Wat betekent de batchcode op een whiskyfles?

Een batchcode is de aanduiding waarmee een bottelaar de partij flessen identificeert die onder vrijwel identieke omstandigheden is afgevuld.

De wet noemt dat een partij: een verzameling verkoopeenheden van een levensmiddel die onder vrijwel identieke omstandigheden is geproduceerd, vervaardigd of verpakt. Wie die partij afbakent, is de producent, de fabrikant of de verpakker, of anders de eerste verkoper binnen de Europese Unie. De code is daarmee geen keurmerk en geen kwaliteitsoordeel, maar een administratief spoor: hij maakt het mogelijk om een afvulling terug te vinden tussen alle andere.

Wettelijk verplicht is een vermelding waarmee de partij waartoe de fles behoort te identificeren is, en niets meer dan dat.

Die eis staat in Richtlijn 2011/91/EU van 13 december 2011 en is in Nederland uitgewerkt in artikel 4 van het Warenwetbesluit informatie levensmiddelen. De vermelding wordt voorafgegaan door de letter L, behalve wanneer zij duidelijk van de overige vermeldingen op het etiket te onderscheiden is. Hoe de code er verder uitziet, laat de regeling vrij. Er is geen voorgeschreven lengte, geen voorgeschreven opbouw en geen centraal register waarin u een code kunt opzoeken.

Vrijwillig is de batchaanduiding die een bottelaar zelf op het voorlabel zet, bijvoorbeeld een nummer bij een reeks bottelingen.

Geen enkele regel verplicht die aanduiding, en zij hoeft niet gelijk te zijn aan de wettelijke partijvermelding elders op de fles. De Scotch Whisky Regulations 2009 schrijven wel voor dat de categorie op de voorkant staat, dat Scotch minimaal 40% alcohol heeft en minimaal drie jaar rijpt, en hoe een leeftijd of een distillatiejaar vermeld mag worden. Over een batchaanduiding zeggen zij niets. Een bottelaar mag dus doornummeren, per jaar opnieuw beginnen of helemaal geen nummer zetten.

De wet schrijft geen vaste plek voor: de vermelding mag op de voorverpakking staan, op een daaraan gehecht etiket of op de verpakking zelf.

In de praktijk komt u de code daarom op uiteenlopende plekken tegen. Klein gedrukt onderaan het achterlabel, met laser of inkt op het glas van de hals of de schouder, op de bodem van de fles, op de capsule, of alleen op de koker. Staat hij op het glas, dan is hij vaak slecht leesbaar en moet u de fles tegen het licht houden. Ziet u op het achterlabel niets, kijk dan eerst naar het glas voordat u aanneemt dat er geen code is.

Uit een batchcode kunt u opmaken dat een aantal flessen bij elkaar hoort, niet wanneer ze gebotteld zijn of hoelang ze goed blijven.

Een partijvermelding is geen bottelingsdatum en geen houdbaarheidsdatum. Omdat elk bedrijf zijn eigen codering kiest, betekent dezelfde letter of cijferreeks bij het ene merk iets anders dan bij het andere. Lees er dus geen datum, geen vatnummer en geen oplage in. Wilt u weten wat een code bij een bepaald merk aangeeft, dan is de bottelaar de enige betrouwbare bron. Sommige bedrijven leggen hun systeem uit, andere houden het voor zichzelf.

Bij bottelingen op vatsterkte doet de batchcode het meeste werk, want elke afvulling is daar een eigen partij met een eigen alcoholpercentage.

Twee flessen met hetzelfde etiket maar een andere code komen uit twee afzonderlijke afvullingen. Het effectieve alcoholvolumegehalte moet volgens Verordening (EU) nr. 1169/2011 op het etiket staan, dus dat verschil tussen twee partijen ziet u er meestal direct aan af. Noteer bij zo’n fles de code naast uw eigen aantekeningen, dan weet u bij een volgende aankoop welke afvulling u eerder in huis had.