Naast de 892 bieren die bij ons in Bathmen op het schap staan, hebben we 197 verschillende bierglazen. Dat klinkt als veel gedoe om een leeg stuk glas, en toch komen mensen er speciaal voor langs. Meestal met dezelfde vraag: welk glas hoort hier nu bij?
Het korte antwoord is dat de vorm van een glas twee dingen stuurt: hoeveel schuim er blijft staan en hoeveel geur je binnenkrijgt. Het lange antwoord begint bij de Nederlandse maten, want die zijn nergens anders zo.
Fluitje, vaasje en amsterdammertje
In de Nederlandse horeca gaat pils in drie standaardmaten, en die hebben alle drie een eigen naam gekregen.
Het fluitje is het kleinste: een smal, hoog glas van rond de 15 tot 20 centiliter. Smal en hoog is precies de bedoeling. Er staat weinig bier in aanraking met de lucht, waardoor het koud blijft en het koolzuur langer in het bier zit. Een fluitje bier is bedoeld om vlot leeg te drinken, niet om bij te blijven zitten.
Het vaasje is de gewone maat, meestal rond de 25 centiliter, met een taps toelopende vorm die naar boven toe iets wijder wordt. Vraag je in een café om een biertje zonder maat te noemen, dan is dit wat je krijgt.
Het amsterdammertje ligt daartussenin en is aan de vorm te herkennen: recht, met een lichte knik of ribbel in het glas. In Amsterdam is het lang de standaardmaat geweest, vandaar de naam. Daarboven zit nog de halve liter, in het westen van het land ook wel een bierpul of gewoon een halfje genoemd.
Belangrijk bij al deze maten: de streep op het glas is de inhoud zonder schuim. Wat erboven staat is de kraag, en die hoort erbij.
Waarom de vorm het schuim stuurt
Schuim is niet alleen voor de sier. Die kraag sluit het bier af van de lucht, houdt de geur vast en zorgt dat het koolzuur er niet in één keer uit loopt. Verdwijnt het schuim binnen een minuut, dan drink je een vlakker bier.
De vorm van het glas bepaalt hoe lang die kraag blijft staan. Een glas dat naar boven toe smaller wordt, zoals een tulp, duwt het schuim naar het midden en houdt het bij elkaar. Een glas dat naar boven wijder wordt, laat de kraag uitzakken. Daarnaast heeft bijna elk goed bierglas onderin een ruw plekje of een ingegraveerd motiefje. Dat is geen decoratie: op zo’n oneffenheid vormen zich voortdurend nieuwe koolzuurbelletjes, die naar boven stijgen en het schuim aanvullen.
Nog een reden waarom het glas ertoe doet: vet is de vijand van schuim. Een glas met een vetlaagje, ook al zie je die niet, breekt de kraag af zodra het bier erin staat.
Tulp en kelk: waarom een tripel niet in een fluitje hoort
Bij een pils van rond de 5 procent gaat het om fris en koud. Bij een tripel, een dubbel of een quadrupel gaat het om iets anders: die bieren hebben veel meer geur in zich, en geur heeft ruimte nodig om zich te verzamelen.
Daarvoor zijn twee vormen in gebruik. Het tulpglas staat op een voet, buikt in het midden uit en loopt bovenin weer smaller toe. In die buik krijgt de geur ruimte, en de smalle rand bundelt hem naar je neus toe. De kelk of bokaal is breder en opener, en wordt vooral bij abdij- en trappistenbieren gebruikt. Daar is de kraag zelf onderdeel van het beeld: breed en dik, met de geur die er langzaam doorheen komt.
Schenk je een tripel in een fluitje, dan gebeuren er twee dingen. De geur ontsnapt langs de rand voordat je hem ruikt, en er past zo weinig in dat je vier keer moet bijschenken. Voor de smaak maakt dat verschil, ook zonder dat er iets mis is met het bier.
Witbier krijgt weer een eigen vorm: een recht, dikwandig glas dat naar boven toe wijder wordt, zodat er ruimte is voor de flinke kraag die witbier maakt.
Het bolglas voor weizen, en de pul
Het weizenglas is de vreemde eend: een hoog, slank glas van een halve liter dat bovenin uitloopt in een bol. Dat heeft een reden. Weizenbier bevat veel koolzuur en gist, en maakt daardoor een enorme kraag. De bol vangt dat schuim op zonder dat het over de rand loopt, en het hoge, smalle onderstuk laat je de troebeling zien.
De pul is het tegenovergestelde van al dat vernuft: dik glas, een oor, en verder niets. Dat oor is geen ouderwetsigheid maar een functie. Je hand houdt het glas vast zonder het bier op te warmen, en dik glas isoleert. Voor een pils die je rustig leegdrinkt is dat prettig; voor een geurig bier is een pul juist ongeschikt, want de wijde opening laat alles ontsnappen.
Hoe je het glas behandelt
Een goed glas dat verkeerd wordt behandeld, doet niets. Drie punten die het meeste verschil maken.
Was bierglazen apart van vet vaatwerk en gebruik weinig afwasmiddel. Spoel goed na, want zeepresten breken de kraag. Laat het glas daarna ondersteboven uitlekken op een rooster in plaats van het droog te wrijven met een theedoek, want een theedoek laat vezels en vet achter.
Schenk niet in een ijskoud, kurkdroog glas maar in een glas dat je eerst met koud water hebt omgespoeld. En kantel bij het inschenken: eerst schuin, dan rechtop, zodat je de kraag zelf kunt sturen in plaats van hem te laten gebeuren.
Waar je kunt beginnen
Je hoeft geen kast vol glazen aan te leggen. Met drie soorten kom je een heel eind: een vaasje of amsterdammertje voor pils, een tulp of kelk voor de zwaardere Belgen, en een weizenglas als je witbier en weizen drinkt. Een pul is prettig maar geen must.
Van de 197 bierglazen die wij voeren zijn de meeste brouwerijglazen: gemaakt voor één bier, met de maat en de vorm die de brouwer erbij bedacht heeft. Weet je niet wat bij jouw bier hoort, loop dan langs of bel 0570 541 278.
Verder lezen
Alle glazen die wij voeren staan bij elkaar op de pagina glazen. Het bier zelf vind je op de pagina bier, en per brouwerij op biermerken. Van de huizen die een eigen glas maken hebben onder meer Grolsch, La Trappe en Texels een eigen pagina.
Weet je niet welk bier je in dat glas wilt, lees dan bierstijlen op een rij: van tripel tot stout. En over wat je aan de andere kant terugkrijgt schreven we statiegeld op een krat bier. Zelf verder zoeken kan in ons hele bierassortiment.
