Dornfelder

Dornfelder is een blauwe kruising uit Duitsland. August Herold kruiste hem in 1955 aan de Staatliche Lehr- und Versuchsanstalt für Wein- und Obstbau in Weinsberg, in Württemberg. De ouders zijn Helfensteiner en Heroldrebe, allebei eveneens uit Weinsberg.

• Helfensteiner is een kruising uit 1931 van Frühburgunder en Trollinger.
• Heroldrebe is een kruising uit 1929 van Portugieser en Limberger.

Het Vitis International Variety Catalogue bevestigt deze afstamming met DNA-markers. De druif kreeg op 3 december 1979 kwekersrecht (Sortenschutz). De naam eert Immanuel Dornfeld, die de oprichting van de wijnbouwschool in Weinsberg in gang zette.

August Herold (1902-1973) was de kweker achter dornfelder en kwam zelf uit Neckarsulm. Vanaf 1 augustus 1928 leidde hij de Württembergische Anstalt für Rebenzüchtung und Rebenpfropfung in Weinsberg. Na de Tweede Wereldoorlog bleef hij dat werkterrein leiden tot eind 1964, toen het instituut al was opgegaan in de staatsonderzoeksinstelling voor wijn- en fruitteelt.

Uit zijn kruisingswerk kwamen meerdere druiven die nu in Duitsland bekend zijn: naast dornfelder ook Helfensteiner, Heroldrebe en de witte Kerner. Dornfelder is dus een kleinkind van Herolds eigen eerdere kruisingen.

Dornfelder groeit vooral in Rheinhessen en de Pfalz. Volgens het Deutsches Weininstitut stond er in 2023 in heel Duitsland 6.618 hectare, waarvan 3.021 hectare in Rheinhessen en 2.454 hectare in de Pfalz. Samen is dat ruim vier vijfde van de totale aanplant.

De groei is opvallend: in 1979 ging het nog om 124 hectare. Inmiddels beslaat dornfelder ongeveer 7 procent van de Duitse wijngaarden en is het de op een na belangrijkste rode druif van het land. Het instituut noemt de druif robuust, weinig vatbaar voor ziekten en hoog in opbrengst. Ook in de meeste andere Duitse wijngebieden staat dornfelder, maar daar op kleinere schaal.

Bij rode wijn dornfelder vertelt het etiket hoeveel restsuiker er in de wijn zit. Het Deutsches Weininstitut geeft deze grenzen:

• Trocken: tot 4 gram restsuiker per liter, of tot 9 gram als de totale zuurgraad hooguit 2 gram lager ligt dan de restsuiker.
• Halbtrocken: tot 12 gram per liter, of tot 18 gram als de restsuiker de zuurgraad met niet meer dan 10 gram overschrijdt.
• Lieblich: boven de grens van halbtrocken, tot hooguit 45 gram per liter.
• Süß: meer dan 45 gram per liter.

De term feinherb is niet wettelijk vastgelegd en ligt meestal rond halbtrocken. Staat er niets, kijk dan naar de producent voor meer uitleg.

Buiten Duitsland is dornfelder klein. Het Deutsches Weininstitut noemt alleen Zwitserland als land met een bescheiden aanplant, ongeveer 21 hectare in 2018. Voor andere landen, ook Nederland, hebben wij geen betrouwbare officiële cijfers gevonden, dus daar doen wij geen uitspraak over.

Dat maakt dornfelder in de praktijk een typisch Duitse druif. Een fles met dornfelder op het etiket komt bijna altijd uit Rheinhessen of de Pfalz, soms uit Württemberg, waar de druif ooit is ontstaan. Het etiket noemt dan het wijngebied, de druif en vaak de smaakaanduiding zoals hierboven uitgelegd.

Bij ’t Bockje staan dornfelders in verschillende smaakaanduidingen, zodat u het etiket meteen in de praktijk kunt vergelijken:

• Ellermann-Spiegel Dornfelder Trocken
• Falkenburg Dornfelder
• Rebe Dornfelder Halbtrocken
• Rotwild Dornfelder Halbtrocken
• Rotwild Dornfelder Lieblich

Daarnaast staat er een Nederlandse rode wijn van Rooise Heide in het schap, voor wie ook een rode wijn uit eigen land wil bekijken. Twijfelt u tussen trocken en lieblich? Kom langs aan de Brink 2 in Bathmen of bel 0570 541 278.

De winkel staat aan de Brink 2 in Bathmen. Open dinsdag tot en met vrijdag van 09.00 tot 18.00 uur en zaterdag van 09.00 tot 17.00 uur. Voor advies belt u 0570 541 278 of mailt u naar info@bockje.nl.