Wat is single pot still whiskey?

Het Ierse technisch dossier schrijft voor dat pot still Irish whiskey wordt gestookt uit een beslag met minstens 30% gemoute gerst, minstens 30% ongemoute gerst en hoogstens 5% andere granen.

Die andere granen zijn ongemoute granen zoals haver en rogge. Door de twee ondergrenzen voor gerst bestaat het beslag dus vrijwel geheel uit gerst.

Het stoken gebeurt in pot stills, de ketels die per lading werken. Drie keer stoken is de Ierse traditie; het dossier laat twee keer stoken ook toe.

Het technisch dossier is in oktober 2014 door het Ierse Department of Agriculture, Food and the Marine bij de Europese Commissie ingediend. Het hoort bij de beschermde geografische aanduiding Irish Whiskey, Uisce Beatha Eireannach, Irish Whisky.

Single betekent dat alle whiskey in de fles op het terrein van een enkele distilleerderij is gestookt.

Het woord zegt dus niets over een enkel vat of een enkele oogst. Een botteling uit twintig vaten blijft single, zolang die vaten van dezelfde distilleerderij komen.

Het technisch dossier staat het woord single toe bij drie soorten: pot still, malt en grain. Bij blended Irish whiskey mag het niet, omdat blended juist een samenstelling van twee of meer van die soorten is.

Ongemoute gerst is gerst die niet is gekiemd en gedroogd, en het technisch dossier eist er minstens 30% van in pot still Irish whiskey.

Bij gemoute gerst laat de mouterij het graan eerst kiemen en droogt het daarna. Ongemoute gerst gaat rauw het beslag in.

Dat verplichte aandeel ongemoute gerst is het formele verschil met single malt. Malt Irish whiskey wordt volgens hetzelfde dossier gemaakt van 100% gemoute gerst, water en gist.

Het technisch dossier kent vier soorten Ierse whiskey: pot still, malt, grain en blended.

Malt Irish whiskey komt uit 100% gemoute gerst en gaat door pot stills. Grain Irish whiskey bevat hoogstens 30% gemoute gerst, daarnaast hele ongemoute granen zoals mais, tarwe of gerst, en wordt in kolomketels gestookt.

Blended Irish whiskey is een samenstelling van twee of meer van die soorten. Pot still is de enige soort waarvoor het dossier zowel gemoute als ongemoute gerst verplicht stelt.

Voor alle vier geldt hetzelfde minimum: drie jaar rijpen in houten vaten tot 700 liter in opslagplaatsen op het eiland Ierland, en bottelen op minimaal 40% vol.

De Ierse regels worden herzien, maar op dit moment geldt nog het technisch dossier uit oktober 2014, met de grens van 5% andere granen.

In het voorstel voor het herziene dossier gaat die grens van 5% naar 30%, waarbij haver, tarwe en rogge met name worden genoemd. Voor grain Irish whiskey zou het maximum gemoute gerst van 30% naar 40% gaan.

De openbare raadpleging over dat voorstel sloot op 4 september 2026. Zolang er geen nieuw dossier is vastgesteld, blijven de bestaande percentages van kracht.

Wat er nu op een fles in het schap staat, valt dus onder de regels van 2014. Een latere wijziging werkt niet met terugwerkende kracht op whiskey die al gestookt en gebotteld is.

In de winkel aan de Brink 2 in Bathmen staan 3.882 whisky’s, waarvan 321 flessen Ierse whiskey van 67 merken.

Van de distilleerderijen die single pot still maken, staan er 54 flessen van 7 merken in het schap, met alcoholpercentages van 40% tot 60,7%. Niet elke fles van zo’n distilleerderij is zelf een single pot still; er staat ook malt, grain en blended tussen.

Het hele assortiment van de winkel telt circa 6.500 artikelen. Wilt u weten welke fles in welke soort valt, dan kijken wij het etiket met u na.