Wat betekenen brut en demi-sec?

Welke suikerklassen kent de Europese wet?

Bijlage III, deel A van gedelegeerde verordening (EU) 2019/33 legt zeven aanduidingen vast voor het suikergehalte van mousserende wijn, van brut nature tot doux.

• Brut nature, ook naturherb, bruto natural of pas dose: minder dan 3 gram suiker per liter, en na de tweede gisting is er geen suiker toegevoegd.
• Extra brut, ook extra herb: 0 tot 6 gram per liter.
• Brut, ook herb: minder dan 12 gram per liter.
• Extra dry, ook extra trocken of extra seco: 12 tot 17 gram per liter.
• Sec, ook dry of trocken: 17 tot 32 gram per liter.
• Demi-sec, ook halbtrocken of medium dry: 32 tot 50 gram per liter.
• Doux, ook sweet of dolce: meer dan 50 gram per liter.

De klassen sluiten op elkaar aan. Een wijn met 11 gram suiker per liter valt onder brut, een wijn met 40 gram onder demi-sec. Tussen brut en demi-sec zitten dus nog twee klassen: extra dry en sec. Deze regels vervingen in 2019 die uit verordening (EG) nr. 607/2009 en gelden in de hele Europese Unie, ongeacht het land van herkomst.

Hoe groot is de toegestane meetmarge?

Artikel 47 van verordening (EU) 2019/33 staat een afwijking toe van maximaal 3 gram suiker per liter tussen wat op het etiket staat en wat er werkelijk in de fles zit.

Die marge verklaart waarom twee flessen met dezelfde aanduiding merkbaar kunnen verschillen. Op een schaal waarin brut onder 12 gram ligt en extra dry bij 12 gram begint, is 3 gram een kwart van een hele klasse. Valt een wijn door zijn suikergehalte in twee klassen tegelijk, dan kiest de producent er zelf een van; beide woorden op het etiket zetten mag niet.

De vermelding zelf is geen keuze. Voor de wijncategorieen die artikel 119 van verordening (EU) nr. 1308/2013 noemt, waaronder mousserende wijn en kwaliteitsmousserende wijn, moet de suikerklasse verplicht op het etiket staan.

Waar komt de suiker in de fles vandaan?

De suiker komt uit twee toevoegingen: de liqueur de tirage die de tweede gisting op gang brengt, en de dosage die er na het ontgorgen bij gaat.

Bij champagne wordt met de liqueur de tirage ongeveer 24 gram suiker per liter aan de wijn toegevoegd, uit een oplossing van 500 tot 625 gram kandijsuiker per liter. Die suiker vergist volledig, levert aan het eind van de gisting een druk van 6 kg/cm2 op en verhoogt het alcoholgehalte met 1,2 tot 1,3 procent. De Europese regels staan toe dat de tirage het totale alcoholgehalte van de cuvee met hoogstens 1,5 procent volume verhoogt.

Wat je uiteindelijk aan zoet proeft, bepaalt de tweede toevoeging. De liqueur d’expedition, ook wel dosage, gaat er pas in nadat het gistdepot uit de fles is verwijderd. Bij brut nature blijft die stap achterwege: de wet eist voor die aanduiding dat er na de tweede gisting geen suiker is toegevoegd, en dat het restsuikergehalte onder 3 gram per liter blijft.

Gelden dezelfde woorden voor stille wijn?

Nee, stille wijn heeft een eigen lijst in deel B van dezelfde bijlage, met andere grenzen en andere woorden.

• Droog: maximaal 4 gram suiker per liter, of maximaal 9 gram wanneer het totale zuurgehalte, uitgedrukt als wijnsteenzuur, niet meer dan 2 gram per liter onder het suikergehalte ligt.
• Halfdroog: maximaal 12 gram per liter, of maximaal 18 gram wanneer het zuurgehalte niet meer dan 10 gram per liter onder het suikergehalte ligt.
• Halfzoet: maximaal 45 gram per liter.
• Zoet: minimaal 45 gram per liter.

Het gevolg is een verschuiving van betekenis tussen twee schappen. Een stille wijn met 30 gram suiker per liter heet halfzoet, terwijl een mousserende wijn met precies datzelfde gehalte de aanduiding sec draagt. De wetgever hanteert voor mousserende wijn dus ruimere grenzen dan voor stille wijn, en de woorden droog en sec zijn niet uitwisselbaar.

Hoe lees je de suikerklasse op het etiket?

Zoek naar een van de zeven termen uit bijlage III; de wet stelt per klasse ook anderstalige varianten gelijk, zodat je dezelfde klasse onder verschillende namen tegenkomt.

Brut nature staat gelijk aan naturherb, bruto natural en pas dose. Sec staat gelijk aan dry en trocken. Demi-sec staat gelijk aan halbtrocken en medium dry. Doux staat gelijk aan sweet en dolce. Een fles met dosage zero valt in dezelfde groep als brut nature, met minder dan 3 gram suiker per liter.

Herkomstregels kunnen de keuze verder inperken. Het productdossier van Prosecco DOC laat voor de spumante alleen de klassen van brut nature tot en met demi-sec toe; voor de frizzante loopt de schaal van dry tot sweet. Zo’n dossier mag dus strenger zijn dan de Europese basisregel, nooit ruimer.