Wat is madeira?

Waar komt madeira vandaan?

Madeira komt uitsluitend van het gelijknamige Portugese eiland in de Atlantische Oceaan, een vulkanisch eiland van 738 vierkante kilometer tussen de dertigste en drieendertigste breedtegraad. Wijnbouw op het eiland gaat volgens het eigen wijninstituut bijna zes eeuwen terug.

Het areaal is klein en versnipperd. Van circa 1.700 hectare wijngaard is ongeveer 500 hectare bestemd voor de beschermde oorsprongsbenaming Madeira. Die grond is verdeeld over 1.755 wijnbouwers met gemiddeld 0,3 hectare per bedrijf en meer dan 5.000 losse percelen. In de vroege negentiende eeuw stond er nog rond 5.000 hectare wijngaard; in 1860 was dat 2.500 hectare. Vandaag zijn er acht madeirahuizen die de wijn bottelen.

Hoe wordt madeira gemaakt?

Madeira ontstaat doordat de gisting wordt gestopt met wijnalcohol, waarna de wijn wordt verhit. Die verhitting is wat madeira onderscheidt van andere versterkte wijnen.

Er zijn twee manieren. Bij estufagem gaat de wijn in verwarmde tanks, met een maximumtemperatuur van 50 graden en een minimumduur van drie maanden. Zo een wijn mag niet worden gebotteld voor 31 oktober van het tweede jaar na de oogst. Bij canteiro rijpt de wijn op natuurlijke warmte in houten vaten, minstens twee jaar op hout, en mag hij pas na minstens drie jaar worden gebotteld, gerekend vanaf 1 januari na de oogst.

Het totale alcoholgehalte moet minstens 17,5 procent zijn, het effectieve gehalte ligt tussen 17 en 22 procent. Alleen met vergunning is 15,5 procent mogelijk.

Welke druiven zitten er in madeira?

Tinta Negra levert veruit het meeste madeira: ongeveer 88 procent van de bottelingen komt van deze blauwe druif, die in 2015 tot de nobele rassen werd gerekend.

Daarnaast zijn er de klassieke witte rassen, elk verbonden aan een zoetheidsgraad. Sercial hoort bij de droge stijl met ongeveer 30 tot 50 gram restsuiker per liter, Verdelho bij halfdroog met 55 tot 70 gram, Boal bij halfzoet met 75 tot 95 gram en Malvasia bij zoet met meer dan 100 gram. Terrantez en Bastardo komen in kleine hoeveelheden voor. Wettelijk wordt de zoetheid in graden Baume vastgelegd: seco onder 1,5 graad, meio seco tussen 1 en 2,5 graad, meio doce tussen 2,5 en 3,5 graad en doce boven 3,5 graad.

Wat betekenen Frasqueira en Colheita op het etiket?

Frasqueira staat voor minstens twintig jaar onafgebroken rijping op hout, uit een enkel oogstjaar, met een aanbevolen druivenras en volgens de canteiro-methode. Garrafeira is dezelfde aanduiding.

Colheita betekent minstens vijf jaar onafgebroken op hout, ook met het oogstjaar op het etiket. Daarnaast bestaan de leeftijdsaanduidingen 5, 10, 15, 20, 30, 40 en 50 jaar, plus de vermelding ouder dan 50 jaar. Frasqueira is in de Europese registers vastgelegd als beschermde traditionele aanduiding, met de Portugese Portaria nummer 125/98 als grondslag.

Is madeira hetzelfde als likeurwijn?

Madeira valt juridisch onder de categorie likeurwijn. Volgens bijlage VII van Verordening (EU) nr. 1308/2013 heeft een likeurwijn een effectief alcoholgehalte van minstens 15 en ten hoogste 22 procent, en een totaal alcoholgehalte van minstens 17,5 procent.

Madeira zit met 17 tot 22 procent in de bovenste helft van die band. Ter vergelijking: gewone wijn moet volgens dezelfde bijlage minstens 8,5 procent alcohol hebben in de wijnbouwzones A en B, en 9 procent in de overige zones. Het verschil zit in de toevoeging van wijnalcohol tijdens of na de gisting, die de gisting stilzet en de suiker deels laat zitten.

Wie bewaakt de regels rond madeira?

Het Instituto do Vinho, do Bordado e do Artesanato da Madeira, kortweg IVBAM, is sinds 2006 het openbare instituut dat het beleid rond madeirawijn vaststelt, coordineert en uitvoert.

IVBAM houdt zich naast wijn ook bezig met het borduurwerk, het handwerk en het gedistilleerd van het eiland, zoals landbouwrum. De inhoudelijke regels voor madeira staan in het staatsblad van de autonome regio Madeira van 13 februari 2015. Daarin zijn de alcoholgrenzen, de verhittingsmethoden, de rijpingstermijnen en de zoetheidsklassen vastgelegd.