante traditionele witte ras, en de hoofddruif van Tokaj.
• Hárslevelű: samen met furmint de bekendste druif van Tokaj.
• Kékfrankos: het meest aangeplante ras van het hele land, met meer dan 12 procent van de wijngaarden. Het is een druif uit het Karpatenbekken.

Wie Hongaarse wijn kiest, kiest dus vaak voor wit. Toch is de meest aangeplante druif van het land een blauwe, wat laat zien hoe breed het aanbod is.

Tokaj ligt in het noordoosten van Hongarije, in de heuvels van Zemplén langs de rivieren Bodrog en Tisza. Het productreglement noemt 27 gemeenten binnen het afgebakende gebied. Volgens Wines of Hungary ligt de streek op zo'n 400 oude vulkanen, waardoor de bodem bijna per meter verschilt. Het klimaat is continentaal en koel, maar de vochtigheid van de twee rivieren bevordert in het najaar de edele rotting.

Tokaj kreeg in 1737 per keizerlijk decreet een afgebakend gebied, een van de vroegste systemen van oorsprongsbescherming ter wereld. Sinds 2002 staat het Historisch Cultuurlandschap van de Wijnregio Tokaj op de werelderfgoedlijst van UNESCO, mede om de wijnkelders die in vulkanisch gesteente zijn uitgehakt.

Toegelaten druiven zijn furmint, hárslevelű, kabar, kövérszőlő, sárgamuskotály (gele muskaat) en zéta.

Tokaji Aszú ontstaat uit aszú-bessen: druiven die aan de stok door Botrytis cinerea (edele rotting) zijn ingedroogd en bij de oogst met de hand apart worden geplukt. Die bessen worden geweekt in most, gistende most of wijn van hetzelfde oogstjaar. Voor deze bijzondere wijnen is alleen handpluk toegestaan.

Volgens het huidige productreglement van Tokaj gelden deze regels:

• minimaal 120 gram restsuiker per liter;
• de vermelding 6 puttonyos mag alleen bij minimaal 150 gram restsuiker per liter; 5 puttonyos valt binnen het minimum van 120 gram;
• minimaal 18 maanden rijping op houten vat;
• op de markt op zijn vroegst op 1 januari van het derde jaar na de oogst.

De traditionele vermelding luidt officieel 'Aszú (3)(4)(5)(6) puttonyos', maar elke aszú moet aan het minimum van 120 gram voldoen. Het puttonyos-getal op het etiket is daarmee een aanvullende vermelding bovenop dat minimum.

Niet elke wijn uit Tokaj is een aszú. De belangrijkste andere soorten op het etiket:

• Szamorodni: gemaakt van trossen met zowel aszú-bessen als gezonde bessen, zonder de bessen apart te selecteren. Sinds de herziening van de regels in 2026 bestaan Szamorodni száraz (droog) en Szamorodni édes (zoet) als twee aparte wijnen. Beide rijpen minimaal zes maanden op vat en komen op zijn vroegst op 1 januari van het tweede jaar na de oogst op de markt.
• Late harvest (késői szüretelésű bor): laat geoogste druiven, met minimaal 45 gram restsuiker per liter en minimaal 9 procent alcohol, op de markt vanaf 1 januari van het jaar na de oogst.
• Droge furmint: een stille witte wijn uit de Tokaj-druiven, zonder de regels voor aszú of Szamorodni.

Bij dezelfde herziening zijn de benamingen Aszúeszencia, Fordítás sec en Máslás sec geschrapt.

In de winkel staat een kleine maar gevarieerde keuze uit Hongarije, met de nadruk op Tokaj:

• The Royal Tokaji 'The Oddity' Dry Furmint: een droge furmint uit Tokaj.
• Château Dereszla Szamorodni Tokaji: een Szamorodni, gemaakt van hele trossen met aszú-bessen.
• The Royal Tokaji Late Harvest: een laat geoogste zoete wijn.
• Tokaji 5 Puttonyos: een Tokaji Aszú met de vermelding 5 puttonyos.
• I Heart Pinot Noir (Hongarije): een rode wijn van pinot noir uit Hongarije.

Wilt u weten welke fles past bij uw gelegenheid? Kom langs aan de Brink 2 in Bathmen of bel op 0570 541 278, dan helpen wij u graag verder.

De winkel staat aan de Brink 2 in Bathmen. Open dinsdag tot en met vrijdag van 09.00 tot 18.00 uur en zaterdag van 09.00 tot 17.00 uur. Voor advies belt u 0570 541 278 of mailt u naar info@bockje.nl.