Wat is het verschil tussen jachtbitter en beerenburg?

Beerenburg is categorie 43 in bijlage I van Verordening (EU) 2019/787. De categorie eist minimaal 30% alcohol en een distillaat van gentiaanwortel, jeneverbessen en laurierblad als bepalende smaak.

Daarnaast legt de categorie vast dat beerenburg wordt gemaakt met ethylalcohol van landbouwkundige oorsprong, door maceratie van vruchten of planten of delen daarvan. De kleur loopt van lichtbruin tot donkerbruin. Zoeten mag, tot hoogstens 20 gram zoetstoffen per liter, uitgedrukt als invertsuiker. Aromatiseren mag alleen met aromatiserende preparaten en natuurlijke aromastoffen.

De verordening noemt de categorie “Berenburg of Beerenburg”. Beide schrijfwijzen zijn dus toegestaan. Welke een stoker kiest, is een keuze van het huis en geen wettelijk onderscheid.

Nee. Jachtbitter komt in geen van de 44 categorieën van bijlage I van Verordening (EU) 2019/787 voor. Het is een gebruiksnaam voor een kruidenbitter en valt onder categorie 30, bitter.

Categorie 30 stelt drie dingen: de drank heeft een overwegend bittere smaak, hij wordt gemaakt door ethylalcohol van landbouwkundige oorsprong of een distillaat van landbouwkundige oorsprong te aromatiseren met aromastoffen of aromatiserende preparaten, en het minimale alcoholgehalte is 15% vol. De verkoopbenaming mag “bitter” zijn, met of zonder een ander woord erbij, en de term mag ook worden gebruikt voor bitter smakende likeuren.

Dat een naam geen eigen categorie heeft, maakt hem niet onzuiver. Het betekent alleen dat de naam zelf niets vastlegt over kruiden, alcoholgehalte boven de 15% of werkwijze. Jachtbitter wordt bovendien ook als merknaam gevoerd, naast het gebruik als soortnaam op etiketten van andere stokers.

Nee. Categorie 43 stelt geen enkele eis aan het land of de streek waar beerenburg wordt gemaakt. De band met Friesland berust op geschiedenis en gewoonte, niet op de verordening.

Die geschiedenis is wel goed gedocumenteerd. Volgens de NOS bereidde herbergier Fedde Sonnema in 1860 in Dokkum de eerste berenburg, op basis van kruiden- en specerijenmengsels die de Amsterdamse koopman Hendrik Beerenburg verkocht en die Friese schippers meenamen naar het noorden. De naam van die koopman zit nog in het woord. De Sonnema-berenburg wordt tegenwoordig in Bolsward gemaakt.

Distilleerderij Plantiac beschrijft beerenburg als kruiden die in jenever trekken en noemt daarbij onder meer kalmoes, duizendguldenkruid, zoethout, sandelhout, gentiaanwortel, laurier en jeneverbes. De eigen bottelingen van dat huis liepen door de jaren heen tussen 32% en 34% alcohol. Dat elk huis zijn eigen kruidenlijst hanteert, verklaart waarom twee flessen beerenburg flink kunnen verschillen terwijl beide aan categorie 43 voldoen.

De wet legt twee verschillende ondergrenzen op: 30% vol voor beerenburg en 15% vol voor bitter. Jachtbitter valt onder die tweede, lagere grens.

In de praktijk is de spreiding nog veel groter dan die twee getallen suggereren. In de winkel aan de Brink 2 in Bathmen staan 54 flessen met de soortaanduiding beerenburg of kruidenbitter, van 29 merken uit 6 landen. Die 54 flessen lopen van 16,5% tot 60,11% alcohol.

De Alcoholwet trekt bij 15% vol nog een andere streep: drank die bij 20 graden Celsius uit vijftien of meer volumeprocenten alcohol bestaat, is sterke drank. Vrijwel alle beerenburg en de meeste kruidenbitters vallen daarmee in dezelfde wettelijke klasse als jenever en whisky.

De soortaanduiding op het etiket bepaalt welke regels gelden. Staat er beerenburg of berenburg, dan gelden de eisen van categorie 43. Staat er bitter, kruidenbitter of jachtbitter, dan gelden die van categorie 30.

Het alcoholpercentage is daarbij de snelste controle. Een fles onder de 30% vol kan geen beerenburg heten, hoe dicht de smaak er ook bij ligt. Staat er 30% of meer en noemt het etiket beerenburg, dan hoort er een distillaat van gentiaanwortel, jeneverbessen en laurierblad in te zitten.

Van de 54 beerenburgen en kruidenbitters in Bathmen dragen er 19 de aanduiding beerenburg en 35 de aanduiding kruidenbitter. Nederland levert er 38, Duitsland 11 en Italië 2. Over de hele bitterafdeling gaat het om 114 flessen, waarvan 63 uit Nederland, 20 uit Duitsland en 15 uit Italië. Wij verkopen geen alcohol aan personen onder de 18 jaar. NIX18.