Welke whisky past bij iemand die net begint?

Turfgehalte, vatsoort en bottelsterkte bepalen samen het grootste deel van het karakter van een whisky, en op alle drie kunt u zelf sturen.

Zet ze op een rij voordat u kiest. Het turfgehalte bepaalt of er rook in het glas zit. De vatsoort bepaalt welke kant de rijping op gaat. De bottelsterkte bepaalt hoe hard de alcohol binnenkomt. Een vierde keuze is praktisch en gaat over het formaat van de fles.

Geturfd betekent dat de mout boven een turfvuur is gedroogd, waardoor rookaroma’s in de whisky terechtkomen.

Op het etiket herkent u het meestal aan het woord peated, soms met een getal in ppm erachter. Staat er niets over, dan is de whisky in de regel ongeturfd. Wie begint houdt het eerst bij ongeturfd, want rook is een uitgesproken smaak die u er later altijd bij kunt zoeken.

Het vat levert bij Scotch een groot deel van kleur en aroma, want de whisky moet minstens drie jaar op eiken vaten van hoogstens 700 liter liggen.

Op etiketten komt u bourbonvat, sherryvat, portvat, wijnvat en rumvat tegen. Een bourbonvat is Amerikaans eiken dat eerder voor bourbon is gebruikt. Een sherryvat is meestal Europees eiken. Staat er finish of double cask op, dan heeft de whisky het laatste stuk van de rijping in een tweede vatsoort gelegen.

Een fles op 40 tot 43 procent drinkt anders dan dezelfde whisky op vatsterkte, want alcohol draagt de aroma’s en prikt tegelijk in neus en mond.

De wettelijke ondergrens is 40 procent. Veel standaardbottelingen staan op 40, 43 of 46 procent. Cask strength betekent onverdund gebotteld, vaak tussen 50 en 60 procent. Daar kunt u water bij doen, maar dan moet u weten hoeveel. Beginnen op 40 tot 43 procent scheelt die stap.

Met flessen van 20 of 35 centiliter proeft u meer stijlen voordat u een hele fles van 70 centiliter in huis haalt.

Een fles van 70 centiliter is ongeveer 23 glazen van 3 centiliter. Ligt die stijl u niet, dan staat hij lang in de kast. Met kleine formaten zet u vier of vijf richtingen naast elkaar: ongeturfd tegenover geturfd, bourbonvat tegenover sherryvat, 40 procent tegenover 46 procent.

Een leeftijd op het etiket zegt hoe lang de jongste whisky in de fles op vat heeft gelegen, niet hoe goed hij is.

De Scotch Whisky Regulations 2009 eisen dat een leeftijdsvermelding in jaren wordt uitgedrukt en naar de jongste component verwijst. Whisky zonder jaartal heet no age statement, afgekort NAS. Dat is geen tekort, het zegt alleen dat de bottelaar geen leeftijd claimt.