Depuis quand le jenever existe-t-il ?

Het productdossier van de beschermde aanduiding Jenever gaat terug tot 1266, toen Jacob van Maerlant in zijn encyclopedie over de jeneverbes schreef.

Datzelfde dossier noemt een Middelnederlandse tekst over alcohol die in 1351 door Joannes van Aalter werd overgeschreven, en het boek Dit is die rechte conste om allerhande wateren te distilleren uit 1520.

Van een tweede distilleerboek verscheen de eerste druk in 1552 bij Jan Roelands in Antwerpen. In 1601 vaardigden de aartshertogen Albrecht en Isabella een verbod op het stoken uit, en in 1718 schreef Robert Hennebo zijn Lof van de jenever.

Jenever is een beschermde geografische aanduiding, met een productdossier dat het gebied, de ondergrens van 30 volumeprocent alcohol en de eis van 1,5 procent moutwijn vastlegt.

RVO houdt de Nederlandse dossiers bij. Er zijn vijf beschermde Nederlandse jenevernamen: Jenever, Graanjenever, Jonge jenever, Oude jenever en Vruchtenjenever. Voor vruchtenjenever ligt de ondergrens op 18 volumeprocent.

De bescherming geldt de naam. Buiten het vastgelegde gebied mag een drank wel gemaakt worden, maar geen jenever heten.

Moutwijn is het graandistillaat dat jenever zijn karakter geeft; het productdossier schrijft voor dat het tussen 80 en 40 volumeprocent wordt gedistilleerd.

De granen worden grof gemalen, met water gebrouwen tot wort, vergist en vervolgens gestookt. Toegestaan zijn tarwe, rogge, gerst, mais, haver, boekweit en triticale.

Het aandeel moutwijn is precies wat jonge van oude jenever scheidt. Elke jenever bevat minstens 1,5 procent moutwijn in het alcoholvolume; oude jenever minstens 15 procent.

Een leeftijdsaanduiding is voor jenever niet verplicht: de beschermde aanduidingen stellen eisen aan moutwijn, suiker en alcohol, niet aan een rijpingsduur.

Alleen wie zijn oude jenever minstens een jaar in houten vaten heeft laten liggen, mag dat op het etiket zetten. Stokerijen die langer rijpen, vermelden dat zelf.

Korenwijn is een traditionele stijl die niet tussen de vijf beschermde Nederlandse jenevernamen staat die RVO noemt. Wat er precies in zit, leest u op het etiket van de fles.

Het Nationaal Jenevermuseum in Schiedam, aan de Lange Haven 74, houdt een werkende branderij in stand en toont hoe moutwijnjenever gemaakt werd.

Het museum stookt er zelf jenever naar een recept uit 1700 en laat die minstens een jaar op vat rijpen; sommige vaten liggen er meerdere jaren. In de branderij staan beslagbakken, koelvaten en koperen distilleerketels.

In de bloeitijd stonden er honderden van zulke branderijen in Schiedam. Het museum vertelt daarnaast over de rol van reclame in het beeld dat mensen van jenever hebben.