Touriga nacional

Touriga nacional is een blauwe druif uit Portugal. Het Duitse rasregister VIVC voert hem onder de hoofdnaam Touriga Nacional, met Portugal als land van herkomst en een zwarte bes. Het register kent er ruim twintig synoniemen van, waaronder Touriga, Touriga Fina, Tourigo do Dão, Mortágua Preto en Tinta Mortágua. Een volledige afstamming met beide ouders noemt het register niet.

De druif geeft weinig opbrengst. Het IVDP, het instituut dat over port en Douro-wijn waakt, beschrijft volop trossen, maar klein, met dikke schillen die rijk zijn aan anthocyanen, de kleurstoffen van rode wijn. Ook Wines of Portugal schrijft dat de opbrengst nooit hoog is.

Dat staat niet vast: de Dão en de Douro claimen allebei de herkomst, schrijft Wines of Portugal. Wel is de druif van noordelijke oorsprong. De Comissão Vitivinícola Regional do Dão noemt de Dão de wieg van touriga nacional en van de witte encruzado. Volgens die commissie was touriga nacional vóór de phylloxera-crisis de overheersende druif in de wijngaarden van de streek.

Ook een van de synoniemen in het rasregister wijst naar die streek: Tourigo do Dão. De Dão werd op 18 september 1908 bij wet afgebakend en was daarmee de eerste afgebakende Portugese streek voor niet-versterkte wijn. Inmiddels staat touriga nacional door heel Portugal, van de Alentejo en de Algarve tot Bairrada en de Azoren.

Touriga nacional is een van de vijf of zes rode druiven waar de meeste moderne portwijngaarden uit bestaan. Taylor’s schrijft dat ongeveer dertig rassen port mogen leveren, maar dat het werk vooral door een kleine groep wordt gedaan. Volgens het IVDP geeft touriga nacional diepte, volume en levensduur aan de wijnen. Decanter noemt de druif een onmisbaar onderdeel van topvintage port.

Port is een versterkte wijn: de gisting wordt onderbroken door wijnalcohol (aguardente) toe te voegen, waarna de wijn meestal tussen 18 en 22 procent alcohol heeft. Bij tawny met leeftijdsaanduiding rijpt de wijn lang op houten vaten. Het IVDP erkent de aanduidingen 10, 20, 30, 40 en 50 jaar. Port is vrijwel altijd een samenstelling van meerdere druiven, dus op het etiket staat de druif zelden.

Naast touriga nacional noemen het IVDP en Taylor’s vier andere klassieke rode portdruiven:

• Touriga franca: de meest aangeplante druif van de Douro, volgens het IVDP een kwart van de wijngaard.
• Tinta roriz: vroeg rijp en groeikrachtig, met grote bessen en trossen en daardoor een relatief hoge opbrengst.
• Tinta barroca: zeer productief en makkelijk te telen.
• Tinto cão: volgens Taylor’s een van de oudste rassen van de Douro, goed bestand tegen hitte en droogte, met zeer lage opbrengst.

In de hele afgebakende Douro zijn volgens het IVDP 116 rassen toegelaten: 65 blauwe, 50 witte en één roze.

Minder dan de naam doet vermoeden. In de aanplantcijfers van het IVDP over 2023 staat touriga nacional op 4.432 hectare, 10,3 procent van de wijngaard van de afgebakende Douro. Touriga franca is met 10.727 hectare veruit de grootste, gevolgd door tinta roriz met 6.163 hectare. Tinta barroca komt uit op 3.828 hectare.

Taylor’s schrijft dat touriga nacional zelden in grote hoeveelheden voorkomt buiten de quinta’s van de porthuizen zelf. De lage opbrengst is de reden: wie veel druiven wil oogsten, plant liever touriga franca of tinta roriz. Toch is de druif volgens Decanter sinds de jaren negentig steeds belangrijker geworden in Portugese rode tafelwijn, en volgens het IVDP blijven wijnen met touriga nacional lang goed.

Bij ’t Bockje staan Portugese rode wijnen en oude tawny ports waarin touriga nacional meedoet, vaak samen met andere Portugese druiven. Hoeveel touriga er per fles in zit, verschilt per producent en per jaar.

• Rood uit de Douro: Kopke Douro Reserva Tinto, Prazo de Roriz Douro, Ramos Pinto Duas Quintas en Post Scriptum de Chryseia.
• Andere Portugese rode wijn: Borges Meia Encosta Tinto, Symington Bom Malandro Tinto, Quinta de Chocapalha Tinto en Mar de Lisboa Tinto.
• Oude tawny port: Ferreira Dona Antónia 30 Y.O. Tawny en Graham’s 40 Years Old Tawny Port.

Wilt u een Douro-rood naast een tawny zetten, of zoekt u iets voor een gelegenheid? Kom langs aan de Brink 2 in Bathmen of bel 0570 541 278.

De winkel staat aan de Brink 2 in Bathmen. Open dinsdag tot en met vrijdag van 09.00 tot 18.00 uur en zaterdag van 09.00 tot 17.00 uur. Voor advies belt u 0570 541 278 of mailt u naar info@bockje.nl.