Hoe wordt whisky gebotteld?

De bottelaar leegt een of meer vaten, voegt de inhoud samen in een tank, brengt het mengsel met water op sterkte, filtert het en vult het af.

Samenvoegen gebeurt omdat elk vat anders rijpt. Door tientallen of honderden vaten bij elkaar te gieten houdt een bottelaar de smaak van een vaste botteling jaar na jaar gelijk. Wordt er maar een enkel vat gebruikt, dan spreekt men van een single cask en is de oplage zo groot als dat ene vat toelaat.

Na het samenvoegen volgt meestal een filterstap om vezels en vatresten te verwijderen. Sommige bottelaars koelen de whisky daarbij sterk af, andere niet. Over die keuze staat een aparte pagina op /whisky/vragen/wat-betekent-non-chill-filtered/.

Veertig procent is het wettelijk minimum. Whisky mag in de Europese Unie en onder de Schotse regels niet onder dat gehalte worden gebotteld, dus veel bottelaars verdunnen tot precies die grens.

Uit het vat komt whisky doorgaans op een hoger gehalte. Met gedemineraliseerd water wordt dat teruggebracht tot de gewenste bottelsterkte. Hoe verder er verdund wordt, hoe meer flessen een vat oplevert, en 40 procent is het laagste punt dat de wet toestaat.

In de winkel aan de Brink 2 in Bathmen staan 606 whisky’s op precies 40 procent, van 215 merken uit 21 landen. Dat is ruim een zesde van de 3.943 whisky’s in het schap.

Een hoger gehalte betekent dat er minder water is teruggebracht, of helemaal geen. Bij vatsterkte gaat de whisky de fles in op de sterkte die hij in het vat had.

Bottelen op 46 procent of hoger is een keuze van de bottelaar, geen wettelijke eis. Omdat er minder water bij gaat, levert een vat minder flessen op. Bij vatsterkte verschilt het gehalte bovendien per vat en per botteling, zodat twee flessen van hetzelfde merk een ander percentage op het etiket kunnen hebben.

Van de 3.943 whisky’s in Bathmen staan er 2.703 op 46 procent of hoger, van 417 merken uit 25 landen; de hoogste staat op 73,7 procent. Daarvan komen er 2.051 uit Schotland, 156 uit Ierland, 83 uit Nederland, 77 uit de Verenigde Staten en 67 uit Japan.

Alleen water en gewone karamel (E 150a) voor de kleur. Alcohol toevoegen mag niet, zoeten mag niet, ook niet om de smaak af te ronden, en aromatiseren evenmin.

Verordening (EU) 2019/787 noemt in bijlage I, categorie 2, karamel E 150a als enige toegestane additief, en uitsluitend om de kleur bij te stellen. The Scotch Whisky Regulations 2009 komen op hetzelfde uit: aan Scotch Whisky mag niets worden toegevoegd behalve water en gewone karamelkleurstof, afzonderlijk of samen.

Kleuring wordt gebruikt om flessen uit verschillende vaten dezelfde tint te geven. Een bottelaar hoeft het niet te doen, en wie het nalaat vermeldt dat vaak zelf op het etiket. Verplicht is die vermelding niet.

De benaming, de nettohoeveelheid en het effectieve alcoholvolumegehalte zijn verplicht. Voor dranken boven 1,2 procent alcohol hoeven een ingrediëntenlijst en een voedingswaardevermelding niet op het etiket.

Voor Scotch Whisky gelden extra regels. De categorie, bijvoorbeeld Single Malt of Blended, hoort op de voorkant van de fles. Een leeftijd wordt in jaren uitgedrukt en slaat op de jongste whisky in de fles. Namen van streken als Islay, Speyside en Highland mogen alleen als de whisky daar gestookt is.

De flesmaat ligt ook vast: gedistilleerd in voorverpakking mag alleen in een vaste reeks inhouden op de markt komen, van 100 tot 2.000 ml, met onder meer 350, 500 en 700 ml. Verkoop blijft gebonden aan NIX18: wij verstrekken geen alcohol aan personen onder de 18 jaar.