Wat is Nederlandse whisky?

Voor whisky uit Nederland geldt Verordening (EU) 2019/787: distilleren tot minder dan 94,8 procent, minstens drie jaar op hout, en minimaal 40 procent in de fles.

De verordening schrijft ook de grondstof voor. Whisky komt uit een beslag van gemoute granen, eventueel aangevuld met hele korrels ongemoute granen, versuikerd door het mout zelf en vergist met gist.

Die eisen gelden in de hele Europese Unie. Een Nederlandse stoker die whisky op het etiket wil zetten, moet er dus net zo goed aan voldoen als een Ierse of een Franse.

De Scotch Whisky Regulations 2009 gelden alleen voor whisky die in Schotland is gestookt en gerijpt, en schrijven eiken vaten en rijping in Schotland voor.

Buiten Schotland vervalt dat. De Europese verordening spreekt van houten fusten, niet van eiken, en stelt geen eis aan het land waar het vat ligt. Een Nederlandse distilleerderij mag dus ook ander hout gebruiken, zolang het vat niet groter is dan 700 liter en de whisky drie jaar blijft liggen.

Voor Scotch geldt daarnaast dat de rijping in een accijnsentrepot of een aangewezen plaats in Schotland moet gebeuren. Ook die eis geldt buiten Schotland niet.

Ja, als de whisky uitsluitend van gemoute gerst in een enkele distilleerderij is gestookt, mag de aanduiding single malt op het etiket.

Die voorwaarde staat in bijlage I, categorie 2 van Verordening (EU) 2019/787 en is niet aan een land gebonden. Nederland, Zweden, Taiwan en India kennen dezelfde bepaling.

Wordt er graan of rogge naast gemoute gerst gebruikt, dan vervalt de toevoeging single malt. De verkoopbenaming blijft dan gewoon whisky.

Aan whisky mag geen alcohol worden toegevoegd, en verzoeten of aromatiseren is verboden; alleen karamel E 150a is toegestaan om de kleur te corrigeren.

Die regel staat in dezelfde categorie 2 van de verordening en geldt voor whisky uit elk land van de Europese Unie. Een fles met suiker, houtextract of aroma erin mag zich geen whisky noemen.

Karamel voor de kleur is dus het enige toevoegsel. Kleur zegt daarom niets over de leeftijd of over het vat.

Scotch Whisky is een beschermde geografische aanduiding; voor whisky uit Nederland bestaat zo’n aanduiding niet.

Dat betekent dat de woorden Nederlandse whisky een herkomstvermelding zijn en geen keurmerk. De eisen waaraan de fles moet voldoen komen uit de Europese verordening, niet uit een eigen productdossier.

Wat er wel op het etiket hoort: de verkoopbenaming, het alcoholgehalte en, als er een leeftijd wordt genoemd, de leeftijd van de jongste whisky in de fles.