Aquavit · Uitleg
Wat is aquavit?
Aquavit is een Scandinavische gedistilleerde drank die op smaak wordt gebracht met karwijzaad of dillezaad, of met beide. Verordening (EU) 2019/787 eist minimaal 37,5% alcohol en staat hoogstens 1,5 gram droge stof per 100 milliliter toe. Etherische olien zijn verboden: de smaak moet grotendeels uit destillaten van karwij of dille komen.
| Categorie in EU-wet | Categorie 24, Bijlage I bij Verordening (EU) 2019/787 |
|---|---|
| Wettelijke namen | Akvavit of aquavit |
| Minimaal alcoholpercentage | 37,5% vol |
| Verplichte smaakmakers | Karwij (Carum carvi L.) of dille (Anethum graveolens L.) |
| Maximaal droge stof | 1,5 gram per 100 milliliter |
| Etherische olien | Niet toegestaan |
| Norsk Akevitt | Beschermd in Noorwegen sinds 1 maart 2011, Europese BGA sinds 6 februari 2020 |
Wat maakt een drank tot aquavit?
Karwijzaad of dillezaad moet de smaak bepalen. Zonder een van die twee is er volgens categorie 24 van Verordening (EU) 2019/787 geen sprake van aquavit.
De basis is ethylalcohol van landbouwoorsprong, op smaak gebracht met een destillaat van planten of specerijen. Natuurlijke aromastoffen en aromapreparaten mogen daarnaast worden gebruikt, maar de smaak moet grotendeels van destillaten van Carum carvi L. of Anethum graveolens L. komen. Etherische olien zijn verboden, bittere stoffen mogen de smaak niet overheersen en het droge-stofgehalte blijft onder 1,5 gram per 100 milliliter. Het minimum alcoholgehalte is 37,5% per volume.
Waarvan wordt aquavit gestookt?
Aardappelen en granen leveren de basisalcohol. Noorse aquavit komt doorgaans van aardappelspiritus, Deense en Zweedse vaker van graanalcohol.
Voor de beschermde aanduiding Norsk Akevitt geldt dat de aardappelspiritus in Noorwegen moet zijn gemaakt van minimaal 95 procent Noorse aardappelen. In Noorwegen ligt de hoogst toegestane sterkte op 60% per volume; de meeste flessen zitten tussen 37,5 en 43%. Naast karwij en dille worden vaak koriander, venkel, anijs, steranijs, paradijszaad en citrusschil meegenomen.
Rijpt aquavit op eikenhout?
Vatrijping is voor aquavit niet Europees voorgeschreven, maar in Noorwegen gebeurt het standaard, vaak op oude sherryvaten.
Norsk Akevitt vraagt minimaal zes maanden rijping in vaten kleiner dan 1.000 liter en minimaal twaalf maanden in grotere vaten. Tijdens die rijping verdampt volgens het Store norske leksikon jaarlijks 3 tot 5 procent, het zogenoemde engelendeel. De kleur loopt daardoor van vrijwel helder tot donkerbruin; volgens vakblad Drinks International mag karamel voor de kleur worden gebruikt.
Wat is linie-aquavit?
Linie-aquavit rijpt aan boord van een schip dat de evenaar tweemaal passeert, waarbij het vat voortdurend beweegt en flinke temperatuurwisselingen doormaakt.
Volgens het Store norske leksikon duurt zo’n zeereis tegenwoordig ongeveer vier maanden, en is aangetoond dat de reis een groot effect op de drank heeft. Het idee komt uit de negentiende-eeuwse handelsvaart, toen vaten aquavit mee naar Oost-Indie gingen en men merkte dat de teruggekomen vaten anders smaakten. Op het etiket van een linie-fles staat vaak welk schip de vaten heeft vervoerd en wanneer.
Sinds wanneer bestaat aquavit?
De oudste schriftelijke bron over aquavit in Noorwegen dateert van 13 april 1531, toen de Deense hoofdman Eske Bille het middel aanprees in een zending aan aartsbisschop Olav Engelbrektsson.
De naam komt van het Latijnse aqua vitae, levenswater. Het Noorse drankverbod werd in 1927 opgeheven en het productiemonopolie verdween in 2005; sindsdien zijn er in Noorwegen ongeveer veertig stokerijen bijgekomen. In 2020 kreeg Norsk Akevitt de Europese beschermde geografische aanduiding. In Nederland geldt NIX18: alcohol wordt niet verkocht aan wie jonger is dan 18 jaar.
Hoeveel aquavit staat er in Bathmen?
In de winkel in Bathmen staan 12 aquavits van 5 verschillende merken uit 3 landen. De prijzen lopen van € 12,99 tot € 34,99. Het alcoholpercentage loopt van 38% tot 45%.
- Aalborg DILD Akvavit 38% · 70 cl · Denemarken
- Aalborg Jubileum Akvavit 42% · 70 cl · Denemarken
- Aalborg Jubileum Akvavit 40% · 100 cl · Denemarken
- Aalborg Nordguld Akvavit 70cl 40% · 70 cl · Denemarken
- Aalborg Taffel Akvavit 45% · 35 cl · Denemarken
- Aalborg Taffel Akvavit 45% · 70 cl · Denemarken
- Angelburger Aquavit 38% · 70 cl · Duitsland
- BOMMERLUNDER Aquavit 38% · 70 cl · Duitsland
- Linie Aquavit 41,5% · 70 cl · Denemarken
- Linie Aquavit 41,5% · 100 cl · Denemarken
Korte antwoorden op verwante vragen
- Wat is het verschil tussen aquavit en akvavit?
- Er is geen verschil. Verordening (EU) 2019/787 noemt akvavit en aquavit als twee wettelijke namen voor dezelfde categorie 24.
- Moet aquavit op vat rijpen?
- De Europese wet eist geen vatrijping. Voor Norsk Akevitt geldt wel minimaal zes maanden in vaten onder 1.000 liter en twaalf maanden in grotere vaten.
- Waarmee wordt aquavit op smaak gebracht?
- Karwij of dille moet de smaak bepalen. Koriander, venkel, anijs, steranijs en citrusschil komen er vaak bij.
- Hoeveel alcohol zit er in aquavit?
- Minimaal 37,5% per volume. In Noorwegen is 60% het wettelijke maximum en zitten de meeste flessen tussen 37,5 en 43%.
Verder lezen
Bronnen
- Regulation (EU) 2019/787, Annex I, category 24: akvavit or aquavit, The National Archives, tekst zoals vastgesteld in 2019 (geraadpleegd 4 september 2026)
- Verordening (EU) 2019/787 betreffende gedistilleerde dranken, Publicatieblad van de Europese Unie, 2019 (geraadpleegd 4 september 2026)
- Akevitt, Store norske leksikon, Noorse wetenschappelijke encyclopedie (geraadpleegd 4 september 2026)
- Aquavit: Water of Life, Drinks International, vakblad voor de drankenbranche (geraadpleegd 4 september 2026)
Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 4 september 2026.
Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.