Wijn · Uitleg
Wat doet klimaatverandering met wijn?
Klimaatverandering is in wijn te meten. In de Languedoc liep het alcoholgehalte tussen 1984 en 2018 op van 11 naar 14 procent, terwijl de totale zuren daalden van 6,0 naar 4,5 gram per liter. In de Elzas wordt nu 25 dagen eerder geplukt dan zeventig jaar geleden, en in Beaune 13 dagen eerder dan voor 1988.
| Languedoc, 1984 tot 2018 | Alcohol in de wijn van 11% naar 14% |
|---|---|
| Languedoc, 1984 tot 2018 | Totale zuren van 6,0 naar 4,5 gram per liter |
| Languedoc, 1984 tot 2018 | pH van 3,50 naar 3,75 |
| Elzas, zeventig jaar | Pluk 25 dagen eerder, veraison 39 dagen eerder |
| Bordeaux, zeventig jaar | Gemiddelde temperatuur in het groeiseizoen ongeveer 2 graden hoger |
| Beaune, sinds 1988 | Pluk gemiddeld 13 dagen eerder |
| Aarde | Gemiddeld 1,3 graden warmer dan eind negentiende eeuw |
| Wereldoogst | 2025 was het derde jaar op rij met een kleine oogst |
Wat merk je in het glas van een warmer klimaat?
Meer alcohol en minder zuur. In de Languedoc liep het alcoholgehalte van de wijn tussen 1984 en 2018 op van 11 naar 14 procent.
In dezelfde reeks metingen daalden de totale zuren van 6,0 naar 4,5 gram per liter en steeg de pH van 3,50 naar 3,75. Zuur is wat een wijn fris laat aanvoelen; minder zuur en meer alcohol geven een ander soort wijn uit dezelfde wijngaard.
Op het etiket is het terug te zien. Een fles waarop vroeger 12,5 procent stond, vermeldt nu vaker 14 procent of meer.
Hoeveel eerder wordt er geoogst?
In de Elzas ligt de pluk nu 25 dagen eerder dan zeventig jaar geleden, en in Beaune sinds 1988 gemiddeld 13 dagen eerder.
De reeks uit Beaune loopt van 1354 tot 2018 en is de langste die er is. Tussen 1354 en 1987 begon de oogst gemiddeld op 28 september, in de jaren daarna op 15 september.
In de Elzas verschoof niet alleen de pluk. Het uitlopen kwam 10 dagen naar voren, de bloei 23 dagen en de veraison 39 dagen.
Waarom stijgt het alcoholgehalte?
Warmte laat de druif meer suiker opbouwen, en gist zet suiker om in alcohol. Meer suiker in de druif betekent dus meer alcohol in de fles.
In Bordeaux is de gemiddelde temperatuur van het groeiseizoen over zeventig jaar met ongeveer 2 graden gestegen. De druif haalt daardoor eerder in het seizoen zijn suikergehalte, terwijl de pitten en schillen nog moeten rijpen.
De teler kiest dan tussen vroeg plukken met minder rijpe tannine, of later plukken met meer alcohol.
Hoeveel is het al warmer geworden?
Het aardoppervlak is nu gemiddeld 1,3 graden warmer dan eind negentiende eeuw, meldt het KNMI.
Het KNMI schrijft de wereldwijde stijging van ongeveer 1 graad sinds de tweede helft van de negentiende eeuw volledig toe aan menselijke activiteiten. In Nederland is de temperatuur van de warmste dag van het jaar sinds 1900 met ruim 3 graden toegenomen.
Wijnbouw reageert op precies die maat. Een groeiseizoen van een paar graden warmer verschuift alle stappen van de wijnstok.
Wat doen wijnboeren eraan?
Telers passen zich aan met andere druivenrassen, andere onderstammen, hoger of koeler gelegen percelen en aangepast snoeiwerk.
Onderzoekers beschrijven die aanpassingen als een pakket: laat rijpende rassen, meer bladbedekking tegen zonnebrand, een andere plantdichtheid en in de kelder een andere aanpak van de gisting.
Ook de omvang van de oogst schuift. De OIV meldt dat het weer in beide halfronden de oogst van 2025 drukte, het derde jaar op rij met een kleine wereldwijde oogst.
Welke wijnen van 14 procent of meer staan er in Bathmen?
In de winkel in Bathmen staan 242 wijnen van 14 procent of meer van 130 verschillende merken uit 14 landen. De prijzen lopen van € 4,44 tot € 235,00. Het alcoholpercentage loopt van 14% tot 20%.
- Aaldering Cabernet Sauvignon Merlot 0,75 15% · 75 cl · Zuid-Afrika
- Aaldering Chardonnay WO Stellenbosch 0,75 14% · 75 cl · Zuid-Afrika
- Aaldering Sauvignon Blanc WO Stellenbosch 0,75 14% · 75 cl · Zuid-Afrika
- Aaldering Shiraz WO Stellenbosch 0,75 14% · 75 cl · Zuid-Afrika
- Aaldering Pinotage Jéroboam 14,5% · 300 cl · Zuid-Afrika
- Al Mercado Syrah – Garnacha Tinta 14% · 75 cl · Spanje
- Andrew Quady Elysium Black Muscat 15% · 70 cl · Verenigde Staten
- Andrew Quady Essensia 15% · 75 cl · Verenigde Staten
- Angelo Negro Dina Barbera d'Alba 14% · 75 cl · Italië
- Antinori Tignanello 2023 14% · 70 cl · Italië
Korte antwoorden op verwante vragen
- Wordt wijn sterker door klimaatverandering?
- In de Languedoc liep het alcoholgehalte tussen 1984 en 2018 op van 11 naar 14 procent.
- Wordt er eerder geoogst dan vroeger?
- Ja. In Beaune begint de pluk sinds 1988 gemiddeld 13 dagen eerder dan in de eeuwen daarvoor.
- Wat doet warmte met het zuur in wijn?
- Het zuur daalt. In de Languedoc gingen de totale zuren van 6,0 naar 4,5 gram per liter.
- Hoeveel is het op aarde warmer geworden?
- Ongeveer 1,3 graden ten opzichte van eind negentiende eeuw, volgens het KNMI.
- Verhuizen wijngebieden naar het noorden?
- Onderzoek beschrijft vooral aanpassing binnen bestaande gebieden: andere rassen, koelere percelen en ander snoeiwerk.
Verder lezen
Bronnen
- An Update on the Impact of Climate Change in Viticulture and Potential Adaptations, Agronomy 9(9) 514, van Leeuwen e.a. (geraadpleegd 2026-09-05)
- The longest homogeneous series of grape harvest dates, Beaune 1354-2018, Climate of the Past (Copernicus), Labbe e.a. (geraadpleegd 2026-09-05)
- Klimaatverandering, KNMI, Kennis- en Datacentrum (geraadpleegd 2026-09-05)
- State of the world wine sector in 2025, Internationale Organisatie voor Wijnbouw en Wijn (OIV) (geraadpleegd 2026-09-05)
Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 5 september 2026.
Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.
Bericht als er iets bijzonders binnenkomt
Van een zeldzame botteling hebben we vaak maar een paar flessen, en die zijn meestal binnen een week weg. Laat je e-mailadres achter, dan krijg je bericht zodra er wijn binnenkomt die de moeite waard is. Geen wekelijkse reclame.