Cognac XO

XO betekent Extra Old: de jongste eau-de-vie in de blend heeft minimaal tien jaar op vat gelegen. Een cognac is meestal een samenstelling van brandewijnen van verschillende leeftijden, en de vermelding op het etiket zegt iets over de jongste daarvan. De oudere eaux-de-vie in dezelfde fles kunnen een stuk ouder zijn.

De tienjaarsgrens is betrekkelijk nieuw. De brancheorganisatie BNIC kondigde de verhoging in 2011 aan, en per 1 april 2018 ging de minimumleeftijd voor XO van zes naar tien jaar. Flessen die voor 31 maart 2018 als XO waren gebotteld met jongere eau-de-vie, mochten na een melding bij het BNIC nog tot 31 maart 2019 worden verkocht. Vermeldingen als Hors d'âge en Extra vallen volgens dezelfde regeling onder de XO-grens.

Het verschil zit in de minimale rijptijd van de jongste eau-de-vie. Voor VS (Very Special) is dat twee jaar, voor VSOP (Very Superior Old Pale) vier jaar, voor Napoléon zes jaar, voor XO tien jaar en voor XXO (Extra Extra Old) veertien jaar. Het lastenboek van de appellatie schrijft daarnaast voor dat elke cognac minstens twee jaar moet rijpen voordat hij als drank mag worden verkocht.

XXO is de nieuwste categorie: hij werd in 2018 ingevoerd voor cognac van eaux-de-vie van minimaal veertien jaar oud. Napoléon bleef bij de wijziging van 2018 ongewijzigd op zes jaar. De letters zeggen dus niets over de smaak of het huis, alleen over de minimumleeftijd; hoe oud de blend gemiddeld is, bepaalt de maker zelf.

Dat zijn cru's: de herkomst van de druiven binnen het cognacgebied. Het lastenboek van de appellatie noemt als aanvullende geografische benamingen Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies, Fins Bois en Bons Bois. Met Champagne wordt hier de streek in de Charente bedoeld, niet de mousserende wijn.

Fine Champagne is geen eigen gebied maar een blend van eaux-de-vie uit Grande Champagne en Petite Champagne, met minimaal 50 procent uit Grande Champagne. Bij een XO ziet u de cru vaak naast de leeftijdsvermelding staan, zoals bij een XO Grande Champagne of een XO Fine Champagne.

Cognac is een brandewijn van wijn uit witte druiven, onder meer ugni blanc, colombard en folle blanche. Het lastenboek schrijft dubbele distillatie voor in de Charentaise alambiek, en de distillatie moet uiterlijk op 31 maart van het jaar na de oogst klaar zijn.

Daarna rijpt de eau-de-vie zonder onderbreking en uitsluitend in eikenhout. De leeftijd die voor VS, VSOP of XO telt, is de tijd op vat. Het BNIC houdt toezicht op de leeftijden. Een XO op het etiket zegt dus dat elke eau-de-vie in de fles minstens tien jaar in eiken heeft gelegen.

In de winkel aan de Brink staan nu 19 flessen XO cognac, allemaal uit Frankrijk. De grote huizen zijn er met Hennessy XO, Courvoisier X.O. en Remy Martin, naast Hine met de Hine Antique XO. Van kleinere en familiehuizen staan er onder meer Frapin, Godet, Braastad, Château Montifaud, Hardy, Joseph Guy, Francois Peyrot, Dupuy en Davidoff.

Wie de cru wil vergelijken, kan de Frapin Chateau Fontpinot XO Cognac Grande Champagne naast de Godet XO Fine Champagne zetten. Voor de oudere categorie staat de Dupuy Cognac XXO in het schap, naast de Braastad Cognac XO. Wilt u weten wat er op een etiket staat of welke fles past bij een gelegenheid? Bel gerust of kom langs bij ’t Bockje aan de Brink 2 in Bathmen.

De winkel staat aan de Brink 2 in Bathmen. Open dinsdag tot en met vrijdag van 09.00 tot 18.00 uur en zaterdag van 09.00 tot 17.00 uur. Voor advies belt u 0570 541 278 of mailt u naar info@bockje.nl.