Wat betekent solera op een fles rum?

Hoe werkt een solerasysteem?

Een solerasysteem bestaat uit vaten die in lagen zijn ingedeeld, waarbij uit de onderste laag wordt gebotteld en elke laag wordt bijgevuld uit de laag erboven. De onderste laag heet de solera, de lagen daarboven heten criaderas.

De Consejo Regulador van Jerez omschrijft het als een dynamisch systeem waarin wijnen uit verschillende rijpingsstadia met elkaar worden vermengd om de kenmerken van het eindproduct in stand te houden. Er wordt nooit een vat leeggetapt; er gaat telkens een deel uit en er komt jongere wijn voor terug.

Bij rum werkt het in de kern hetzelfde. Rumauteur Matt Pietrek beschrijft het zo: rum komt binnen op niveau 1, en periodiek wordt uit alle vaten van een niveau een kleine hoeveelheid gehaald en naar het volgende niveau verplaatst. Het gevolg is dat er in elk vat mengsels van uiteenlopende ouderdom zitten.

Waarom is solera bij sherry wel geregeld?

Bij sherry legt de beschermde oorsprongsbenaming Jerez het systeem vast: rijping duurt volgens het Pliego de Condiciones minimaal twee jaar, en de Consejo Regulador certificeert de leeftijdscategorieen.

Er zit ook een rem op hoe snel je een solera mag leegtrekken. De verhouding tussen de totale voorraad in het systeem en wat er per jaar uitgaat, moet groter zijn dan twee. Per jaar mag er dus hooguit ongeveer de helft uit.

Bovenop die basis staan de gecertificeerde ouderdomsaanduidingen:

• VOS, Vinum Optimum Signatum, gemiddeld meer dan 20 jaar
• VORS, Vinum Optimum Rare Signatum, gemiddeld meer dan 30 jaar
• Aanduidingen voor sherry met een gemiddelde leeftijd tussen 12 en 15 jaar

Wat die aanduidingen gemeen hebben: een onafhankelijke instantie controleert de claim voordat hij op het etiket mag.

Wat zegt de Europese wet over leeftijd op een fles?

Artikel 13, lid 6 van Verordening (EU) 2019/787 bepaalt dat een rijpingsduur of leeftijd op gedistilleerd alleen vermeld mag worden als die naar de jongste alcoholische component verwijst. Bovendien moet de hele rijping onder fiscaal toezicht van een lidstaat hebben plaatsgevonden, of onder een toezicht met gelijkwaardige waarborgen.

Er is een uitzondering, maar die geldt niet voor rum. Bijlage III van dezelfde verordening beschrijft het dynamische verouderingssysteem criaderas y solera, uitsluitend voor brandy, en geeft er een rekenformule bij: t = Vt/Ve, waarbij t de gemiddelde leeftijd is, Vt de totale voorraad in liters pure alcohol en Ve het volume dat jaarlijks voor verzending wordt onttrokken. De bijlage stelt daarbij grenzen aan de onttrekking, afhankelijk van de vatgrootte.

Voor rum bestaat zo een systeem in de Europese wet niet. Het woord solera komt in bijlage I, waar de 44 categorieen gedistilleerd staan, niet voor.

Waarom staat er geen jaartal op een solera-rum?

Elk vat in een solera bevat een mengsel van rum uit uiteenlopende jaren, waardoor er geen enkel oogstjaar meer aan te wijzen is.

Bij elke aftap gaat uit alle vaten van een niveau hetzelfde deel weg, dat wordt aangevuld vanuit het niveau erboven. Rum die er twintig jaar geleden in ging, zit er in kleine hoeveelheden nog steeds in, naast rum die er vorig jaar bij kwam.

Producenten drukken dat op verschillende manieren uit: de leeftijd van de oudste rum in de melange, een gemiddelde over het systeem, of het aantal jaren dat het huis met die solera werkt. Wat het getal op de fles aangeeft, staat in de omschrijving van de producent.

Waar let je op bij het kopen van een solera-rum?

Kijk of er naast het woord solera ook een minimumleeftijd op de fles staat, want dat is het getal dat zekerheid geeft.

De regels verschillen per land. Guatemala, Costa Rica en Panama staan gemiddelde leeftijden toe, terwijl artikel 13, lid 6 van Verordening (EU) 2019/787 voorschrijft dat een leeftijdsvermelding naar de jongste alcoholische component verwijst.

Praktisch komt het hierop neer. Staat er alleen een getal naast het woord solera, dan zegt dat niets over de jongste rum in de fles. Staat er iets als minimaal 8 jaar, dan weet je dat wel. Twijfel je over een fles die bij ons staat, bel of loop binnen; we kijken samen wat de producent erover zegt.