Whisky · Uitleg
Hoe lees je een whisky-etiket?
Op een fles Scotch staan 3 dingen verplicht: de wettelijke categorie, het alcoholpercentage en de inhoud. Leeftijd, distillatiejaar, distilleerderijnaam en regionaam zijn vrijwillig, maar zodra ze er staan gelden strikte regels. Een vermelde leeftijd is altijd die van de jongste whisky in de fles, in hele jaren, en de rijping duurt minstens 3 jaar.
| Verplicht: categorie | Een van de vijf, op de voorkant van de fles |
|---|---|
| Verplicht: alcoholpercentage | Bij meer dan 1,2 procent alcohol verplicht op het etiket |
| Verplicht: inhoud | Netto hoeveelheid in liter, centiliter of milliliter |
| Vrijwillig: leeftijd | Alleen in hele jaren, en altijd de leeftijd van de jongste whisky |
| Vrijwillig: distillatiejaar | Alleen als alle whisky uit dat ene kalenderjaar komt |
| Vrijwillig: distilleerderijnaam | Als merknaam alleen als de whisky volledig daar is gestookt |
| Vrijwillig: regionaam | Highland, Lowland, Speyside, Islay of Campbeltown |
| Prominentie | De categorie moet duidelijk zichtbaar, leesbaar en onuitwisbaar zijn |
Wat moet er verplicht op een whiskyfles staan?
Verplicht zijn de wettelijke categorie, het alcoholpercentage en de netto inhoud. De categorie hoort op de voorkant van de fles te staan.
De categorie is er een van vijf: Single Malt, Single Grain, Blended Malt, Blended Grain of Blended Scotch Whisky. Zij moet even opvallend zijn als elke andere omschrijving van de whisky, met uitzondering van de merknaam, het distillatiejaar, het botteljaar en de leeftijd. Tekst of beeld mag er niet doorheen lopen. Het alcoholpercentage en de inhoud zijn verplicht voor elke drank met meer dan 1,2 procent alcohol.
Wat betekent de leeftijd op het etiket?
Een leeftijd op de fles is de leeftijd van de jongste whisky erin, uitgedrukt in hele jaren en in een enkel getal. Ouder materiaal telt niet mee.
Staat er 12 jaar op een blend, dan is elke druppel in die fles minstens twaalf jaar gerijpt; er kan veel oudere whisky in zitten. Zonder leeftijdsvermelding weet je alleen dat alles minstens drie jaar heeft gelegen. Een fles mag ook geen getal dragen dat verwarring kan wekken over de vraag of het om de leeftijd, de rijpingsduur of het distillatiejaar gaat.
Wanneer mag een distillatiejaar op de fles?
Een distillatiejaar mag alleen als alle whisky in de fles uit dat ene kalenderjaar komt. Bovendien moet er in hetzelfde gezichtsveld een tweede tijdsaanduiding staan.
Die tweede aanduiding is het botteljaar, de rijpingsduur of de leeftijd. Zo kan de koper zelf uitrekenen hoe lang de whisky heeft gelegen. Een vintage zonder een van die drie is dus niet toegestaan. Verwar het distillatiejaar niet met het botteljaar: bij een fles uit 2004 die in 2020 is gebotteld, gaat het om zestien jaar rijping.
Wanneer mag een distilleerderijnaam gebruikt worden?
Een beschermde distilleerderijnaam mag alleen als merknaam of deel daarvan worden gebruikt wanneer de whisky volledig op die distilleerderij is gestookt.
De regeling voorkomt dat een blend meelift op de naam van een bekende distilleerderij. Zij geldt voor de distilleerderijen die in schedule 1 van de regeling staan en voor namen van distilleerderijen die daarna zijn geopend of heropend. Daarnaast mag een etiket geen verkeerde indruk wekken over waar de whisky is gestookt of wie hem heeft gestookt. Onafhankelijke bottelaars mogen de distilleerderij dus noemen, mits alles daar vandaan komt.
Wat zegt een regionaam als Speyside of Islay?
Vijf gebiedsnamen zijn beschermd: Highland, Lowland, Speyside, Islay en Campbeltown. Een fles mag zo een naam alleen voeren als de whisky in dat gebied is gedistilleerd.
De regeling bakent de gebieden ook af. Campbeltown is de South Kintyre ward van Argyll and Bute, Islay is het eiland Islay, en Speyside bestaat uit met name genoemde wards in Moray plus Badenoch and Strathspey. De naam mag vooraan de categorie staan, bijvoorbeeld Speyside Single Malt Scotch Whisky. Een gebiedsnaam zegt iets over herkomst, niet over een verplichte smaak.
Welke woorden op het etiket zijn niet wettelijk omschreven?
De regeling omschrijft de vijf categorieen, de leeftijdsvermelding, het distillatiejaar, de distilleerderijnaam en de gebiedsnamen. Termen als cask strength, small batch of finish komen er niet in voor.
Wat zulke woorden betekenen, bepaalt de bottelaar zelf. Cask strength wijst er meestal op dat er geen water is toegevoegd, single cask op een botteling uit een enkel vat en non chill filtered op het weglaten van koudefiltratie. Nuttige informatie, maar niemand controleert de definitie. Vraag er gerust naar als je wilt weten wat een bepaalde bottelaar ermee bedoelt.
Welke whisky's met een leeftijd op het etiket staan er?
In de winkel in Bathmen staan 1.035 whisky's met een leeftijd van twaalf jaar of ouder van 229 verschillende merken uit 12 landen. De prijzen lopen van € 8,99 tot € 11.750,00. Het alcoholpercentage loopt van 21,7% tot 66,8%.
- A Highland Distillery 2005 – 16 Years Old – First Cask 58,3% · 70 cl · Schotland
- Aberfeldy 15 Years Old Cadillac Wine Finish 43% · 70 cl · Schotland
- Aberfeldy 18 Years Old Red Wine Cask Napa Valley 43% · 70 cl · Schotland
- Aberfeldy 19 YO Sherry Cask 43% · 70 cl · Schotland
- Aberfeldy 20y 43% · 70 cl · Schotland
- Aberfeldy 25 Years Old 46% · 70 cl · Schotland
- Aberfeldy Whisky 12 Years Old 40% · 70 cl · Schotland
- Aberfeldy Whisky 12Y 40% · 20 cl · Schotland
- Aberlour 12 Years Old Non Chill-Filtered 48% · 70 cl · Schotland
- Aberlour 13 Years Old Double Cask 40% · 70 cl · Schotland
Korte antwoorden op verwante vragen
- Wat betekent NAS op een whiskyfles?
- No age statement: er staat geen leeftijd op. De whisky is dan minstens drie jaar gerijpt.
- Staat karamelkleurstof verplicht op het etiket?
- Nee. Vermelding dat er geen kleurstof is gebruikt, is een vrijwillige mededeling van de bottelaar.
- Mag er meer dan een leeftijd op een fles staan?
- Nee. De leeftijd wordt in een enkel getal in hele jaren uitgedrukt.
- Wat is het verschil tussen distillatiejaar en botteljaar?
- Het distillatiejaar is het jaar van stoken, het botteljaar het jaar waarin de whisky de fles in ging.
Verder lezen
Bronnen
- The Scotch Whisky Regulations 2009, regulation 8, legislation.gov.uk (geraadpleegd 4 september 2026)
- The Scotch Whisky Regulations 2009, regulation 12, legislation.gov.uk (geraadpleegd 4 september 2026)
- Guidance for Producers and Bottlers, Scotch Whisky Association (geraadpleegd 4 september 2026)
- Verordening (EU) nr. 1169/2011 betreffende voedselinformatie aan consumenten, EUR-Lex (geraadpleegd 4 september 2026)
Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 4 september 2026.
Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.
Bericht als er iets bijzonders binnenkomt
Van een zeldzame botteling hebben we vaak maar een paar flessen, en die zijn meestal binnen een week weg. Laat je e-mailadres achter, dan krijg je bericht zodra er whisky binnenkomt die de moeite waard is. Geen wekelijkse reclame.