Wat is een kruidenlikeur?

Een likeur moet minstens 15 volumeprocent alcohol bevatten en in de regel minstens 100 gram zoetstoffen per liter, uitgedrukt als invertsuiker.

Die twee eisen staan in categorie 33 van bijlage I bij Verordening (EU) 2019/787. De verordening schrijft er ook de grondstof bij voor: ethylalcohol van landbouwoorsprong, een distillaat van landbouwoorsprong, een of meer gedistilleerde dranken of een combinatie daarvan, gezoet en met toevoeging van een of meer aroma’s, producten van landbouwoorsprong of levensmiddelen.

Voor twee soorten ligt de suikerdrempel lager. Likeuren die uitsluitend met gentiaan, een vergelijkbare plant of met wormkruid zijn gearomatiseerd hebben 80 gram per liter nodig. Kersenlikeur en zure-kersenlikeur waarvan de ethylalcohol uitsluitend uit kersendistillaat bestaat, hebben 70 gram per liter nodig. In alle andere gevallen geldt 100 gram per liter.

Het verschil zit in de suiker: een bitter hoeft geen minimum suikergehalte te halen, een likeur wel.

Bijlage I bij Verordening (EU) 2019/787 heeft voor bitter een eigen categorie, nummer 30: een gedistilleerde drank met een overwegend bittere smaak, gemaakt door ethylalcohol van landbouwoorsprong of een distillaat van landbouwoorsprong te aromatiseren met aroma’s of aromatiserende preparaten. Het minimum is daar ook 15 volumeprocent, maar een suikerdrempel ontbreekt. Een drank met bitterstoffen en weinig suiker kan dus bitter heten en geen likeur.

Berenburg laat zien hoe strikt dat werkt. Die drank heeft in bijlage I categorie 43, met minstens 30 volumeprocent alcohol en maximaal 20 gram zoetstoffen per liter. Dat is te weinig zoet voor de aanduiding likeur. De Italiaanse vakterm amaro komt in bijlage I niet voor; wat in Italië amaro heet, staat op het etiket als bitter of als likeur, afhankelijk van de samenstelling.

De kruiden gaan eerst in alcohol, waarna het aromatische mengsel wordt samengesteld met alcohol, water en zoetstof tot de drank aan de eisen voor likeur voldoet.

Verordening (EU) 2019/787 noemt in artikel 4, punt 12, vijf manieren om te aromatiseren: toevoeging, infusie, maceratie, alcoholische gisting, of distillatie van alcohol in aanwezigheid van de aroma’s of aromatiserende levensmiddelen. Maceratie is de bekendste: kruiden, wortels, schillen of zaden trekken wekenlang in alcohol. Distillatie levert een helderder, scherper aroma op.

Daarna volgt het samenstellen. De basis is ethylalcohol van landbouwoorsprong, een distillaat of een bestaande gedistilleerde drank; het zoeten is geen smaakkeuze maar een voorwaarde, want zonder de 100 gram zoetstoffen per liter mag het product geen likeur heten. Welke kruiden erin gaan en in welke verhouding, is aan de producent; de verordening stelt daar geen aantal of lijst voor.

Nee. Bijlage I bij Verordening (EU) 2019/787 kent 44 categorieën gedistilleerde dranken en geen daarvan heet kruidenlikeur; de aanduiding likeur is wel vastgelegd.

Kruidenlikeur is dus een gangbare omschrijving zonder eigen wettelijke definitie. De wettelijke benaming op het etiket is likeur, eventueel met een toegestane samengestelde term. De Europese Commissie legde in haar richtsnoeren van 18 februari 2022 uit dat een samengestelde term met het woord likeur de wettelijke benaming mag vervangen, zolang het eindproduct aan de eisen van categorie 33 voldoet.

In Nederland komen daar nationale afspraken bij. Het Warenwetbesluit Gereserveerde aanduidingen verwijst naar Verordening (EU) 2019/787 en reserveert daarnaast eigen namen, waaronder advocaat en likorette. Voor kruidenlikeur bestaat zo’n reservering niet.

Kruidenlikeur gaat puur in een klein glas, gekoeld of op ijs, en wordt traditioneel na het eten gedronken; daarnaast is hij een gangbaar ingrediënt in cocktails.

Omdat het alcoholgehalte bij likeur op minstens 15 volumeprocent begint en bij veel kruidenlikeuren daarboven ligt, zijn de porties klein. Een gekoelde fles geeft een dikkere, stroperiger vloeistof en een minder uitgesproken kruidenneus; op kamertemperatuur komen de bittere en harsachtige tonen sterker naar voren.

Wij verkopen geen alcohol aan personen onder de 18 jaar. De Alcoholwet verbiedt in artikel 20 het bedrijfsmatig verstrekken van alcoholhoudende drank aan iemand van wie niet is vastgesteld dat die 18 jaar is. NIX18.

’t Bockje heeft 786 verschillende likeuren op voorraad in de winkel aan de Brink in Bathmen, waarvan 42 als kruidenlikeur in het schap staan, uit negen landen.

De grootste likeursoorten in het schap zijn fruitlikeur (87 flessen), citroenlikeur (37), creamlikeur (36) en anijslikeur (33). Kruidenlikeur is daarmee een middelgrote groep die over veel landen verspreid ligt, van Nederlandse en Duitse huisrecepten tot Italiaanse en Franse flessen.

Wie wil weten of een bepaalde fles kruidenlikeur of bitter is, kan het etiket lezen: de wettelijke benaming staat er verplicht op. Komt u er niet uit, dan kijken wij het in de winkel met u na.