Whisky · Uitleg
Wat is natuurlijke kleur en wat is E150a in whisky?
Natuurlijke kleur betekent dat de kleur van een whisky alleen uit het vat komt. E150a is gewone karamel, naast water de enige toevoeging die de Scotch Whisky Regulations 2009 toestaan. Dranken boven 1,2 procent alcohol hoeven volgens artikel 16 van Verordening (EU) 1169/2011 geen ingrediëntenlijst te dragen, waardoor die karamel meestal nergens op het etiket staat.
| E150a | gewone karamel, kleurstof |
|---|---|
| Toegestane toevoegingen aan Scotch | water en gewone karamel |
| Wettelijke grondslag Scotch | Scotch Whisky Regulations 2009, regulation 3 |
| Wettelijke grondslag EU | Verordening (EU) 2019/787, bijlage I, categorie 2 |
| Ingrediëntenlijst bij drank boven 1,2% vol | niet verplicht, Verordening (EU) 1169/2011 artikel 16 |
| Groeps-ADI van EFSA voor karamelkleurstoffen | 300 milligram per kilogram lichaamsgewicht per dag |
| Aparte ADI voor klasse III | 100 milligram per kilogram lichaamsgewicht per dag |
| Vermelding natural colour op het etiket | vrijwillig |
Wat is E150a precies?
E150a is gewone karamel: een kleurstof die ontstaat door koolhydraten onder gecontroleerde omstandigheden te verhitten.
Er zijn vier klassen karamelkleurstof, E150a tot en met E150d, die van elkaar verschillen in de hulpstoffen die bij het verhitten worden gebruikt. E150a is de klasse zonder ammonium- en sulfietverbindingen.
De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid herbeoordeelde de vier karamelkleurstoffen en stelde een groeps-ADI van 300 milligram per kilogram lichaamsgewicht per dag vast, met een aparte waarde van 100 milligram voor klasse III.
Waarom mag karamel wel in whisky?
De Scotch Whisky Regulations 2009 staan naast water alleen gewone karamel toe; elke andere toevoeging maakt dat de drank geen Scotch Whisky meer mag heten.
Voor whisky die in de Europese Unie wordt verkocht ligt de norm in Verordening (EU) 2019/787, bijlage I, categorie 2. Daar staan dezelfde kernpunten: rijping in houten vaten van hoogstens 700 liter, minstens drie jaar, en minimaal 40 procent alcohol.
Karamel is dus geen sluiproute maar een toevoeging die de wetgever uitdrukkelijk heeft benoemd en begrensd.
Waarom staat karamel niet op het etiket?
Dranken met meer dan 1,2 volumeprocent alcohol hoeven volgens artikel 16 van Verordening (EU) 1169/2011 geen lijst van ingrediënten en geen voedingswaardevermelding te dragen.
Daardoor hoeft een bottelaar niet te melden dat er karamel is toegevoegd. Wie het wel vermeldt, doet dat uit eigen beweging.
Kijkt u op een fles en ziet u geen woord over kleurstof, dan zegt dat dus niets: het kan betekenen dat er niets is toegevoegd, en het kan betekenen dat de vermelding gewoon achterwege is gelaten.
Wat betekent natural colour op een fles?
Natural colour op een etiket betekent dat de bottelaar geen karamel heeft toegevoegd en de kleur volledig uit het vat komt.
Andere formuleringen die hetzelfde zeggen zijn no colouring, natuurlijke kleur en ongekleurd. Het is een vrijwillige mededeling en er is geen wettelijk voorgeschreven bewoording voor.
Onafhankelijke bottelaars zetten die vermelding vaak op het etiket, samen met gegevens als het vatnummer en het aantal flessen uit het vat.
Zegt de kleur iets over de leeftijd van whisky?
Kleur komt uit het hout en uit eventuele karamel, en niet uit het aantal jaren op zichzelf.
Een vat dat eerder sherry heeft bevat, geeft snel donkere tinten af. Een vat dat al twee of drie keer eerder is gevuld, geeft veel minder kleur, ook na lange rijping. Twee whisky’s van dezelfde leeftijd kunnen daarom sterk verschillen in kleur.
Wilt u de leeftijd weten, lees dan het cijfer op het etiket. Volgens de Scotch Whisky Regulations 2009 slaat dat altijd op de jongste whisky in de fles.
Waar vindt u whisky met natuurlijke kleur?
Onafhankelijke bottelaars vermelden vaker dan de stokerijen zelf dat er geen kleurstof is toegevoegd.
Een onafhankelijke bottelaar koopt vaten in bij stokerijen en bottelt die onder eigen naam. Volgens regulation 9 van de Scotch Whisky Regulations 2009 mag de naam van een stokerij alleen als merknaam worden gevoerd als de whisky daar volledig is gestookt, en mag het etiket niet misleiden over de herkomst.
Zoekt u een fles met vermelde natuurlijke kleur, vraag er dan naar in de winkel aan de Brink in Bathmen of bel 0570 541 278.
Welke onafhankelijke bottelingen staan er in Bathmen?
In de winkel in Bathmen staan 513 bottelingen van onafhankelijke bottelaars van 48 verschillende merken uit 10 landen. De prijzen lopen van € 5,99 tot € 11.750,00. Het alcoholpercentage loopt van 40% tot 66,5%.
- A Highland Distillery 2005 – 16 Years Old – First Cask 58,3% · 70 cl · Schotland
- Aberdour Piper 0,7L 40% · 70 cl · Schotland
- Aberdour Piper 1L 40% · 100 cl · Schotland
- AD RATTRAY WILLIAMSON 12 Years Old 56,4% · 70 cl · Schotland
- AD RATTRAY WILLIAMSON 14 Years Old 53,8% · 70 cl · Schotland
- Adelphi Ardnamurchan Cask Strength 2025 57,7% · 70 cl · Schotland
- Adelphi Blended Scotch Whisky 40% · 70 cl · Schotland
- Adelphi Bowmore 1997 55,5% · 70 cl · Schotland
- Adelphi Breath of Speyside 15 Years Old 2009 58,1% · 70 cl · Schotland
- Adelphi Breath of the Isles 58,3% · 70 cl · Schotland
Korte antwoorden op verwante vragen
- Verandert E150a de smaak van whisky?
- Karamel wordt toegevoegd om de kleur tussen partijen gelijk te houden. Over de invloed op de smaak lopen de meningen uiteen; wij doen daar zonder meting geen uitspraak over.
- Waarom kleuren producenten whisky bij?
- Om de kleur van batch tot batch gelijk te houden. Vaten verschillen onderling, waardoor dezelfde botteling anders van kleur kan uitvallen.
- Wat zijn E150b, E150c en E150d?
- De drie andere klassen karamelkleurstof, gemaakt met andere hulpstoffen. In Scotch is alleen E150a toegestaan.
- Staat op elke fles of er kleurstof in zit?
- Nee. Voor drank boven 1,2 volumeprocent alcohol is een ingrediëntenlijst niet verplicht, dus vermelding is vrijwillig.
- Betekent donker altijd sherryvat?
- Nee. Donkere kleur kan uit een sherryvat komen, maar ook uit toegevoegde karamel. Zonder vermelding op het etiket is dat aan de kleur niet te zien.
Verder lezen
Bronnen
- The Scotch Whisky Regulations 2009, regulation 3, legislation.gov.uk (geraadpleegd 2026-09-07)
- Verordening (EU) 1169/2011 betreffende voedselinformatie aan consumenten, artikel 16, EUR-Lex (geraadpleegd 2026-09-07)
- Scientific Opinion on the re-evaluation of caramel colours (E 150a,b,c,d), EFSA (geraadpleegd 2026-09-07)
- Verordening (EU) 2019/787 betreffende gedistilleerde dranken, EUR-Lex (geraadpleegd 2026-09-07)
- The Scotch Whisky Regulations 2009, regulation 9, legislation.gov.uk (geraadpleegd 2026-09-07)
Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 10 september 2026.
Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.
Bericht als er iets bijzonders binnenkomt
Van een zeldzame botteling hebben we vaak maar een paar flessen, en die zijn meestal binnen een week weg. Laat uw e-mailadres achter, dan krijgt u bericht zodra er whisky binnenkomt die de moeite waard is. Geen wekelijkse reclame.