Wij voeren 110 alcoholvrije flessen. Op 51 daarvan staat het getal 0,0 in de naam. Vijf dragen een ander getal: 0,2, 0,3 of 0,4. Op de overige 54 staat helemaal geen getal, alleen een woord als alcoholvrij, alcoholfrei of free.
Die drie groepen betekenen niet hetzelfde, en het verschil is niet vrijblijvend. Achter de getallen zitten drie verschillende wetten, en die trekken hun grens elk op een andere plek. Hieronder staat welke grens waar ligt, wat er verplicht op het etiket moet, en wat er in ons eigen schap van te zien is.
0,5 procent: de grens uit de Alcoholwet
De belangrijkste grens staat niet op een etiket maar in artikel 1 van de Alcoholwet. Daar wordt alcoholhoudende drank omschreven als de drank die bij een temperatuur van twintig graden Celsius voor meer dan een half volumeprocent uit alcohol bestaat.
Alles tot en met 0,5 procent valt dus buiten die wet. Geen leeftijdsgrens vanuit de Alcoholwet, geen vergunningplicht, geen beperking op waar het verkocht mag worden. Vandaar dat een fles van 0,4 procent gewoon in de supermarkt staat en een fles van 0,6 procent niet.
Die 0,5 is geen willekeurig getal. Vanzelf gistende producten komen er ook aan: rijp fruit, vruchtensap, brood en zuurdesem bevatten van nature sporen alcohol. Een grens lager dan een half procent zou hele schappen buiten de voedingsmiddelenwinkel plaatsen.
0,1 en 1,2 procent: de grenzen uit het Warenwetbesluit
Voor bier komt er een tweede set grenzen bij, en die staat in het Warenwetbesluit Gereserveerde aanduidingen. Artikel 7c zegt dat de aanduiding alcoholvrij bier uitsluitend mag worden gebruikt voor bier dat ten hoogste 0,1 volumeprocent alcohol bevat. Artikel 7d zegt dat alcoholarm bier mag heten wat meer dan 0,1 en ten hoogste 1,2 volumeprocent bevat. Beide artikelen stellen daarnaast een minimum aan het extractgehalte, zodat er ook echt bier in zit en niet alleen water met kleur.
Hier zit het antwoord op de vraag waarmee de meeste mensen binnenkomen. Het verschil tussen alcoholvrij en alcoholarm is 0,1 procent, niet 0,5. Een bier van 0,3 procent is naar Nederlands recht dus alcoholarm bier, ook al valt het buiten de Alcoholwet en staat het naast de 0,0 in het koelvak.
0,0 staat in geen enkele wet
En dan het getal dat het vaakst op het etiket staat. 0,0 is geen wettelijke categorie. Er is geen artikel dat het definieert en er is geen ondergrens die het afdwingt. Het is een mededeling van de producent.
Wat het wel betekent, volgt uit de rekenregel. De Europese verordening 1169/2011 schrijft voor dat een alcoholgehalte wordt vermeld met ten hoogste één decimaal, gevolgd door % vol. Wie op die manier 0,0 opschrijft, zegt dus: minder dan 0,05 volumeprocent. Dat is een strengere belofte dan alcoholvrij bier (0,1) en veel strenger dan de Alcoholwet (0,5), maar hij is vrijwillig gedaan.
Precies daar zit de verwarring die klanten meebrengen. Alcoholvrij is een wettelijke aanduiding met een grens van 0,1. 0,0 is een claim met een grens van 0,05. En 0,5 is de grens van een derde wet die over iets heel anders gaat, namelijk over verkoop en leeftijd. Drie getallen, drie regelingen, geen van drieën hetzelfde.
Wat er verplicht op het etiket moet
De etiketteringsregels draaien om nog een andere grens: 1,2 volumeprocent. Boven die grens moet het effectieve alcoholgehalte op het etiket staan, met ten hoogste één decimaal en de aanduiding % vol erachter. Daar staat tegenover dat zo’n drank geen ingrediëntenlijst en geen voedingswaardevermelding hoeft te dragen.
Onder 1,2 procent draait dat precies om. Het alcoholgehalte hoeft er dan niet meer op, maar de gewone levensmiddelenregels gaan wel gelden: ingrediëntenlijst, voedingswaardevermelding en een houdbaarheidsdatum.
Dat verklaart de flessen zonder getal in ons schap. Een Clausthaler, een Erdinger Alcoholfrei, een Brugse Zot Sport of een La Trappe Nillis mag het percentage weglaten, want het is er wettelijk niet toe verplicht. Wie precies wil weten waar zo’n fles op uitkomt, moet naar de productinformatie van de brouwerij, niet naar het etiket.
Omgekeerd geldt: zet een brouwerij onder die 1,2 procent toch een getal op de fles, dan doet ze dat vrijwillig. Verplicht is het niet meer, maar misleiden mag het evenmin, want dezelfde verordening verbiedt informatie die de koper op het verkeerde been zet.
Wat je in ons eigen schap ziet
De vijf flessen bij ons die een ander getal dragen dan 0,0 laten zien hoe de categorie er in het echt uitziet. Chouffe zet er 0,4 procent op. Gulpener heeft een IPA en een weizen op 0,3 procent staan. De Zwarte Ruiter Original staat op 0,3 procent en de Bird of Prey van brouwerij ’t Uiltje op 0,2 procent.
Die getallen zijn geen slordigheid. Ze zitten allemaal onder de 0,5 van de Alcoholwet, dus voor de verkoop maakt het niets uit. Ze zitten allemaal boven de 0,1 van het Warenwetbesluit, dus alcoholvrij bier mogen ze niet heten. En ze zitten er omdat de brouwerij een keuze heeft gemaakt: net iets minder ver dealcoholiseren, of de gisting net iets later stoppen, levert meer smaak op dan de laatste tienden eruit persen.
Waar het verschil in de brouwerij vandaan komt
Kort, want daar schreven we een apart artikel over. Er zijn twee families van methoden.
De eerste laat de alcohol nooit ontstaan: de gisting wordt vroeg gestopt, of er wordt een gist gebruikt die de suikers uit de mout grotendeels laat staan. Daar komt zelden echt 0,0 uit, want er blijft altijd iets over. De tweede haalt de alcohol er achteraf uit, met vacuümdestillatie of met membranen. Die route haalt de laagste getallen, maar kost geur onderweg.
Voor wijn geldt hetzelfde onderscheid, met dit verschil dat de eerste route daar nauwelijks bestaat. Zie hoe alcoholvrije wijn gemaakt wordt.
Waar je op kunt letten
Drie dingen, en dan weet je genoeg.
- Staat er een getal op, lees het letterlijk. 0,0 betekent onder 0,05 procent, 0,3 betekent 0,3 procent.
- Staat er geen getal maar wel het woord alcoholvrij bij bier, dan is de wettelijke bovengrens 0,1 procent.
- Staat er alleen free, alkoholfrei of iets in een andere taal, dan zegt dat over het percentage niets. Buitenlandse regels lopen niet gelijk met de onze.
De vier flessen hieronder staan met opzet naast elkaar: drie met een getal boven de 0,1 en één op 0,0.
Verder lezen
- Het hele schap: alcoholvrije dranken bij ’t Bockje.
- Hoe het gemaakt wordt: alcoholvrij bier en alcoholvrije wijn.
- Voor de bierstijlen zelf: onze bierpagina.
- Zoeken in het hele assortiment: alcoholvrij bij ’t Bockje.
