Whisky · Uitleg

Wat betekent first fill en refill bij een whiskyvat?

First fill betekent dat er voor het eerst whisky in een vat gaat dat eerder bourbon, sherry of wijn bevatte. Elke volgende vulling heet refill. Een vat gaat drie tot vier vullingen mee en geeft per keer minder kleur en houtsmaak af. In Schotland moet het eiken zijn, hoogstens 700 liter.

De kern in cijfers
First fill de eerste vulling met whisky van een vat dat eerder een andere drank bevatte
Refill elke volgende vulling van hetzelfde vat, ook wel second of third fill
Levensduur drie tot vier vullingen per vat, samen tot ongeveer vijftig jaar dienst
Uitbranden char 1 tot char 4; de verkoolde laag is ongeveer 2 tot 4 millimeter dik
Rejuvenation afschaven en opnieuw uitbranden, meestal hoogstens twee keer per vat
Vatmateriaal eiken, verplicht volgens de Scotch Whisky Regulations 2009
Maximale inhoud 700 liter
Rijping minstens 3 jaar in Schotland, bottelen op minimaal 40 procent

Wat is het verschil tussen first fill en refill?

Een first fill is de eerste vulling met Schotse whisky van een vat dat eerder bourbon, sherry, wijn of bier bevatte. Elke volgende vulling heet refill.

De telling begint pas bij de whisky. Een bourbonvat dat vier jaar bourbon heeft gehouden en daarna voor het eerst met Schotse whisky wordt gevuld, is een first fill bourbon barrel. Gaat er na het legen opnieuw whisky in, dan spreek je van second fill of gewoon refill.

Waarom geeft een first fill sneller kleur en smaak?

Het hout is dan nog het rijkst aan oplosbare stoffen. Vanilline, houtsuikers en kleurstof lossen bij de eerste vulling het snelst op; bij elke volgende vulling is er minder over.

Onderzoek naar Schotse whisky in vaten met uiteenlopende voorgeschiedenis liet meetbare verschillen zien in de stoffen die uit het hout komen, al binnen de eerste drie jaar. Volgens Whisky Magazine levert een first fill bourbonvat meer vanille, zoetheid en kleur dan een tweede vulling van hetzelfde vat.

Hoe vaak kun je een whiskyvat vullen?

Drie tot vier keer, meldt Whisky Magazine, wat samen tot ongeveer vijftig jaar dienst kan opleveren. Daarna geeft het hout te weinig af om nog karakter te geven.

Een uitgewerkt vat heet in de praktijk een tired cask. Zulke vaten worden nog wel ingezet voor lange rijping waarbij juist weinig houtinvloed gewenst is, of ze gaan naar de kuiperij voor een behandeling.

Wat is rejuvenation of opnieuw uitbranden?

Een uitgeput vat wordt vanbinnen afgeschaafd en opnieuw uitgebrand, zodat er weer vers hout vrijkomt. Twee behandelingen is meestal het maximum, met hooguit twee extra vullingen per behandeling.

Het uitbranden zelf duurt met gasbranders zo drie tot vier minuten. De verkoolde laag is ongeveer twee tot vier millimeter dik, met daaronder nog een laag waarin de houtsuikers zijn gekarameliseerd. Volgens Whisky Magazine haalt zo een vat hooguit de status van semi first fill.

Welke eisen stelt de wet aan het vat?

Scotch whisky mag alleen rijpen in eiken vaten van hoogstens 700 liter, in Schotland, gedurende minstens drie jaar. Bij het bottelen geldt een ondergrens van 40 procent alcohol.

De Scotch Whisky Association vult aan welke vaten zijn toegestaan: nieuw eiken, of eerder gebruikt voor stille wijn, versterkte wijn, bier of gedistilleerd. Uitgesloten zijn vaten van steenvruchten, van bier waaraan na de gisting vrucht, smaakstof of zoetstof is toegevoegd, en van gedistilleerd waaraan dat na het stoken gebeurde.

Whisky met bourbonrijping in de winkel in Bathmen

In de winkel in Bathmen staan 72 whiskys met bourbonrijping van 50 verschillende merken uit 10 landen. Het alcoholpercentage loopt van 40% tot 63,2%.

Alle whisky filteren

Korte antwoorden op verwante vragen

Is een refillvat minder goed dan een first fill?
Nee, alleen anders. Een refill geeft minder hout en kleur af, waardoor het karakter van het distillaat duidelijker herkenbaar blijft.
Telt de vorige inhoud mee als vulling?
Nee. De telling begint bij de eerste vulling met whisky. De bourbon of sherry ervoor telt niet mee.
Mag een gin- of cidervat gebruikt worden voor Scotch?
Nee. Rijping hoort niet bij de gebruikelijke productie van gin, en cider is geen bier, wijn of gedistilleerd.
Geldt de grens van 700 liter overal?
De grens staat in de Schotse regelgeving en ook in de Japanse norm voor Japanse whisky. Andere landen kennen eigen regels.

Verder lezen

Bronnen

  1. The Scotch Whisky Regulations 2009, regulation 3, legislation.gov.uk (geraadpleegd 4 september 2026)
  2. Guidance on allowable casks for maturation, Scotch Whisky Association (geraadpleegd 4 september 2026)
  3. Lets do the char char, Whisky Magazine (geraadpleegd 4 september 2026)
  4. Effects on Scotch whisky composition and flavour of maturation in oak casks with varying histories, International Journal of Food Science and Technology (geraadpleegd 4 september 2026)

Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 4 september 2026.

Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.

Bericht als er iets bijzonders binnenkomt

Van een zeldzame botteling hebben we vaak maar een paar flessen, en die zijn meestal binnen een week weg. Laat je e-mailadres achter, dan krijg je bericht zodra er whisky binnenkomt die de moeite waard is. Geen wekelijkse reclame.

Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Uitschrijven kan altijd. Wij verkopen geen alcohol aan personen onder de 18 jaar. NIX18.