Madeira

Madeira is een versterkte wijn met een beschermde oorsprongsbenaming. Alleen wijn van het eiland Madeira mag die naam dragen. Het toezicht ligt bij het Instituto do Vinho, do Bordado e do Artesanato da Madeira (IVBAM) in Funchal.

De wijnmaker stopt de gisting door wijnalcohol van 96 procent toe te voegen. Het moment bepaalt hoeveel suiker er overblijft, en dus of de wijn droog, halfdroog, halfzoet of zoet wordt.

Daarna volgt de rijping die madeira apart zet. Bij estufagem gaat de wijn minstens drie maanden in tanks van 45 tot 50 graden, gevolgd door minstens 90 dagen rust. Bij canteiro rijpt de wijn minimaal twee jaar in vaten, meestal op de bovenste verdiepingen van de wijnhuizen.

Beide zijn Portugese versterkte wijnen, maar ze komen uit verschillende streken en rijpen anders. Port komt uit de afgebakende Douro-regio op het vasteland. Madeira komt van het gelijknamige eiland in de Atlantische Oceaan.

Bij beide wordt de gisting gestopt met alcohol op basis van druiven. Het verschil zit vooral in de rijping. Madeira wordt bewust verwarmd, via estufagem of via jaren in warme zolders. Bij port rijpt een deel in houten vaten, een ander deel zo dat kleur en fruit bewaard blijven. Port heeft volgens het Instituto dos Vinhos do Douro e do Porto tussen 18 en 22 procent alcohol. Wie zoekt naar madeira port, zoekt dus eigenlijk twee verschillende wijnen.

Op het etiket staat vaak een druif, en die zegt veel over de zoetheid. Sercial geeft volgens IVBAM droge wijn. Verdelho geeft halfdroge wijn, iets voller en minder zuur dan Sercial. Boal, op Engelse etiketten Bual, geeft halfzoete wijn. Malvasia, in het Engels Malmsey, geeft zoete wijn.

De meest aangeplante druif is Tinta Negra, goed voor 80 tot 85 procent van de productie. Daarvan wordt madeira in alle vier de zoetheden gemaakt. Op etiketten staan dan termen als Dry, Medium Dry, Medium Rich of (Full) Rich. Ook Terrantez is een van de zes hoofddruiven van het eiland.

Een leeftijd op het etiket staat voor een blend van verschillende jaren. IVBAM kent 5 jaar (ook Reserva), 10 jaar (Reserva Velha), 15 jaar (Reserva Extra) en daarnaast 20, 30, 40 en meer dan 50 jaar.

Een jaartal op de fles is iets anders. Een colheita komt uit één oogst en rijpt minstens vijf jaar. Een frasqueira, ook garrafeira genoemd, rijpt minstens twintig jaar in houten vaten. Voor beide geldt dat minstens 85 procent uit het genoemde jaar komt en dat het etiket zowel het oogstjaar als de datum van botteling vermeldt. Op Engelstalige etiketten staat bij een jaartal soms het woord vintage.

Madeira is een klassieker in de keuken. Een scheut gaat traditioneel in heldere ossenstaartsoep, en ook in bruine sauzen, jus en stoofgerechten wordt madeira gebruikt.

Voor de pan volstaat een eenvoudige fles. Er bestaan speciale kookflesjes, en ook een jonge madeira zonder leeftijdsaanduiding is geschikt. Een fles met 10 jaar of een jaartal past beter in het glas, bijvoorbeeld na het eten of bij kaas.

Alle flessen madeira in de winkel komen uit Portugal. Het grootste deel is van Cossart Gordon, volgens het huis zelf sinds 1745 het oudste bedrijf in de madeirahandel. Daarvan staan onder meer de 5 Years Old Sercial, de 5 Years Old Verdelho, de 10 Years Old Verdelho en de 10 Years Old Malmsey in het schap.

Van Welsh Brothers staat een Medium Dry, ook als halfje. Verder staan er een Madeira Vat 22 Full Rich, een Kopke Madeira Sercial Vintage 1940 en voor de keuken het Cuisine Keukenflesje Kook-Madeira. Twijfelt u welke fles bij de soep of bij een gelegenheid past? Bel de winkel of kom langs aan de Brink 2 in Bathmen.

De winkel staat aan de Brink 2 in Bathmen. Open dinsdag tot en met vrijdag van 09.00 tot 18.00 uur en zaterdag van 09.00 tot 17.00 uur. Voor advies belt u 0570 541 278 of mailt u naar info@bockje.nl.