Pinot meunier

Pinot meunier is een blauwe druif die vooral bekend is als een van de drie hoofddruiven van champagne. Het Duitse rasregister VIVC voert hem onder de hoofdnaam Pinot Meunier, met Frankrijk als land van herkomst en een zwarte bessenschil.

Volgens dat register is met DNA-markers bevestigd dat pinot meunier een mutatie van pinot noir is. Het is dus geen kruising van twee rassen, maar een spontane variant binnen de pinotfamilie. VIVC kent de druif onder tachtig synoniemen, waaronder Schwarzriesling, Müllerrebe, Pineau Meunier en Miller's Grape.

De naam komt van het Franse woord voor molenaar. Het Comité Champagne verklaart dat uit de witte, poederachtige aanblik van de bladeren en knoppen, alsof er meel op ligt.

Het belangrijkste verschil zit in de wijngaard: pinot meunier loopt later uit dan pinot noir en heeft daardoor minder last van voorjaarsvorst. Decanter noemt meunier bovendien productiever dan pinot noir.

• Pinot noir: volgens het Comité Champagne de overheersende druif op de Montagne de Reims en in de Côte des Bar, op koele kalkgrond.
• Pinot meunier: een robuuste druif die volgens het Comité Champagne goed overweg kan met een ruwer klimaat en met grond die meer klei bevat.

Genetisch liggen de twee dicht bij elkaar, omdat meunier volgens VIVC uit pinot noir is ontstaan. Op het etiket en in de kelder worden ze wel als twee aparte druiven behandeld.

Samen beslaan pinot noir en pinot meunier ruim twee derde van de Champagne. Volgens het Comité Champagne is de wijngaard zo verdeeld:

• Pinot noir: 38 procent.
• Chardonnay: 31 procent.
• Meunier: 31 procent.
• Overige toegestane druiven (arbane, petit meslier, pinot blanc, pinot gris en chardonnay rosé): samen 0,3 procent.

De meeste champagne is een blend van deze druiven. Bollinger vermeldt bijvoorbeeld zelf dat Special Cuvée bestaat uit 60 procent pinot noir, 25 procent chardonnay en 15 procent meunier. Volgens Decanter was meunier vroeger de meest aangeplante druif van de appellatie. Het huis Krug benadrukt al lang de rol van meunier in zijn Grande Cuvée.

Steeds meer producenten laten het woord pinot weg en schrijven alleen meunier. Decanter meldt dat de meeste mensen de druif inmiddels zo noemen, mede omdat onderzoek vragen heeft opgeroepen over de band met de pinotfamilie. Het rasregister VIVC houdt de hoofdnaam Pinot Meunier aan en beschrijft de druif als mutatie van pinot noir.

Ook de officiële namen verschillen per land. Volgens VIVC is Schwarzriesling de officiële naam in Oostenrijk, is Meunier de officiële naam in Bulgarije en staat de druif in het Verenigd Koninkrijk geregistreerd als Wrotham Pinot. Ziet u een van die namen op een etiket, dan gaat het om dezelfde druif.

De Champagne blijft verreweg het belangrijkste gebied. Volgens Decanter groeit ongeveer 80 procent van alle meunier ter wereld daar. De rest staat onder meer in Duitsland, Italië en vooral Engeland.

In Engeland worden dezelfde drie druiven gebruikt als in de Champagne. Volgens het jaarlijkse onderzoek van Wines of Great Britain, gemeld door The Drinks Business in 2023, was pinot meunier daar de derde druif met 343 hectare, ongeveer 9 procent van de aanplant, na chardonnay en pinot noir.

Hambledon Vineyard in Hampshire, op kalkhellingen van Windmill Down, maakt zijn Classic Cuvée met chardonnay, pinot noir en pinot meunier. Volgens Decanter bracht Hambledon in 2019 ook een mousserende rosé van 100 procent meunier uit.

Bij ’t Bockje vindt u pinot meunier vooral als onderdeel van champagne, naast pinot noir en chardonnay. Het gaat dus niet om flessen van pure pinot meunier: meunier is een van de druiven in de blend. Hoeveel meunier erin zit, verschilt per huis en per cuvée.

• Bollinger: Special Cuvée Brut (volgens Bollinger 15 procent meunier), Brut Special Cuvée 007 Limited Edition en Rosé.
• Ernest Rapeneau: Champagne Brut, Brut Grande Reserve Magnum en Rosé Brut.
• Lanson: Le Rose en Le White Label Sec.
• Overige champagnehuizen: Ayala Brut Majeur, Champagne Carbon Brut, Deutz Champagne Brut "Classic", Moët & Chandon Rosé Impérial en Piper-Heidsieck Essentiel Extra Brut.
• Engeland: Hambledon Vineyard Classic Cuvée Brut, gemaakt met chardonnay, pinot noir en pinot meunier.

Wilt u champagnes met meer of minder pinot noir en meunier naast elkaar zetten? Kom langs aan de Brink 2 in Bathmen of bel 0570 541 278.

De winkel staat aan de Brink 2 in Bathmen. Open dinsdag tot en met vrijdag van 09.00 tot 18.00 uur en zaterdag van 09.00 tot 17.00 uur. Voor advies belt u 0570 541 278 of mailt u naar info@bockje.nl.