Wat is het verschil tussen speciaalbier en craftbier?

Speciaalbier is de Nederlandse handelsterm voor bier buiten het pilssegment, van tripel en witbier tot stout, bok en IPA.

Het is dus een segmentnaam uit de handel en de marktcijfers, geen keurmerk. Nederlandse Brouwers gebruikt speciaalbier als marktsegment naast pils en legt alleen een onderverdeling vast: laag-alcoholisch speciaalbier met 0,5 tot 3,5 procent alcohol, dat 11 procent van het speciaalbiersegment beslaat.

Een brouwerij hoeft dus aan niets te voldoen om het woord te gebruiken. Groot of klein, machinaal of met de hand: het woord zegt alleen dat het bier geen pils is.

Craftbier is de Nederlandse vorm van het Amerikaanse craft beer, een woord dat gaat over de brouwerij erachter en niet over een bierstijl.

In de Verenigde Staten verwijst craft naar de omvang en de eigendomsverhoudingen van de brouwer. Een craft beer is daar dus simpelweg bier van een brouwerij die aan die eisen voldoet, ongeacht de stijl.

In Europa is dat woord nooit vastgelegd. The Brewers of Europe spreekt in eigen publicaties over speciality beers en microbreweries. Op het Brewers Forum van 2023 stond een sessie met de titel Craft and its meaning, waarin de vraag was of het woord überhaupt te definiëren valt.

Geen van beide woorden is beschermd, niet in Nederland en niet in de EU. Het Warenwetbesluit Gereserveerde aanduidingen noemt ze niet.

Wat dat besluit wel vastlegt, is de aanduiding bier zelf: artikel 7b eist dat minstens 60 procent van het extract in de wort uit gerste- of tarwemout komt. Daarnaast liggen vijf nadere aanduidingen vast, elk met een eigen grens aan het stamwortgehalte of het alcoholpercentage: pils (11 tot 13,5 procent stamwort), bok of bock (boven 15 procent), oud bruin (7 tot 11 procent), alcoholarm bier (meer dan 0,1 tot 1,2 procent alcohol) en alcoholvrij bier (maximaal 0,1 procent alcohol).

Buiten die lijst staat iedereen vrij. Elke brouwerij mag speciaalbier of craftbier op het etiket zetten zonder dat er een eis achter zit.

Alleen de craft brewer definition van de Amerikaanse Brewers Association is hard, en die geldt uitsluitend in de Verenigde Staten.

Die definitie stelt drie eisen. Klein: de jaarproductie is maximaal 6 miljoen Amerikaanse vaten. Onafhankelijk: minder dan 25 procent van de brouwerij is in eigendom of onder controle van een drankproducent die zelf geen craft brewer is. Brouwer: het bedrijf heeft een Brewer’s Notice van de Amerikaanse belastingdienst TTB, of bezit het merk van een bier dat in de Verenigde Staten gebrouwen wordt.

Let op wat daar wordt gedefinieerd: de brouwerij, niet het bier. De Brewers Association omschrijft wie een craft brewer is en laat open wat die brouwt. Een Nederlandse brouwerij valt er per definitie buiten.

Kijk naar de bierstijl, het alcoholpercentage, de brouwerij en het land van herkomst, want die vier staan op het etiket en zijn controleerbaar.

In de winkel aan de Brink 2 in Bathmen staan 1.073 bieren van 249 merken uit 21 landen, met alcoholpercentages van 0,2 tot 33 procent. Daarvan komen 549 bieren van 104 merken uit Nederland en 370 uit België. Of op zo’n fles speciaalbier, craftbier of niets van beide staat, verandert niets aan wat erin zit.

Weet u de stijl die u zoekt, dan komt u er in het schap sneller uit dan met een van beide woorden. Wij verkopen geen alcohol aan personen onder de 18 jaar: NIX18.