In de likeurkast in Bathmen staan 789 flessen van 268 verschillende huizen. Ze staan er door elkaar: een fles van veertien procent naast een fles van vijfenvijftig, een zoete bessenlikeur naast een bittere kruidenlikeur, en een fles waar het woord likeur groot op het etiket staat naast een fles waar u het nergens vindt.
Toch zit er een indeling in, en die is strakker dan hij op het schap lijkt. Een deel ervan staat in de Europese wet, een deel is handelsgebruik, en een deel is gewoon hoe wij het in de winkel hebben neergezet. Hieronder leest u welke soorten likeur er zijn, en waar de grenzen tussen die soorten vandaan komen.
Twee getallen bepalen of iets likeur heet
Europese verordening 2019/787 legt vast hoe gedistilleerde dranken mogen heten. Likeur is daarin categorie 33, en de omschrijving draait om twee getallen.
Het eerste is het alcoholgehalte: minimaal vijftien volumeprocent. Het tweede is het suikergehalte: minimaal honderd gram per liter, uitgedrukt in invertsuiker. Daarnaast moet de drank gezoet zijn en op smaak gebracht met aroma’s, landbouwproducten of levensmiddelen.
Op die suikergrens bestaan twee uitzonderingen. Voor kersenlikeur waarvan de alcohol volledig uit kersendistillaat bestaat is zeventig gram genoeg. Voor likeur die uitsluitend met gentiaan of alsem op smaak is gebracht is tachtig gram genoeg.
Wat er niet in de omschrijving staat, is waar de smaak vandaan moet komen. Fruit, kruiden, noten, koffie, room: de verordening laat dat helemaal open. De soorten die hieronder volgen zijn dus geen wettelijke categorieën, maar groepen die de handel en de winkel hebben gemaakt. Op één uitzondering na, en die komt zo.
Fruit is de grootste groep
Van de 789 likeuren bij ons hebben er 461 een soortaanduiding in onze kaartenbak staan. De rest wacht nog op indeling. Binnen die 461 is fruit met afstand de grootste familie.
Fruitlikeur is de algemene bak en telt 85 flessen: bessen, perzik, abrikoos, framboos, meloen en alles wat verder uit een boom of struik komt. Daarnaast houden wij een paar vruchten apart omdat ze een eigen plek in het schap hebben. Citroenlikeur staat op 37 flessen en sinaasappellikeur op 25. Ook kersenlikeur heeft een eigen pagina, want die vrucht komt in zoveel vormen terug dat hij anders in de grote bak verdwijnt.
Hier zit ook de enige echte tweede wettelijke categorie. De aanduiding crème de is in de verordening categorie 34, en die gaat uitsluitend over suiker: minimaal 250 gram per liter in plaats van honderd. Voor crème de cassis ligt de grens nog hoger, op meer dan vierhonderd gram. Het woord crème slaat dus niet op room maar op stroop. Hoe dat precies zit, staat in wat crème de op een likeurfles betekent.
Bij sinaasappel lopen soortnamen en merknamen door elkaar heen. Triple sec, curaçao, Cointreau en Grand Marnier staan vaak op één rij terwijl maar een deel daarvan een aanduiding is en de rest een merk. Dat onderscheid behandelden wij eerder in triple sec, curaçao, Cointreau en Grand Marnier uit elkaar gehouden.
Kruiden, wortels en zaden
Kruidenlikeur is na fruit de grootste groep, met 42 flessen. Het is tegelijk de rommeligste naam in het schap, want er valt van alles onder: Italiaanse amaro’s, Duitse kruidenlikeuren, Nederlandse recepten met twintig of dertig botanicals.
Dat is ook precies de groep waar de verordening zich wel mee bemoeit. De uitzondering van tachtig gram suiker geldt alleen voor gentiaan en alsem, twee klassieke bitterstoffen. Een maker die zijn fles met die wortel of dat kruid op smaak brengt, mag dus minder zoeten en toch het woord likeur voeren.
Anijslikeur staat bij ons op 33 flessen en is een groep apart, al was het maar omdat anijs in zoveel landen zijn eigen vorm heeft gekregen. Droplikeur is met 14 flessen kleiner en vrijwel helemaal Nederlands; buiten de lage landen komt u hem nauwelijks tegen.
Noten, koffie en cacao
De derde familie komt niet van een struik maar van een boon, een noot of een peul. Koffielikeur staat op 32 flessen, notenlikeur op 27 en chocoladelikeur op 12. Vanille en kaneel zijn met vijf en vier flessen de kleinste hoekjes van de kast.
Hier past een eerlijke kanttekening over een naam die iedereen kent. Amaretto staat op 33 flessen bij ons, maar amaretto komt in verordening 2019/787 niet voor. Het is een handelsnaam voor een amandelachtige likeur, geen beschermde categorie. Wettelijk gezien is het gewoon likeur, en wat er in de fles gaat verschilt per huis.
Dat geldt voor meer namen uit het cocktailboek. Een naam die al honderd jaar meegaat zegt iets over de traditie, maar niets over wat de maker moet doen.
Room, ei, en de flessen die geen likeur mogen heten
Cream likeur is een aparte regel binnen de gewone categorie. Een likeur met melk of melkproducten mag cream heten, gevolgd door de grondstof die de smaak bepaalt. Bij ons staan er 36 van. Advocaat valt daar weer buiten en heeft een eigen omschrijving met een eigen eis aan eigeel; daarover schreven wij advocaat en eierlikeur.
En dan is er de groep die er wel staat maar de naam niet mag voeren. Van de 756 likeurflessen waarbij het alcoholpercentage in onze gegevens staat, zitten er 79 onder de vijftien procent. Die mogen geen likeur heten, hoe sterk ze er ook op lijken. In de handel heten ze likorette, en dat woord staat nergens in de Europese lijst. Waarom dat zo is, leest u in likeur of likorette.
Waar u kunt beginnen
De 789 likeuren bij ons komen uit heel wat landen, maar het zwaartepunt ligt dichtbij. Nederland levert er 317, Italië 124, Frankrijk 51 en Duitsland eveneens 51. Daarna volgen Spanje met 32 en Ierland met 30.
Welke soort bij u past, hangt vooral af van wat u ermee wilt. Een fles die puur na het eten op tafel komt vraagt iets anders dan een fles die door de koffie gaat of in een cocktail verdwijnt. Alle soorten op een rij staan op onze pagina likeur per soort. Wilt u zelf door het hele assortiment lopen, gebruik dan de zoekmachine over ons assortiment.
Komt u er niet uit, kom dan langs aan de Brink 2 in Bathmen of bel 0570 541 278. Dan denken we mee.
Verder kijken
Alle flessen bij elkaar staan op onze pagina likeur. Een klassieke sinaasappellikeur als Cointreau bestelt u rechtstreeks in de webshop.
Over een likeur die zijn naam aan een andere categorie ontleent schreven wij eerder sloe gin: geen gin maar een likeur van sleedoornbessen. En hoe lang een aangebroken fles goed blijft, staat in hoe lang een geopende fles likeur goed blijft.
