Wat is een whisky flight?

Een whisky flight is een reeks van drie tot zes whisky’s die u in aparte glazen naast elkaar zet en in een vaste volgorde proeft.

Het verschil met gewoon een glas inschenken zit in dat naast elkaar. Alle glazen staan tegelijk gevuld, dus u kunt terug naar het eerste glas nadat u het derde heeft geroken. Juist dat heen en weer gaan maakt verschillen zichtbaar die u per glas apart niet zou opmerken: een vatinvloed, een zoutje, een rooktoon die bij de volgende whisky ineens ontbreekt.

Een flight is geen term uit de wetgeving. Het woord komt uit het Engels en betekent hier niets anders dan een reeks of een serie.

Drie tot zes glazen van 10 tot 20 milliliter is de gangbare maat; minder dan drie geeft te weinig vergelijking, meer dan zes loopt in alcohol te hoog op.

Er bestaat geen wettelijke maat voor een dram, dus de hoeveelheid per glas verschilt per gelegenheid. Voor een vergelijking heeft u niet veel nodig: 10 milliliter is genoeg om te ruiken en twee keer te nippen. Wie wil napraten en wil terugkomen op het eerste glas, schenkt 20 milliliter.

Zes glazen van 20 milliliter is 120 milliliter whisky. Bij 46% alcohol staat dat gelijk aan 55 milliliter pure alcohol, ruim vier en een half standaardglas. Dat is de reden om het aantal glazen te begrenzen, niet de smaak.

Zet de glazen op in opklimmende volgorde: eerst het laagste alcoholpercentage en de minste turf, dan telkens een stap sterker en rokeriger.

De reden is praktisch. Een zwaar geturfde Islay laat rook achter in uw neus en op uw tong, en wat daarna komt ruikt u half. Omgekeerd werkt het wel: een lichte Speyside vooraf kost u niets.

Een werkbare reeks is vier glazen: een ongeturfde whisky op 40 tot 43%, daarna een die op sherryvaten heeft gelegen, dan een cask strength boven 50%, en als laatste de geturfde. Houd binnen een flight verder zoveel mogelijk een ding gelijk, bijvoorbeeld vier whisky’s uit hetzelfde gebied of vier keer dezelfde distilleerderij op verschillende leeftijden. Dan proeft u het verschil dat u wilde onderzoeken.

Vier drams van 20 milliliter op 46% bevatten samen 36,8 milliliter pure alcohol, en dat is ongeveer drie standaardglazen.

De rekensom is kort. Het Trimbos-instituut rekent een standaardglas op 10 gram pure alcohol, ongeveer 12 milliliter; voor sterke drank komt dat neer op 35 milliliter in het glas bij 35% alcohol. Tel voor een flight de milliliters bij elkaar op, vermenigvuldig met het alcoholpercentage en deel door 12.

Vier keer 20 milliliter is 80 milliliter; maal 0,46 is 36,8 milliliter pure alcohol; gedeeld door 12 is ruim drie standaardglazen. Staat er een cask strength van 58% in de reeks, dan zit er in dat ene glas van 20 milliliter al 11,6 milliliter pure alcohol, bijna een heel standaardglas. Met de maat per glas houdt u dat in de hand.

U heeft per whisky een eigen glas nodig, een kan stil water op kamertemperatuur en een glas drinkwater per persoon.

Een tulpvormig glas met een nauwe rand houdt de geur bij elkaar; een recht tumblerglas laat die weglopen. De norm ISO 3591 beschrijft zo’n proefglas voor sensorisch onderzoek: een eivormige kelk op een voet, met een opening die smaller is dan de buik. Whiskyglazen volgen datzelfde idee.

Het water doet twee dingen. Een paar druppels in het glas verlagen het alcoholpercentage, waardoor een sterkere whisky makkelijker te ruiken is. Daarnaast spoelt een slok water tussen de glazen uw mond. Schenk het water altijd bij in het glas, nooit in de fles.