Bier · Uitleg
Wat betekent IBU bij bier?
IBU staat voor International Bitterness Units. Het is een laboratoriumwaarde die aangeeft hoeveel bittere hopstoffen, vooral iso-alfazuren, in het bier zitten. Een monster wordt aangezuurd, met een oplosmiddel geschud en bij 275 nanometer doorgemeten; die absorptie maal vijftig geeft de IBU. Een lichte lager zit rond 8 tot 12, een American IPA op 40 tot 70.
| Voluit | International Bitterness Units |
|---|---|
| Wat er gemeten wordt | Iso-alfazuren, de omgezette bitterstoffen uit hop |
| Meetmethode | Lichtabsorptie bij 275 nanometer, vermenigvuldigd met 50 |
| American Light Lager | 8 tot 12 IBU |
| Weissbier | 8 tot 15 IBU |
| German Pils | 22 tot 40 IBU |
| American IPA | 40 tot 70 IBU |
| Double IPA | 60 tot 100 IBU |
Wat meet een IBU precies?
Een IBU meet de hoeveelheid iso-alfazuren in het bier, de bitterstoffen die ontstaan wanneer alfazuren uit hop tijdens het koken van het wort van vorm veranderen.
Bij de laboratoriummeting wordt een biermonster aangezuurd en met een oplosmiddel geschud. Het zuur maakt de iso-alfazuren vrij, het oplosmiddel neemt ze op.
Van dat oplosmiddel wordt de lichtabsorptie bij 275 nanometer gemeten. Die waarde maal vijftig is de IBU.
Welke IBU-waarden horen bij welke bierstijl?
De stijlrichtlijnen van het Beer Judge Certification Program uit 2021 geven per stijl een bereik: American Light Lager 8 tot 12, German Pils 22 tot 40, American IPA 40 tot 70.
Andere bereiken uit dezelfde richtlijnen: Weissbier 8 tot 15, Czech Premium Pale Lager 30 tot 45, Imperial Stout 50 tot 90 en Double IPA 60 tot 100.
Een bereik is geen voorschrift maar een beschrijving van wat proevers bij die stijl verwachten.
Waarom smaakt een bier met veel IBU soms niet bitter?
Mout en restsuiker dekken bitterheid af. Een Imperial Stout van 50 tot 90 IBU kan voller en zoeter overkomen dan een German Pils van 30 IBU met veel minder restsuiker.
De verhouding tussen bitterheid en volheid bepaalt de indruk, niet het losse getal. Twee bieren met dezelfde IBU kunnen daardoor volstrekt anders overkomen.
In een overzichtsartikel in Molecules uit 2023 stellen de auteurs dat de gewone IBU-meting bij drooggehopte bieren geen goede voorspeller van de waargenomen bitterheid is.
Zegt een hoge IBU dat een bier extreem bitter is?
Nee. Boven de honderd zegt het getal weinig, want de meting bij 275 nanometer telt ook stoffen mee die niet uit de omzetting van hopzuren komen.
Humulinonen en huluponen, oxidatieproducten van hopzuren, worden in dezelfde meting opgepikt. In sensorisch onderzoek bleken zij 66 procent en 84 procent zo bitter als iso-alfazuren.
De hoogste bereiken in de richtlijnen van 2021 stoppen bij 100 IBU: Double IPA 60 tot 100 en American Barleywine 50 tot 100. Een getal daarboven op een etiket is een opgave van de brouwer, geen stijlnorm.
Waar komt de bitterheid in bier vandaan?
Hop levert alfazuren. Tijdens het koken van het wort veranderen die in iso-alfazuren, en juist die vorm lost goed op in bier en geeft de bittere smaak.
Hoe langer hop meekookt, hoe meer alfazuren worden omgezet. Hop die pas na het koken wordt toegevoegd, drooghoppen, levert vooral geur en nauwelijks extra iso-alfazuren.
Een overzicht in BrewingScience uit 2014 zet de waarnemingsdrempel voor bitterheid in water op ongeveer 6 milligram per liter.
IPA in de winkel in Bathmen
In de winkel in Bathmen staan 47 IPAs van 28 verschillende merken uit 8 landen. Het alcoholpercentage loopt van 0,2% tot 8,5%.
- 't Zwarte Schoap Niej Schoap! IPA 6% · 33 cl · Nederland
- Baptist IPA 6,7% · 33 cl · België
- Brand IPA 7% · 33 cl · Nederland
- Brand IPA 0.0 30 cl · Nederland
- Brasserie d'Achouffe Chouffe Houblon 6,5% · 33 cl · België
- Brewdog Hazy Jane 5% · 33 cl · Schotland
- Brewdog Punk IPA 5,6% · 33 cl · Schotland
- Brouwerij 't IJ Calypso Session IPA 4% · 33 cl · Nederland
- Brouwerij 't Ij Free IPA alcoholvrij bier 0,5% · 33 cl · Nederland
- Brouwerij 't IJ IPA 7% · 33 cl · Nederland
Korte antwoorden op verwante vragen
- Welke bierstijl heeft de hoogste IBU?
- Van de gangbare stijlen loopt Double IPA het hoogst op: 60 tot 100 IBU. American Barleywine gaat tot dezelfde bovengrens.
- Staat IBU altijd op het etiket?
- Nee. IBU hoort niet bij de verplichte etiketvermeldingen van verordening (EU) nr. 1169/2011. Brouwers vermelden het vrijwillig.
- Verandert de IBU als bier ouder wordt?
- Ja. Iso-alfazuren breken langzaam af, ook in het donker. Een oud bier meet daardoor lager dan bij het bottelen.
- Meet IBU ook de bitterheid van drooggehopt bier?
- Niet goed. Volgens een overzicht in Molecules uit 2023 voorspelt de gewone IBU-meting de waargenomen bitterheid van drooggehopte bieren slecht.
Verder lezen
Bronnen
- How is IBU measured?, Office for Science and Society, McGill University (geraadpleegd 4 september 2026)
- 2021 Beer Style Guidelines, 21A American IPA, Beer Judge Certification Program (geraadpleegd 4 september 2026)
- Effects of Dry-Hopping on Beer Chemistry and Sensory Properties, Molecules 28(18):6648, MDPI, 2023 (geraadpleegd 4 september 2026)
Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 4 september 2026.
Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.
Bericht als er iets bijzonders binnenkomt
Van een zeldzame botteling hebben we vaak maar een paar flessen, en die zijn meestal binnen een week weg. Laat je e-mailadres achter, dan krijg je bericht zodra er bier binnenkomt die de moeite waard is. Geen wekelijkse reclame.