Whisky · Uitleg
Wat is single cask whisky?
Single cask whisky komt uit een enkel vat, niet uit een menging van vaten. Een vat is eindig, dus zo’n botteling is beperkt: een bourbonvat van ongeveer 200 liter levert na tien jaar rijping doorgaans ruim 200 flessen op. Vandaar het vatnummer en de nummering per fles op het etiket.
| Betekenis | Alle whisky in de fles komt uit een en hetzelfde vat |
|---|---|
| Etiket | Meestal met vatnummer, vuljaar en boteljaar |
| Barrel | Ongeveer 200 liter |
| Hogshead | 250 liter |
| Sherrybutt | 500 liter |
| Quarter cask | 125 liter |
| Opbrengst | Een barrel geeft na tien jaar rijping doorgaans ruim 200 flessen |
| Wettelijke status | Single cask is geen categorie in de Scotch Whisky Regulations 2009 |
Wat maakt een whisky single cask?
Alle whisky in de fles komt uit een vat. Er is niets bijgemengd uit andere vaten, ook niet om het profiel of het percentage gelijk te trekken.
Bij een gewone botteling worden tientallen tot honderden vaten samengevoegd, zodat elke partij op de vorige lijkt. Bij single cask vervalt die stap. Wat het vat gaf, is wat er in de fles zit.
Op het etiket staat daarom vrijwel altijd een vatnummer, en vaak ook het jaar van vullen en het jaar van bottelen.
Waarom zijn de flessen genummerd?
Een vat is eindig. Zodra het leeg is komt er geen tweede partij van dezelfde whisky, en dus krijgt elke fles een volgnummer uit een vastgesteld totaal.
De nummering maakt na te gaan hoe groot de botteling was en welke fles je in handen hebt. Bij een botteling uit meerdere vaten heeft dat weinig zin, want die kan later worden herhaald.
Bottelaars zetten er vaak ook de vatsoort bij, bijvoorbeeld ex-bourbon of ex-sherry, en het aantal flessen dat het vat heeft opgeleverd.
Hoeveel flessen levert een vat op?
De opbrengst hangt af van de vatmaat en de rijptijd. Een bourbonvat van rond de 200 liter geeft na tien jaar rijping doorgaans ruim 200 flessen.
Gangbare maten zijn de barrel van ongeveer 200 liter, de hogshead van 250 liter en de sherrybutt van 500 liter. Een quarter cask houdt 125 liter, een puncheon 500 tot 550 liter. Voor Scotch geldt 700 liter als bovengrens.
Verdamping laat dat aantal jaar na jaar dalen. Een vat dat dertig jaar heeft gelegen levert flink minder op dan hetzelfde vat na tien jaar. Bij vatsterkte gaan er bovendien minder flessen uit dan wanneer er water bij komt.
Wat is het verschil met single malt en small batch?
Single malt slaat op een enkele distilleerderij, single cask op een enkel vat. Small batch betekent een kleine menging van een handvol vaten, zonder vastgelegd aantal.
Single Malt Scotch Whisky is wel wettelijk omschreven: gestookt in pot stills bij een enkele distilleerderij, uit water en gerstemout, zonder andere granen. Een single malt bestaat bijna altijd uit meerdere vaten van diezelfde distilleerderij.
Small batch heeft geen wettelijke omschrijving en geen onder- of bovengrens. De ene bottelaar noemt vier vaten small batch, de andere veertig.
Is de term single cask wettelijk beschermd?
Nee. De Scotch Whisky Regulations 2009 kennen vijf categorieën Scotch, en single cask zit daar niet bij. Een definitie van de term staat niet in de wet.
Die vijf categorieën zijn Single Malt, Single Grain, Blended Malt, Blended Grain en Blended Scotch Whisky. Woorden als single cask, cask strength en small batch zijn gebruiken uit de branche, geen beschermde aanduidingen.
In de praktijk houdt vrijwel iedereen zich eraan, en de algemene regels tegen misleidende etikettering blijven gelden. Wie zekerheid wil, kijkt naar het vatnummer en het aantal flessen op het etiket, niet naar de term alleen.
Single cask-bottelingen in de winkel in Bathmen
In de winkel in Bathmen staan 80 flessen met single cask op het etiket van 44 verschillende merken uit 9 landen. Het alcoholpercentage loopt van 42% tot 69%.
- Ardbeg 26 Years Old 1996 The Ultimate Private Single Cask #20 50% · 70 cl · Schotland
- Ardnamurchan 2018 Single Cask #1128 Whisky Import Nederland 58,9% · 70 cl · Schotland
- Ballindalloch 2015 Single Cask 60,5% · 70 cl · Schotland
- Belgian Owl Intense Single Cask Whisky Cask Strength 69% · 50 cl · België
- Belgian Owl Passion Single Cask Whisky 46% · 50 cl · België
- Bladnoch Exclusive Single Cask Set – Peated & Sherry Collection 52,3% · 140 cl · Schotland
- Bladnoch Single Cask 17 Years Old 2006 #445 49,9% · 70 cl · Schotland
- Bus Whisky Single Cask 2023 4 Years Old 52% · 50 cl · Nederland
- Claxton's Single Cask Caol Ila 2013 – 8yo 58,5% · 70 cl · Schotland
- Claxton's Single Cask Girvan 1991 – 30yo 55,5% · 70 cl · Schotland
Korte antwoorden op verwante vragen
- Is single cask altijd cask strength?
- Nee. Een single cask mag met water naar een lager percentage worden gebracht. Dan komt hij uit een enkel vat, maar niet op vatsterkte.
- Kun je dezelfde single cask later opnieuw kopen?
- Nee. Zodra het vat leeg is, is de botteling afgelopen. Een volgend vat van dezelfde distilleerderij krijgt een ander nummer.
- Is single cask hetzelfde als single malt?
- Nee. Single malt gaat over een enkele distilleerderij, single cask over een enkel vat. Een fles kan allebei zijn.
- Waarom verschilt het aantal flessen per vat zo sterk?
- Door vatmaat, rijptijd en verdamping. Een butt van 500 liter geeft veel meer flessen dan een quarter cask van 125 liter.
- Staat het aantal flessen altijd op het etiket?
- Niet altijd. Veel bottelaars vermelden het, maar verplicht is het niet.
Verder lezen
Bronnen
- The Scotch Whisky Regulations 2009, regulation 3, legislation.gov.uk (geraadpleegd 4 september 2026)
- Sizing Up Casks, Whisky Magazine (geraadpleegd 4 september 2026)
- Guidance on allowable casks for maturation, Scotch Whisky Association (geraadpleegd 4 september 2026)
Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 4 september 2026.
Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.
Bericht als er iets bijzonders binnenkomt
Van een zeldzame botteling hebben we vaak maar een paar flessen, en die zijn meestal binnen een week weg. Laat je e-mailadres achter, dan krijg je bericht zodra er whisky binnenkomt die de moeite waard is. Geen wekelijkse reclame.