Whisky · Uitleg
Wat is een grist case bij whisky?
Een grist case is de voorraadbak waarin de gemalen mout, de grist, wordt bewaard nadat hij de moutmolen heeft verlaten en voordat hij de mash tun in gaat. Een gangbare vulling bestaat uit ongeveer 20 procent husk, 70 procent grits en 10 procent flour. Bij Ardgowan heeft de grist case een inhoud van vijf ton en weegt hij de grist met vier wegcellen.
In het kort
De kern in cijfers
| Plaats in het proces | Tussen de moutmolen en de mash tun |
|---|---|
| Andere naam | Grist hopper; de inhoud zelf heet grist |
| Gangbare maalverhouding | Ongeveer 20% husk, 70% grits en 10% flour |
| Wat de wet eist | Scotch Whisky Regulations 2009, regel 3: water en gemoute gerst, op de distilleerderij tot een mash verwerkt |
| Wat de wet niet eist | Geen voorgeschreven molen, aantal rollen of maalverhouding |
| Aangrenzende onderdelen | Ontstener, magneet, weeginrichting, moutmolen, masher, mash tun |
| Schotse whisky in het schap in Bathmen | 2.885 flessen van 327 merken, van 10% tot 66,8% alcohol |
| Alle whisky in het schap in Bathmen | 4.061 flessen |
Waar zit de grist case in het whiskyproces?
De grist case staat tussen de moutmolen en de mash tun en houdt de gemalen mout vast tot er een volledige maisch kan worden ingezet.
Mout komt eerst langs een ontstener en een magneet, die steentjes, strootjes en metaaldeeltjes weghalen voordat ze de rollen van de molen beschadigen. Daarna wordt de mout gemalen en valt de grist in de grist case. Pas wanneer de bak de gewenste hoeveelheid bevat, gaat de grist door naar de masher en de mash tun.
Waarom gaat de grist eerst in een voorraadbak?
Een voorraadbak maakt het mogelijk de grist af te wegen, zodat de verhouding tussen grist en water bij het inmaischen klopt.
Bij Ardgowan is de grist case een vierkante bak met een conische bodem en een inhoud van vijf ton. Vier wegcellen onder de bak werken als een digitale weegschaal en geven aan wanneer de ingestelde hoeveelheid is bereikt.
Bij een traditionele opstelling wordt de mout al voor het malen in porties afgewogen. Een weegtoestel boven de molen laat dan telkens 50 kilo door; zo’n portie heet in het vak een coup.
Welke verhouding husk, grits en flour hoort erin?
Een gangbare specificatie voor grist is ongeveer 20 procent husk, 70 procent grits en 10 procent flour.
Husk is de kafrest van de gerstekorrel, grits zijn de grovere deeltjes, ook middles genoemd, en flour is het fijne meel, ook fines genoemd. Die drie fracties samen heten grist.
Een klassieke moutmolen heeft twee paar stalen rollen: het eerste paar kraakt de kaf open, het tweede paar staat nauwer en maalt fijner. Nieuwere molens werken met vier rollen. De distilleerderij zet de rollen zo dat de drie fracties in de gewenste verhouding uit de molen komen.
Waarom bepaalt de maalverhouding of het maischbed doorlaat?
De kafdeeltjes vormen in de mash tun een filterbed waardoor de wort kan weglopen, terwijl te veel meel dat bed dichtslaat.
Flour geeft makkelijk suiker af, maar in overmaat ontstaat een kleverige massa die de afvoer blokkeert. Husk doet het omgekeerde: het levert nauwelijks suiker, maar houdt het bed open en de doorloop op gang.
Distilleerderijen die ongemoute rogge meeverwerken, lopen juist hier tegenaan. Op Islay gaf rogge samen met gerst in de grist hopper bij de eerste maisch afvoerproblemen, en elders werd voor rogge overgestapt op een dunnere verhouding water op grist.
Welke molens vullen de grist case in Schotland?
Rollenmolens van de Britse merken Porteus en Boby staan in Schotse distilleerderijen vaak al tientallen jaren in bedrijf.
Porteus kwam uit Leeds en bouwde zijn rollenmolens onder meer in de jaren zestig. Van Boby is vastgelegd dat er in 1881 een rollenmolen bij Bruichladdich op Islay werd geplaatst, die ruim honderdveertig jaar later nog altijd gebruikt wordt.
Een moutmolen gaat in dit vak dus bijzonder lang mee. Het aantal rollen loopt uiteen van twee paar bij de oudere machines tot vier bij recentere opstellingen.
Wat schrijven de Scotch Whisky Regulations 2009 voor over malen?
Regel 3 van de Scotch Whisky Regulations 2009 eist dat Scotch whisky op de distilleerderij uit water en gemoute gerst tot een mash wordt verwerkt.
Aan die grondstoffen mogen alleen hele granen van andere graansoorten worden toegevoegd. De omzetting naar een vergistbaar substraat gebeurt op dezelfde distilleerderij en uitsluitend met de enzymen die al in het graan zitten; vergisten mag alleen door gist toe te voegen.
Over de molen, het aantal rollen of de maalverhouding staat er niets in de regeling. De enige apparatuur die regel 3 bij naam noemt, zijn de pot stills voor single malt. De maalverhouding en de grist case zijn dus keuzes van de distilleerderij, geen wettelijke eis.
Uit de winkel in Bathmen
Welke Schotse whisky's staan er in het schap?
In de winkel in Bathmen staan 2.885 Schotse whisky van 327 verschillende merken. De prijzen lopen van € 5,99 tot € 12.500,00. Het alcoholpercentage loopt van 10% tot 66,8%.
- 1770 Glasgow Distillery 2nd Release 46% · 50 cl · Schotland
- 1770 Glasgow Distillery Red Wine & Ruby Port Cask Finish 57,5% · 70 cl · Schotland
- 1770 Glasgow Distillery The Original 46% · 70 cl · Schotland
- 1770 Glasgow Distillery The Original Cask Strength #2 59,5% · 70 cl · Schotland
- 1770 Glasgow Distillery Triple Distilled 46% · 70 cl · Schotland
- 1770 Glasgow Distillery Triple Distilled Release No.1 46% · 50 cl · Schotland
- 1770 Glasgow Distillery White Port Cask Finish 53,3% · 70 cl · Schotland
- 1770 Glasgow Single Malt 52% · 70 cl · Schotland
- A Highland Distillery 2005 – 16 Years Old – First Cask 58,3% · 70 cl · Schotland
- Abbot's Choice Figure Ceramic Monk 43% · Schotland
Gerelateerde vragen
Wat is een lyne arm op een whiskyketel?Wat is een manhattan?Wat is een marriage vat?
Kort antwoord
Korte antwoorden op verwante vragen
- Wat is grist precies?
- Grist is de gemalen mout: het mengsel van husk, grits en flour dat uit de moutmolen komt. In de grist case wacht die grist tot hij naar de mash tun gaat.
- Wat gebeurt er daarna in de mash tun?
- De grist wordt daar gemengd met drie tot vier porties steeds heter water. Het zoete vocht dat eruit loopt, de wort, gaat door naar de gisting.
- Waarom wordt mout voor het malen ontsteend?
- Steentjes, strootjes en metaaldeeltjes kunnen de rollen van de molen beschadigen of een vonk geven in het moutstof. Een ontstener en een magneet halen ze eruit voordat de mout de molen in gaat.
- Verandert de smaak van whisky door een andere maalverhouding?
- De maalverhouding bepaalt in de eerste plaats hoe goed het maischbed doorlaat en hoe schoon de wort wegloopt. Over het effect op de smaak doen wij hier geen uitspraak.
- Hoeveel Schotse whisky staat er in Bathmen in het schap?
- In het schap in Bathmen staan 2.885 flessen Schotse whisky van 327 merken, van 10% tot 66,8% alcohol, en 4.061 flessen whisky in totaal. Wij verkopen geen alcohol aan personen onder de 18 jaar, NIX18.
Onderbouwing
Bronnen
- The Scotch Whisky Regulations 2009, regulation 3, legislation.gov.uk (geraadpleegd 21 november 2026)
- Grinding time, Whisky Magazine (geraadpleegd 21 november 2026)
- Mash course, Whisky Magazine (geraadpleegd 21 november 2026)
- Building Ardgowan Distillery Part 6: The stainless-steel beauty of the mash tun, Whisky Magazine (geraadpleegd 21 november 2026)
- Scotch whisky and rye: the challenges, scotchwhisky.com (geraadpleegd 21 november 2026)
- The Isle of Jura malt mill, Whisky Magazine (geraadpleegd 21 november 2026)
- The story of Boby mills, maltings and machine guns, Waterford Distillery (geraadpleegd 21 november 2026)
Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 21 november 2026.
Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.


Whisky
Bier
Wijn
Gedistilleerd
Aperitief en bijzonder
Alcoholvrij
Glazen en overig
Samenwerkingen
BBQ’s
Heaters
Stroom & Verlichting
Tap en drankpakketten
Glaswerk & servies
Tafels, stoelen en aankleding
Koeling
Overige aankleding
Partytent 10 meter
Partytent 8 meter
Partytent 5 meter
Partytent 3 meter
Pagodetent 5 meter
Transparant dak
Truss tent 10 x 20 meter
Truss bar tent
Barbecue
Buffetten
Hapjes en plateaus
Lunch en brunch
Desserts
Drank en extra's
Whisky
Wijn
Bier
Gin
Rum
Likeur
Jenever
Cognac
Voor uw eigen groep
Bellen
Mailen
Langskomen
Openingstijden
De kelder
Arrangement samenstellen
Hapjes en buffetten
Dagelijkse kleding
Jassen en wintersport
Feest en bruiloft
Werkkleding
Dekbedden en kussens
Gordijnen en vitrage
Bankstel en kussenhoezen
Sinterklaas en kerst