Wat is stamwortgehalte bij bier?

Stamwortgehalte wordt gemeten als het gewichtsaandeel opgeloste stof in de wort, vlak voordat de gist erin gaat, en uitgedrukt in graden Plato.

De Duitse Biersteuergesetz omschrijft één graad Plato als het stamwortgehalte in gram per honderd gram bier, berekend met de grote formule van Balling uit het alcohol- en extractgehalte van het afgewerkte bier.

Een brouwer meet de wort dus voor de gisting, maar een laboratorium kan het getal achteraf terugrekenen uit het bier in de fles. Zo is de waarde ook nog te bepalen bij bier dat al maanden in de handel is.

Duitsland heft bieraccijns per graad Plato, waardoor het stamwortgehalte daar een fiscaal gegeven is dat elke brouwer hoe dan ook moet vaststellen.

De Biersteuergesetz stelt het tarief op 0,787 euro per hectoliter bier per graad Plato. Kleine zelfstandige brouwerijen betalen een verlaagd tarief.

Omdat het getal er toch al is, belandt het vaak op het etiket, als Stammwürze of als Plato-waarde. In het schap in Bathmen komt u dat vooral tegen bij weizen, helles en bockbier.

Bok en bock zijn in Nederland gereserveerde aanduidingen: het Warenwetbesluit Gereserveerde aanduidingen staat de naam alleen toe bij een extractgehalte van de stamwort boven 15 procent.

Hetzelfde besluit reserveert pils voor lichtgekleurde bieren met een stamwort van 11 tot 13,5 procent, en oud bruin voor gezoete donkere bieren met 7 tot 11 procent.

Voor bier in het algemeen geldt dat ten minste zestig procent van het extract uit gerste- of tarwemout moet komen. Een bok is dus geen smaakcategorie maar een meetbare grens: wie de naam op het etiket zet, zit boven de 15 procent.

De Nederlandse bieraccijns werkte lange tijd met vier Plato-klassen, maar de Wet op de accijns rekent inmiddels met het alcoholvolume van het bier.

In de wettekst die op 1 januari 2023 gold, stonden vier tarieven: minder dan 7 graden Plato, 7 tot 11, 11 tot 15 en 15 graden Plato en hoger.

De huidige wettekst rekent per hectoliter per volumeprocent alcohol, met een minimumbedrag per hectoliter. Voor het etiket verandert dat niets: het stamwortgehalte blijft een gewoon brouwgetal dat u vooral op Duitse flessen tegenkomt.

Een Plato-waarde op het etiket zegt iets over het vertrekpunt van het brouwsel, niet over het alcoholpercentage in de fles die u meeneemt.

Twee bieren met hetzelfde stamwortgehalte kunnen verschillend uitpakken, omdat de gist niet altijd evenveel suiker omzet. Een deel van het extract blijft in het bier achter.

Wilt u weten hoe zwaar een bier is, kijk dan naar het alcoholpercentage op het etiket zelf. Wij verkopen geen alcohol aan mensen onder de 18 jaar en vragen daar in de winkel om een legitimatie.