Wijn · Uitleg

Wat doet een eikenhouten vat met wijn?

Een eikenhouten vat geeft stoffen af aan de wijn en laat langzaam wat zuurstof toe. Uit het hout komen onder meer vanilline, houtlactonen met een kokosnoottoon en ellagitannines. Een barrique bordelaise houdt 225 liter, een Bourgogne-pièce 228 liter. Een nieuw vat geeft ongeveer drie jaar duidelijk aroma en tannine af; daarna wordt die afgifte klein.

De kern in cijfers
Barrique bordelaise 225 liter
Pièce bourguignonne 228 liter
Andere maten Feuillette 132 liter, champagnebarrique 205 liter, fût de cognac 350 liter, tonneau 900 liter
Aromastoffen uit eik Vanilline uit lignine en de houtlacton bèta-methyl-gamma-octalacton met kokostoon
Tannines uit eik Ellagitannines zoals castalagine en vescalagine
Nieuw versus gebruikt vat Een nieuw vat geeft ongeveer drie jaar hout af; een gebruikt vat weinig
Eikenchips Toegestaan procedé, nummer 11 in bijlage I van Verordening (EU) 2019/934
Contacttijd Vat zes tot twaalf maanden of langer; chips vier tot zes weken tot enkele maanden

Wat geeft eikenhout af aan wijn?

Eikenhout geeft aromastoffen en tannines af: vanilline uit de lignine, houtlactonen met een kokosnoottoon en ellagitannines uit de houtstructuur.

De cis-vorm van de houtlacton komt sterker voor in Amerikaans eiken dan in Frans eiken en wordt in onderzoek beschreven met tonen van kokos, selderij en gebak. Ellagitannines als castalagine en vescalagine dragen bij aan bitterheid en droogte in de mond en werken als antioxidant.

Hoeveel er overgaat, hangt af van de houtsoort, het roosteren van de duigen, de maat van het vat en de tijd.

Waarom maakt de maat van het vat verschil?

Hoe kleiner het vat, hoe meer houtoppervlak per liter wijn, en hoe sterker de afgifte per liter.

Een barrique bordelaise houdt 225 liter en een Bourgogne-pièce 228 liter, twee maten die maar weinig van elkaar verschillen. Daarnaast bestaan er onder meer een feuillette van 132 liter uit Chablis, een champagnebarrique van 205 liter en een tonneau van 900 liter.

In een groot vat zit per liter minder hout. De wijn krijgt daar vooral tijd en een trage zuurstoftoevoer, zonder dat het hout de smaak overneemt.

Wat is het verschil tussen een vat en eikenchips?

Eikenchips geven dezelfde stoffen af als een vat, maar sneller en zonder de trage zuurstoftoevoer door de duigen.

Onderzoek noemt voor chips een contacttijd van vier tot zes weken tot enkele maanden, tegenover zes tot twaalf maanden of langer voor rijping op vat. Het contactoppervlak per liter is bij chips veel groter, dus de extractie verloopt sneller en de kosten liggen lager.

Het gebruik van stukjes eikenhout staat als procedé 11 in bijlage I van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/934, onder de voorwaarden van aanhangsel 7 bij die verordening.

Hoe lang gaat een vat mee?

Een nieuw vat levert ongeveer drie jaar lang duidelijk tannine en aroma, plus een langzame toevoer van zuurstof.

Daarna is het hout grotendeels uitgewerkt. Een gebruikt vat geeft nog weinig aroma en tannine af en wisselt ook minder zuurstof uit; het wordt dan vooral een rijpingsvat.

Wijnmakers mengen daarom vaak nieuwe en gebruikte vaten, om de houtsmaak in de hand te houden. In de vakliteratuur klinkt de waarschuwing dat te veel nieuw hout een magere, uit balans geraakte wijn oplevert.

Ziet u aan het etiket of er hout aan te pas kwam?

Termen als barrique, barrel aged, oaked en élevé en fût de chêne wijzen op rijping op eikenhout.

De aanduiding unoaked betekent het omgekeerde: er is geen hout gebruikt. Of er met chips is gewerkt, staat zelden op het etiket, want dat is een toegelaten kelderprocedé en geen verplichte vermelding.

Wilt u het zeker weten, kijk dan bij de producent zelf of vraag het ons in de winkel. Bij chardonnay komt de vraag het vaakst op, omdat datzelfde ras met en zonder hout wordt gemaakt.

Welke chardonnays staan er in Bathmen?

In de winkel in Bathmen staan 65 chardonnays van 50 verschillende merken uit 8 landen. De prijzen lopen van € 2,49 tot € 299,00. Het alcoholpercentage loopt van 1% tot 14,5%.

Alle wijn filteren

Korte antwoorden op verwante vragen

Wat is een barrique?
Een barrique bordelaise is het vat van 225 liter uit Bordeaux; het woord wordt breder gebruikt voor rijping op klein eiken.
Zijn eikenchips toegestaan?
Ja. Stukjes eikenhout staan als procedé 11 in bijlage I van Verordening (EU) 2019/934, onder de voorwaarden van aanhangsel 7.
Wat is het verschil tussen Frans en Amerikaans eiken?
Amerikaans eiken bevat meer van de cis-houtlacton, de stof met de kokostoon; Frans eiken geeft die in kleinere hoeveelheid af.
Hoeveel wijn gaat er in een pièce bourguignonne?
228 liter, drie liter meer dan de barrique bordelaise van 225 liter.

Verder lezen

Bronnen

  1. Bijlage I, toegestane oenologische procedés bij Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/934, legislation.gov.uk (geraadpleegd 2026-09-07)
  2. Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/934 inzake toegestane oenologische procedés, Publicatieblad van de Europese Unie (geraadpleegd 2026-09-07)
  3. Chemistry and Technology of Wine Aging with Oak Chips, IntechOpen (geraadpleegd 2026-09-07)
  4. La barrique et le vin, École de la Muscadelle (geraadpleegd 2026-09-07)
  5. Standards and technical documents, OIV (geraadpleegd 2026-09-07)

Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 16 september 2026.

Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.

Bericht als er iets bijzonders binnenkomt

Van een zeldzame botteling hebben we vaak maar een paar flessen, en die zijn meestal binnen een week weg. Laat uw e-mailadres achter, dan krijgt u bericht zodra er wijn binnenkomt die de moeite waard is. Geen wekelijkse reclame.

U krijgt eerst een mail om te bevestigen. Uitschrijven kan altijd. Wij verkopen geen alcohol aan personen onder de 18 jaar. NIX18.