Hoe lang blijft wodka goed na openen?

Een aangebroken fles wodka blijft jaren goed en er is geen wettelijke termijn waarbinnen u hem op moet hebben.

Wodka bevat volgens de Europese verordening voor gedistilleerde dranken ten minste 37,5 procent alcohol. Bij dat gehalte krijgen bacteriën en gisten geen kans. Er groeit niets in de fles, er schimmelt niets en de drank wordt niet zuur, ook niet als hij al twee jaar in de kast staat.

Wat er wel gebeurt, is een langzame verandering van geur en smaak. Hoe verder de fles leeg is, hoe meer lucht erin staat en hoe sneller dat gaat. Bij wodka merkt u daar in de praktijk weinig van, omdat wodka juist op een neutraal karakter is gebouwd. Maakt u de fles binnen een paar jaar op, dan is er niets aan de hand.

Dranken met tien of meer volumeprocent alcohol hoeven in de Europese Unie geen datum van minimale houdbaarheid te dragen.

Die uitzondering staat in de verordening over voedselinformatie aan consumenten, verordening (EU) 1169/2011, in bijlage X. Wodka zit met ten minste 37,5 procent ruim boven die grens. U zult op een fles wodka dus geen vermelding ten minste houdbaar tot vinden. Dat is geen nalatigheid van de producent en het zegt niets over de ouderdom van de fles.

Wat u wel op het etiket aantreft, is het alcoholvolumegehalte, de inhoud en de wettelijke naam van de drank. Staat er een partij- of lotnummer op de fles of op de dop, dan verwijst dat naar de bottelronde en niet naar een houdbaarheidsgrens.

Alcohol is in deze fles zelf het bewaarmiddel, en wodka bevat er wettelijk ten minste 37,5 procent van.

Wodka wordt gemaakt van ethylalcohol van agrarische oorsprong. Die alcohol moet volgens dezelfde verordening ten minste 96,0 procent zijn voordat er water bij gaat, en wordt gestookt uit landbouwgrondstoffen, klassiek aardappelen of granen. Er zit verder vrijwel niets in de fles: geen zuivel, geen vruchtvlees, geen suiker van betekenis. Juist die eenvoud maakt wodka stabiel, want er is niets aanwezig dat kan gisten of rotten.

Onderzoek naar gedistilleerde dranken laat zien dat het alcoholgehalte en de bewaartemperatuur wel meetbaar invloed hebben op de stabiliteit. In een studie in het vaktijdschrift Foods werden destillaten van 40, 50 en 70 procent acht weken in het donker bewaard bij min 18, 0, 8 en 20 graden. Een lager alcoholgehalte en een lagere temperatuur gaven meer troebeling, en de samenstelling van de vluchtige stoffen schoof mee met de temperatuur. Op het methanolgehalte hadden beide geen aantoonbaar effect.

Geur en smaak van wodka worden in een fles die half leeg is en jaren openstaat langzaam vlakker, doordat alcohol en vluchtige stoffen in de lucht boven de drank verdwijnen.

Hoe meer lucht er boven de wodka staat, hoe groter het oppervlak waarop dat gebeurt. Een fles die nog driekwart vol is, houdt zich beter dan een bodempje dat al een jaar in de kast staat. Draait u de dop na elk gebruik stevig dicht, dan beperkt u dat verlies flink. Bij een schroefdop gaat dat beter dan bij een kurk die niet meer goed sluit.

Warmte versnelt het proces. Daarom zetten wij sterke drank in de winkel niet in de zon en niet bij een warmtebron, en adviseren wij u hetzelfde thuis. Bij gearomatiseerde wodka valt het verlies eerder op dan bij neutrale wodka, want daar zit meer aroma in dat kan verdwijnen. Twijfelt u over een oude fles, ruik dan eerst en probeer een klein beetje.

Wodka die met room, eieren of vruchtensap is gemengd, is geen wodka meer in wettelijke zin en heeft vaak een lager alcoholgehalte, waardoor bederf na openen wel mogelijk is.

Gearomatiseerde wodka is iets anders. Dat is een eigen categorie in bijlage I van de verordening, met hetzelfde minimum van 37,5 procent alcohol. Zo’n fles is dus even stabiel als neutrale wodka. Alleen het toegevoegde aroma verdwijnt sneller, dus schenkt u die fles beter binnen een jaar of twee leeg.

Anders wordt het bij likeuren op wodkabasis. Een gedistilleerde drank hoeft volgens de verordening maar 15 procent alcohol te hebben, en room- of eierlikeuren zitten vaak rond dat gehalte. Op zulke flessen staat een bewaaradvies, en dat is geen vrijblijvende tekst: verordening (EU) 1169/2011 schrijft in artikel 25 voor dat bewaarvoorschriften en zo nodig een uiterste consumptiedatum na opening van de verpakking worden vermeld. Volg in dat geval altijd wat de fabrikant op de fles zet, en zet hem na openen in de koeling als dat er staat.