Hoe lang is een ongeopende fles wijn houdbaar?

Wijn met 10 volumeprocent alcohol of meer is in de Europese etiketteringsregels vrijgesteld van de datum van minimale houdbaarheid. Er hoort dus geen datum op, en er ontbreekt niets.

Bijlage X, punt 1, onder d van verordening (EU) nr. 1169/2011 noemt twee uitzonderingen die hier samenvallen. De eerste geldt voor wijnen, likeurwijnen, mousserende wijnen, gearomatiseerde wijnen en soortgelijke producten uit ander fruit dan druiven. De tweede geldt voor alle dranken met 10 volumeprocent alcohol of meer. Zakt het alcoholgehalte onder de 10 procent, bijvoorbeeld bij een lichte of gedealcoholiseerde wijn, dan moet er volgens de Rijksoverheid wel een houdbaarheidsdatum op het etiket.

Wat er wel op moet staan, ligt vast in de wijnetiketteringsregels: de wijncategorie, de herkomst, het effectieve alcoholvolumegehalte, de flesinhoud, de bottelaar, het partijnummer en de allergeneninformatie. Bij mousserende wijn komt daar het suikergehalte bij. Het jaartal op het etiket is het oogstjaar, geen houdbaarheidsdatum.

Een gewone witte wijn houdt zijn kwaliteit bij goede bewaring ongeveer drie jaar na botteling, een gewone rode wijn ongeveer drie tot tien jaar. Dat zijn ordes van grootte, geen einddatums.

De oenologie-afdeling van Purdue University geeft die termijnen als algemene richtlijn en zet er meteen bij dat de spreiding groot is: sommige wijnen zijn bedoeld om binnen een jaar gedronken te worden, andere gaan tientallen jaren mee. Een fles wordt na die periode zelden ondrinkbaar. Hij wordt matter: het fruit zakt weg, de kleur wordt doffer en bij wit trekt de kleur naar goudbruin.

In de winkel aan de Brink 2 in Bathmen staan 1.082 wijnen: 419 rood, 309 wit, 86 mousserend, 42 champagne, 39 dessertwijn en 38 rosé. Alleen al bij de stevige rode wijnen gaat het om 142 flessen van 84 merken uit 12 landen, waarvan 47 uit Frankrijk, 37 uit Italië, 15 uit Spanje en 14 uit Chili. Wij verkopen alleen aan achttien jaar en ouder, NIX18.

Temperatuur weegt het zwaarst. Purdue University adviseert 10 tot 16 graden voor lange bewaring, met een schommeling van hooguit 1 tot 1,5 graad.

Boven de 16 graden versnelt de rijping en wordt de levensduur korter, vooral bij witte wijn. Boven 24 graden veroudert vrijwel elke wijn sterk en ongewenst, en 30 graden of meer zou nooit mogen voorkomen, ook niet kort. Het Australian Wine Research Institute komt op hetzelfde uit: bij langere tijd boven 25 graden lijdt de kwaliteit, en in een proef uit 1986 vertoonde wijn na twaalf maanden op 30 graden afwijkende smaken. Te koud is ook niet goed. Onder de 10 graden komt de geur minder tot ontwikkeling, rond 0 graden kunnen binnen ongeveer een uur wijnsteenkristallen ontstaan, en bij 5 graden onder nul kan een wijn met 14 procent alcohol of minder bevriezen en de fles breken.

Licht is de tweede factor. In proeven kregen wijnen in kleurloos glas al na ongeveer drie en een half uur tl-licht een afwijkende, lichtstruck geur; in groen glas duurde dat veel langer, en direct zonlicht is schadelijker dan tl. Een donkere kast is dus beter dan een zonnige vensterbank. Over trilling is minder bekend dan vaak wordt gedacht: het Australian Wine Research Institute zocht naar literatuur die schade door trilling aantoont en vond die niet. Houd verder de temperatuur stabiel, want een fles van heel koud naar warm verplaatsen geeft condens, en condens kan schimmel op etiket en kurk geven.

Kijk naar het vulniveau, naar lekkage langs de hals, naar een kurk die omhoog is gedrukt en naar de kleur. Dat zijn de zichtbare sporen van warmteschade.

Hitte zet de inhoud uit. Volgens het Australian Wine Research Institute kan daardoor wijn langs de kurk lekken of de kurk omhoog komen. Zo’n fles oogt slecht, en dat is een reden om hem niet cadeau te doen, maar het betekent niet automatisch dat de wijn eronder geleden heeft. Een duidelijk gezakt vulniveau bij een fles die daar te jong voor is, is wel een serieus signaal.

Kleur zegt de rest. Een witte wijn die diep goudbruin is geworden terwijl de stijl dat niet vraagt, en een rode wijn met een bruine rand, hebben hun fruit grotendeels verloren. Kristallen op de bodem of onder de kurk zijn geen bederf: dat is wijnsteen, ontstaan door kou. Ruikt een fles muf of naar natte kartonnen doos, dan is dat kurksmaak, een fout van de sluiting en niet van de ouderdom.

Ja. Een schroefdop laat de minste zuurstof door en houdt flessen van dezelfde wijn onderling gelijker, terwijl natuurkurk per stuk sterk verschilt.

In de sluitingsproef die het Australian Wine Research Institute in 1999 startte, werden veertien sluitingen op dezelfde semillon gelegd. De schroefdoppen hielden het zwaveldioxide het best vast, bewaarden het fruit het langst en beperkten de verkleuring naar geel en bruin. Daarna kwamen de geperste kurken, daarna de natuurkurken. De beste natuurkurken halen hetzelfde resultaat als een schroefdop, maar de spreiding tussen kurken onderling is veel groter, en dat is precies waarom twee flessen onder schroefdop meer op elkaar lijken dan twee flessen onder kurk.

Voor het bewaren thuis volgt daar een praktisch verschil uit. Een fles met natuurkurk legt u op zijn kant of ondersteboven, zodat de kurk nat blijft en er minder zuurstof bij komt; een fles met schroefdop mag gewoon rechtop. Kurksmaak hoort bij kurk: het instituut noemt 1,3 procent bij een grote internationale keuring, tegen 5,5 procent in 1994 en 5 tot 8 procent in de jaren 2001 tot 2003.