Hoe leest u een vatnummer op een whiskyfles?

Een single cask-label noemt naast de distilleerderij meestal het vatnummer, het vattype, de distillatiedatum, de botteldatum, het aantal flessen uit het vat en het flesnummer.

Die gegevens staan er omdat de bottelaar maar een vat heeft gebruikt en dus precies kan zeggen waar de inhoud vandaan komt. Bij een gewone botteling uit tientallen vaten kan dat niet.

Het vattype vertelt waar het hout eerder voor is gebruikt. De Scotch Whisky Association staat eiken vaten toe die nieuw zijn of eerder stille wijn, versterkte wijn, bier of gedistilleerd hebben bevat, met een inhoud tot 700 liter.

Vaak staat de vatsterkte erbij: het alcoholgehalte zoals het uit het vat kwam, zonder water erbij.

Het vatnummer is het administratienummer waarmee de eigenaar dat ene vat in zijn pakhuis terugvindt, en verder niets.

Er bestaat geen uniform systeem. Elke distilleerderij en elke onafhankelijke bottelaar nummert op een eigen manier, soms doorlopend per jaar, soms per pakhuis of per vattype.

De Scotch Malt Whisky Society werkt bijvoorbeeld met twee getallen: het eerste staat voor de distilleerderij, het tweede voor het aantal vaten dat de vereniging van die distilleerderij tot dan toe heeft gebotteld. Zo hoort code 46.86 bij het zesentachtigste vat van distilleerderij 46.

Twee flessen van verschillende bottelaars met hetzelfde vatnummer hebben daarom niets met elkaar te maken.

Vast liggen de verkoopbenaming, het alcoholgehalte en de manier waarop leeftijd en jaartallen mogen worden vermeld. Over vatnummers, outturn en flesnummers zegt de regelgeving niets.

De Scotch Whisky Regulations 2009 eisen dat een rijpingsduur of leeftijd in jaren wordt uitgedrukt. De Scotch Whisky Association vult aan dat het altijd om de leeftijd van de jongste whisky in de fles gaat, en om een enkel getal.

Verordening (EU) 2019/787 legt voor de hele Europese markt dezelfde lijn vast: een rijpingsduur of leeftijd mag alleen worden vermeld als die naar het jongste bestanddeel verwijst en de rijping onder overheidstoezicht heeft plaatsgevonden.

Staat er een distillatiejaar op een fles Scotch, dan moet er een botteljaar, rijpingsduur of leeftijd in hetzelfde gezichtsveld bij staan. Getallen die verwarring kunnen wekken over leeftijd of distillatiedatum zijn verboden.

De outturn is het aantal flessen dat uit dat vat is gekomen; het flesnummer geeft aan welke fles uit die reeks u in handen hebt.

Hoeveel flessen een vat oplevert, hangt af van de maat van het vat en van de jaren die het heeft gelegen. Isle of Arran Distillers rekent voor een barrel van 200 liter op ongeveer 280 flessen van 70 cl na tien jaar, en voor een hogshead van 250 liter op ongeveer 360 flessen, bij 46 procent.

Hoe langer het vat blijft liggen, hoe minder er uit komt. Een lage outturn wijst dus eerder op een klein vat of een lange rijping dan op iets anders.

Bij de Scotch Malt Whisky Society heet de maandelijkse uitgifte zelf de Outturn. Hetzelfde woord wordt dus voor twee dingen gebruikt: het aantal flessen uit een vat, en een partij nieuwe bottelingen.

Uit een vatnummer leidt u af dat de whisky uit een enkel vat komt en welk vat dat volgens de bottelaar was. Een kwaliteitsoordeel zit er niet in.

Omdat niemand de nummering voorschrijft, is een vatnummer geen keurmerk en geen garantie. Wat wel te vergelijken valt, is de leeftijdsaanduiding in jaren en het alcoholgehalte, want daarvoor gelden vaste regels.

Het nummer heeft wel praktisch nut: met distilleerderij, vatnummer en botteldatum erbij is een fles eenduidig te benoemen, bij de bottelaar na te vragen en later terug te vinden.

In het whiskyschap aan de Brink 2 in Bathmen staan 4.017 whisky’s van 587 merken uit 31 landen, waarvan 2.863 uit Schotland en 333 uit Ierland. Daarvan hebben 86 flessen Single Cask in de naam, van 45 merken uit 9 landen. Wij verkopen geen alcohol aan mensen onder de 18 jaar: NIX18.