In onze bitterkast in Bathmen staan 105 flessen van 57 merken. Vier daarvan zijn niet bedoeld om uit te schenken. Het zijn cocktailbitters, en ze komen alle vier van hetzelfde huis: Angostura.
Dat ze in dezelfde categorie staan als Jägermeister en beerenburg is geen vergissing van de webshop. Het woord bitter dekt twee heel verschillende dingen, en de fles zelf verraadt met welk van de twee je te maken hebt.
Het formaat verraadt waar de fles voor is
Van onze 105 bitters staan er elf op 25 centiliter of minder. Alle andere staan op 70 centiliter of op een liter, en een enkele zelfs op drie liter.
Vier van die elf kleintjes zijn de Angostura’s: de gewone Angostura Bitter op 20 centiliter, de 200 Year Anniversary op 20, de Cocoa Bitter op 10 en de Orange Bitters op 10. Een fles die zo klein is, is klein om een reden. Er gaat per keer bijna niets uit.
Scheutjes tegenover een glaasje
Cocktailbitters gaan er in scheutjes in. Een paar druppels tot een klein scheutje per drankje, en dan zit je al aan de bovenkant. In een old fashioned, een manhattan of een pink gin is dat de hele rol: het bittere randje dat de rest bij elkaar houdt.
Ze zijn niet bedoeld om puur te drinken. Kruidenbitter is dat juist wel. Die gaat in een glaasje, koud uit de kast of uit de vriezer, en wordt in zijn geheel gedronken.
Dat is het hele onderscheid, en het staat op geen van beide etiketten. Wie er niet op bedacht is, koopt een flesje van twintig centiliter in de verwachting dat er een borrel in zit.
Dat heeft ook een praktisch gevolg. Een fles cocktailbitter blijft lang in gebruik, juist omdat er per keer zo weinig uit gaat. Een fles kruidenbitter is een gewone borrelfles die net zo hard leegloopt als een fles jenever.
Waarom 44,7 procent hier iets anders betekent
Angostura Bitter staat op 44,7 procent. Dat is hoger dan vrijwel alles in de rest van de kast: de middelste waarde over onze 105 bitters ligt op 30 procent.
Toch betekent dat getal hier iets anders. Het staat op de fles, niet in het glas. Er gaat een scheutje in een drankje en geen glaasje, dus wat er van die 44,7 procent in het uiteindelijke drankje terechtkomt, is een fractie.
De alcohol heeft in zo’n fles vooral een functie: het is het middel waarmee de kruiden en de bast worden getrokken en waarmee het extract houdbaar blijft. Dat verklaart ook waarom het percentage bij Angostura zelf uiteenloopt. De Orange Bitters staat op 28 procent, terwijl de Cocoa Bitter en de 200 Year Anniversary allebei op 48 staan.
Waar Angostura vandaan komt, en wat er niet in zit
Het recept is van Johann Gottlieb Benjamin Siegert, een Duitse arts. Hij verkocht het vanaf 1824 en zette er in 1830 een distilleerderij bij. Dat gebeurde in de stad Angostura in Venezuela, die tegenwoordig Ciudad Bolívar heet. Daar komt de naam vandaan.
In 1875 verplaatsten zijn zonen de productie naar Port of Spain op Trinidad. Daar zit het huis nog altijd.
En dan het punt dat bijna niemand vertelt: er zit geen angosturabast in Angostura. De naam slaat op de stad, niet op de plant. Er zijn wel andere merken cocktailbitters die die bast wél gebruiken, wat de verwarring compleet maakt.
Kruidenbitter gaat in een glaasje
De rest van de kast is voor hele glaasjes gemaakt, en daar loopt het percentage keurig op: beerenburg rond de 30 procent, Jägermeister op 35, Fernet-Branca op 39, Underberg op 44 en Petrus Boonekamp op 45.
Underberg is het geval dat de regel bevestigt door hem om te draaien. Die wordt verkocht in flesjes van 2 centiliter, dus in het formaat van een cocktailbitter, maar het flesje is de portie en niet de dosering. Bij ons staan er drie verpakkingen van: een los flesje, een setje van drie en een blik met twaalf.
Wie dus alleen op het formaat afgaat, zit er bij Underberg naast. Wie op het percentage afgaat, zit er bij Angostura naast. De vraag die je moet stellen is simpeler: gaat deze fles in het glas, of gaat hij in een drankje?
Waarom ze toch onder dezelfde noemer staan
Bitter is in Nederland een verzamelnaam geworden. In de winkel staan de cocktailbitters en de kruidenbitters op dezelfde plank, en in de webshop staan ze in dezelfde categorie. Dat is voor het opzoeken handig.
Maar het is ook precies de reden dat de verwarring blijft bestaan. Er is geen aanduiding op het etiket die zegt: dit gaat er per scheutje in. Je moet het weten, of het aan iemand vragen.
Het verschil is trouwens ook in de kast zelf te zien. Onze vier cocktailbitters staan samen op zestig centiliter, minder dan één fles Jägermeister van een liter. Toch zijn het vier aparte producten voor vier verschillende toepassingen, en zo werkt deze hoek van het schap nu eenmaal.
Waar je kunt beginnen
Sta je voor de keuze, kijk dan eerst naar de inhoud. Tien of twintig centiliter betekent vrijwel altijd dat de fles bedoeld is om mee te doseren. Zeventig centiliter of een liter betekent dat er geschonken wordt.
Twijfel je over een fles, loop dan binnen of bel 0570 541 278. Wij kijken per fles na wat het huis erover zegt, en waar er niets over gezegd wordt, zeggen wij dat ook.
Verder kijken
De hele bittervoorraad staat op onze bitterpagina, en met de zoekmachine van de slijterij loop je alles langs. Merken met een eigen pagina zijn onder meer Angostura, Jägermeister, Underberg, Petrus Boonekamp en Fernet-Branca.
Hoe de Italiaanse kruidenbitters zijn ingedeeld, staat in amaro en zijn families, en het verschil tussen de twee bekendste aperitiefbitters in Aperol of Campari. Waarom de ene fles likeur heet en de andere bitter, leggen we uit in likeur of likorette. De hele likeurpagina staat er ook, en voor de gin waar deze scheutjes vaak in gaan is er de ginpagina.
