Wat betekenen VS, VSOP, XO en Hors d’âge op armagnac?

Het BNIA noemt in zijn uitleg van het etiket vier termijnen: VS minstens een jaar, VSOP minstens vier jaar, Napoléon minstens zes jaar en Hors d’âge minstens tien jaar.

• VS, of drie sterren: de jongste eau-de-vie heeft minstens 1 jaar op eikenhout gelegen
• VSOP: minstens 4 jaar
• Napoléon: minstens 6 jaar
• Hors d’âge: minstens 10 jaar

Fine is een oudere Franse aanduiding die u vooral op de eenvoudiger flessen ziet. Staat er in plaats van een letteraanduiding een getal, zoals 12 of 25 jaar, dan geldt dat getal voor de jongste eau-de-vie in de fles.

Over XO houdt het BNIA twee termijnen aan: de etiketuitleg noemt zes jaar, de eigen pagina over XO en Hors d’âge noemt tien jaar.

Wie zeker wil weten hoe oud de inhoud is, kijkt daarom niet naar de drie letters maar naar een leeftijd of een oogstjaar op het etiket. Veel huizen zetten dat er zelf bij, juist omdat XO in de praktijk een ruim begrip is. Bij cognac is de ondergrens voor XO inmiddels tien jaar; bij armagnac lopen de bronnen van de branchevereniging uiteen.

De leeftijd geldt altijd voor de jongste eau-de-vie in de fles, niet voor het gemiddelde van de melange.

Een VSOP mag dus ook veel oudere eau-de-vie bevatten; de vier jaar is een ondergrens, geen omschrijving. Dat is precies de reden waarom twee flessen met dezelfde letters flink kunnen verschillen. Bij een millésime speelt dit niet: daar komt alles uit één oogstjaar.

De rijping van armagnac wordt geteld vanaf 1 april van het jaar na de oogst.

Dat staat in het cahier des charges van de AOC: minstens één jaar onder eikenhout, gerekend vanaf 1 april. De distillatie moet uiterlijk op 31 maart na de oogst klaar zijn, dus de telling begint vlak na de laatste stookdag van het seizoen. Het hout moet wintereik, zomereik of een kruising daarvan zijn.

Een jaartal op een fles armagnac is het oogstjaar van de druiven, niet het jaar van bottelen.

Zo’n fles heet een millésime en bevat uitsluitend eau-de-vie uit dat ene jaar. Het BNIA houdt voor een millésime minstens tien jaar rijping aan. Omdat armagnac in glas niet verder rijpt, zegt het bottelingsjaar op de fles hoe lang de inhoud op hout heeft gelegen: bottelingsjaar min oogstjaar.

Blanche Armagnac hoort niet in het rijtje leeftijdsaanduidingen, want die armagnac gaat niet op hout.

Het cahier des charges vraagt voor Blanche Armagnac minstens drie maanden in een inert vat. De fles blijft daardoor helder. Op een Blanche staat dus nooit VS, VSOP, XO of Hors d’âge.