Bier · Uitleg
Wat is het Reinheitsgebot?
Het Reinheitsgebot is een Beierse verordening van 23 april 1516, aangenomen op de landdag in Ingolstadt onder de hertogen Wilhelm IV en Ludwig X. Er stond dat voor bier niets anders gebruikt mocht worden dan gerst, hop en water. Gist wordt in die tekst niet genoemd. Vandaag leeft de regel voort in het Duitse Vorlaeufiges Biergesetz.
| Datum | 23 april 1516, landdag te Ingolstadt |
|---|---|
| Uitgevaardigd door | De Beierse hertogen Wilhelm IV en Ludwig X |
| Toegestane grondstoffen in 1516 | Gerst, hop en water |
| Gist | Komt in de tekst van 1516 niet voor |
| Oorspronkelijk ook | Prijsverordening met maximumprijzen voor winter- en zomerbier |
| Huidige Duitse wet | Vorlaeufiges Biergesetz, paragraaf 9 |
| Ondergistend bier | Gerstenmalz, Hopfen, Hefe und Wasser |
| Bovengistend bier | Ook ander mout en zuivere riet-, biet-, invert- of zetmeelsuiker |
Wat stond er letterlijk in de tekst van 1516?
Alleen gerst, hop en water. De verordening bepaalt dat zu kainem Pier merer Stuckh dann allain Gersten, Hopffen und Wasser genomen und gepraucht soelle werden.
Het stuk maakte deel uit van de Beierse landsordening die in april 1516 op de landdag in Ingolstadt werd aangenomen, onder de hertogen Wilhelm IV en Ludwig X.
Het ging bovendien niet alleen over grondstoffen. De verordening legde ook maximumprijzen vast voor winter- en zomerbier.
Waarom staat gist niet in het Reinheitsgebot?
Gist komt in de tekst van 1516 niet voor. Pas latere Beierse verordeningen noemden vier grondstoffen; het Malzaufschlagsgesetz van 1910 sprak van Malz, Hopfen, Hefe und Wasser.
De vier grondstoffen die vandaag bij het Reinheitsgebot horen, mout, hop, gist en water, staan dus pas in de latere Duitse wetgeving.
Het oorspronkelijke stuk noemt bovendien gerst en niet gerstemout. Ook dat is later aangescherpt.
Welke wet geldt vandaag in Duitsland?
In Duitsland geldt het Vorlaeufiges Biergesetz. Paragraaf 9 bepaalt voor ondergistend bier dat nur Gerstenmalz, Hopfen, Hefe und Wasser verwendet werden mag.
Voor bovengistend bier is de regel ruimer. De wet staat daar ook de Verwendung von anderem Malz en de Verwendung von technisch reinem Rohr-, Rueben- oder Invertzucker sowie von Staerkezucker toe.
Tarwemout, speltmout en roggemout kunnen daardoor in een bovengistend Duits bier zitten, en suiker mag meebrouwen. Bij een ondergistende pils mag dat allebei niet.
Wat mag er onder het Reinheitsgebot niet in bier?
Alles buiten de opsomming van paragraaf 9 valt af. Bij ondergistend Duits bier betekent dat geen rijst, geen mais, geen kruiden en geen vruchten.
Bij bovengistend bier is er een opening voor kleurmiddelen: toegestaan zijn kleurstoffen gemaakt uit de in de wet genoemde suikers.
Een Duitse brouwer die met vruchten of kruiden wil werken, valt daarmee buiten wat paragraaf 9 als Bier omschrijft.
Geldt het Reinheitsgebot in de hele Europese Unie?
Nee. Het Vorlaeufiges Biergesetz is Duits recht en geldt voor bier dat in Duitsland gebrouwen wordt. Belgische, Tsjechische of Nederlandse brouwers zijn er niet aan gebonden.
De Wissenschaftliche Dienste van de Duitse Bondsdag vatten het zo samen: in Duitsland gemaakt bier mag alleen als Bier verkocht worden als het aan het Vorlaeufiges Biergesetz voldoet. Voor bier uit andere EU-landen geldt die beperking niet.
Een Belgisch witbier met koriander en sinaasappelschil is in Duitsland gewoon verkrijgbaar en heet daar ook bier.
Duits bier in de winkel in Bathmen
In de winkel in Bathmen staan 39 Duitse bieren van 17 verschillende merken. Het alcoholpercentage loopt van 4,8% tot 10,5%.
- Ayinger Bräuweisse 5,1% · 50 cl · Duitsland
- Benediktiner Weissbier 5,4% · 50 cl · Duitsland
- Benediktiner Weissbier Krat 20x50cl. 5,4% · Duitsland
- Benediktiner Weizenbier fust 15 L 5,4% · 1500 cl · Duitsland
- Benediktiner Weizenbier fust 30 L 5,4% · 3000 cl · Duitsland
- Bitburger Drive Alcoholvrij 0,0 30 cl · Duitsland
- Bitburger pils fles 33cl. 4,8% · 33 cl · Duitsland
- Bitburger pils krat 20x33cl. 4,8% · 792 cl · Duitsland
- Clausthaler Alcoholvrij 33 cl · Duitsland
- Erdinger Alcoholfrei 50 cl · Duitsland
Korte antwoorden op verwante vragen
- Wanneer werd het Reinheitsgebot ingevoerd?
- Op 23 april 1516, op de landdag in Ingolstadt, als onderdeel van de Beierse landsordening.
- Welke grondstoffen mogen volgens de Duitse wet in bier?
- Paragraaf 9 noemt voor ondergistend bier gerstemout, hop, gist en water. Voor bovengistend bier mag ook ander mout en suiker worden gebruikt.
- Was het Reinheitsgebot alleen een kwaliteitsregel?
- Nee. De verordening van 1516 legde daarnaast maximumprijzen vast voor winter- en zomerbier.
- Mag Belgisch of Nederlands bier in Duitsland bier heten?
- Ja. Het Vorlaeufiges Biergesetz bindt bier dat in Duitsland gebrouwen wordt; bier uit andere EU-landen valt er niet onder.
Verder lezen
Bronnen
- Reinheitsgebot: Wortlaut, Deutscher Brauer-Bund (geraadpleegd 4 september 2026)
- Reinheitsgebot, 1516, Historisches Lexikon Bayerns (geraadpleegd 4 september 2026)
- Vorgaben fuer das Selbstbrauen und Vermarkten von Bier, WD 5-3000-142/20, Wissenschaftliche Dienste, Deutscher Bundestag (geraadpleegd 4 september 2026)
Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 4 september 2026.
Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.
Bericht als er iets bijzonders binnenkomt
Van een zeldzame botteling hebben we vaak maar een paar flessen, en die zijn meestal binnen een week weg. Laat je e-mailadres achter, dan krijg je bericht zodra er bier binnenkomt die de moeite waard is. Geen wekelijkse reclame.