Whisky · Uitleg
Wat is een saladin box bij het mouten?
Een saladin box is een rechthoekige moutbak met een geperforeerde bodem, waarin gerst ontkiemt onder geforceerde lucht. De laag gerst ligt 60 tot 80 centimeter dik en mechanische schroeven aan een rijdende dwarsbalk keren hem twee tot drie keer per dag. Zo’n bak is tot ongeveer 50 meter lang en neemt 50 tot 150 ton. De Fransman Charles Saladin ontwikkelde het stelsel eind negentiende eeuw.
In het kort
De kern in cijfers
| Wat het is | Rechthoekige betonnen moutbak met geperforeerde bodem en geforceerde lucht |
|---|---|
| Bedacht door | Charles Saladin, Frans ingenieur, eind negentiende eeuw |
| Lengte van de bak | Tot ongeveer 50 meter |
| Laagdikte gerst | 60 tot 80 centimeter |
| Keren | Schroeven aan een rijdende dwarsbalk, twee tot drie keer per dag |
| Inhoud per bak | 50 tot 150 ton |
| Mouttijd | Commerciële mouterij doorgaans 8 dagen, moutvloer 10 tot 11 dagen |
| Schotland | Tamdhu 1950 met tien bakken van 22 ton, Glen Ord 1961 |
Hoe ziet een saladin box eruit?
Een saladin box is een lange betonnen bak met een geperforeerde bodem, waarin ontkiemende gerst onder geforceerde lucht ligt en mechanisch gekeerd wordt.
Door de bodem wordt lucht van een gekozen temperatuur omhoog geblazen. Die lucht koelt de gerst en houdt hem vochtig. Op een moutvloer gebeurt dat niet; daar moet de warmte via geleiding en natuurlijke luchtstroom weg, en moet iemand de korrel met de hand omzetten.
Whisky Magazine beschrijft de bak als een lange betonnen goot met een perforatievloer en een computergestuurde keermachine, met een inhoud van 50 tot 150 ton per bak. Het stelsel heet in de moutkunde pneumatisch mouten, omdat de lucht het werk doet.
Hoe dik ligt de gerst in zo'n bak en hoe wordt hij gekeerd?
De gerst ligt 60 tot 80 centimeter dik en wordt twee tot drie keer per dag gekeerd door schroeven die aan een dwarsbalk langzaam door de bak rijden.
De schroeven worden aangedreven met riemen en poelies. Ze tillen de korrel van de bodem naar de bovenkant van de laag. Dat voorkomt dat de worteltjes in elkaar groeien en het verdeelt de temperatuur gelijkmatig over de hele laag.
Precies die keerschroeven maakten de dikke laag mogelijk. In het oudere pneumatische stelsel van Galland bleef de laag beperkt tot 10 tot 20 centimeter, omdat er niets was om de klit los te halen. Een bed van 60 tot 80 centimeter is een veelvoud van wat op een moutvloer wordt uitgespreid.
Wanneer kwam de saladin box in Schotland in gebruik?
Charles Saladin ontwikkelde de bak eind negentiende eeuw; Tamdhu werd in 1950 met tien saladin boxes herbouwd en Glen Ord verving zijn moutvloeren in 1961 door een saladin box.
Tamdhu is in 1897 gebouwd en lag van 1927 tot 1948 stil. Bij de herbouw gingen de moutvloeren eruit en kwamen de bakken erin. Elke bak kon 22 ton mout bevatten.
Bij Glen Ord hield de bak het niet lang vol. In 1968 kwam er een grote mouttrommelinstallatie op het terrein, en in 1983 stopte het mouten in de stokerij helemaal. Daarmee is de saladin box in Schotland vooral een tussenstap geweest tussen de moutvloer en de latere industriële mouttoren.
Welke Schotse stokerij moutte het langst met saladin boxes?
Tamdhu in Speyside was de laatste plek in Schotland die deze moutmethode in bedrijf had, met tien bakken van elk 22 ton mout.
Tamdhu leverde in de jaren van de bakken niet alleen mout voor zichzelf, maar ook voor andere stokerijen van de groep. In 2010 werd de stokerij door Edrington stilgelegd. Ian Macleod Distillers kocht Tamdhu in 2011 en zette de productie weer op gang.
De moutbakken kwamen niet terug. Neil Boyd van Ian Macleod Distillers zegt er in een vakdebat kort over: “we chose not to re-open the Saladin maltings.” Sindsdien staat er in Schotland geen saladin box meer in gebruik bij een whiskystokerij.
Waarom kopen stokerijen hun mout nu vrijwel allemaal in?
Distilleerders halen hun gemoute gerst normaal gesproken op contract bij commerciële mouterijen, omdat die zekerheid geven over hoeveelheid, levertijd en samenstelling.
De Scotch Whisky Association schrijft het in haar graannota zo op: “Distillers normally obtain their malted barley supplies under contract from commercial sales maltsters.” Een mouterij neemt alleen gerst aan die minstens 98 procent ontkiemt, en droogt het graan voor opslag tot ongeveer 12 procent vocht, omdat boven 14 procent veilig bewaren niet gaat.
Zelf mouten kost meer werk. Jason Craig van Highland Park rekent voor dat vloermouten per ton meer kost en dat de opbrengst doorgaans lager uitvalt, en schat dat van de 118 werkende Schotse stokerijen er nog maar acht of negen zelf op de vloer mouten. Een commerciële mouterij doet er doorgaans acht dagen over, een moutvloer tien tot elf.
Hoeveel whisky's van Tamdhu en Glen Ord staan er in Bathmen?
In het whiskyschap aan de Brink in Bathmen staan 17 verschillende flessen van Tamdhu en Glen Ord: 10 van Tamdhu en 7 van Glen Ord.
Beide stokerijen staan in Schotland, dus de groep komt uit 1 land. De flessen lopen van 40 tot 56,8 procent alcohol, van de gewone bottelingen tot de versies op vatsterkte.
Die groep is klein, en dat heeft een reden. Van maar twee van de stokerijen in het schap valt met een bron aan te tonen dat ze met saladin boxes hebben gemout. Tegenover de 4.026 verschillende whisky’s in het schap is 17 flessen dus een hoekje, geen afdeling.
Uit de winkel in Bathmen
Welke whisky's van stokerijen met een saladin box staan er in Bathmen?
In de winkel in Bathmen staan 17 whisky's van stokerijen met een saladin box van 2 verschillende merken. De prijzen lopen van € 25,99 tot € 2.599,00. Het alcoholpercentage loopt van 40% tot 56,8%.
- Glen Ord 2011 55,3% · 70 cl · Schotland
- Singleton of Glen Ord 14 Years Old Autumn Walk Special Release 2024 54,7% · 70 cl · Schotland
- Singleton of Glen Ord 15 Years Old Diageo Special Releases 20cl 54,2% · 20 cl · Schotland
- Singleton of Glen Ord 15Y Special Release 2022 54,2% · 70 cl · Schotland
- Singleton of Glen Ord 39Y Cask Strength 46,2% · 70 cl · Schotland
- Singleton of Glen Ord Into The Blue 17 Years Old 55,5% · 70 cl · Schotland
- Singleton of Glen Ord Into The Blue 17 Years Old 20cl 55,5% · 20 cl · Schotland
- Tamdhu 12 Years Old Speyside Single Malt Scotch Whisky 43% · 70 cl · Schotland
- Tamdhu 15 Years Old Speyside Single Malt Whisky 46% · 70 cl · Schotland
- Tamdhu 18 Years Old Speyside Single Malt Scotch Whisky 46,8% · 70 cl · Schotland
Gerelateerde vragen
Wat is een spirit safe?Wat is een teaspooned malt?Wat is een valinch of whiskydief?
Kort antwoord
Korte antwoorden op verwante vragen
- Is een saladin box hetzelfde als een mouttrommel?
- Nee. In een saladin box ligt de gerst stil in een rechthoekige bak en rijden er keerschroeven door; een mouttrommel is een ronde trommel die zelf draait. Glen Ord ruilde zijn saladin box in 1968 in voor mouttrommels.
- Mout Tamdhu nog zelf?
- Nee. Na de heropening door Ian Macleod Distillers zijn de saladin boxes niet opnieuw in bedrijf genomen.
- Welke Schotse stokerijen mouten nog op de vloer?
- Volgens de Edinburgh Whisky Academy zijn dat er nog negen, waaronder Balvenie, BenRiach, Bowmore, Highland Park, Kilchoman, Laphroaig, Springbank en Glen Garioch.
- Hoeveel flessen van stokerijen met een saladin box staan er in het schap?
- 17 verschillende flessen, van 2 stokerijen: Tamdhu met 10 en Glen Ord met 7, uit 1 land en van 40 tot 56,8 procent alcohol.
Onderbouwing
Bronnen
- Saladin box, Craft Beer & Brewing, The Oxford Companion to Beer (geraadpleegd 2026-11-08)
- Taking the Floor, Whisky Magazine (geraadpleegd 2026-11-08)
- Tamdhu, Whiskypedia, Scotchwhisky.com (geraadpleegd 2026-11-08)
- Glen Ord, Whiskypedia, Scotchwhisky.com (geraadpleegd 2026-11-08)
- Floor maltings: more than just marketing?, Scotchwhisky.com (geraadpleegd 2026-11-08)
- Scotch Whisky Cereals Technical Note, 6th edition, Scotch Whisky Association (geraadpleegd 2026-11-08)
- Speyside's Tamdhu distillery to reopen, Drinks Retailing (geraadpleegd 2026-11-08)
- Scotch Whisky Distilleries with On-Site Floor Maltings, Edinburgh Whisky Academy (geraadpleegd 2026-11-08)
Deze pagina is geschreven en gecontroleerd door ’t Bockje Bathmen, slijterij aan de Brink 2 in Bathmen. Laatst bijgewerkt op 8 november 2026.
Verkoop van alcohol onder de 18 jaar is verboden. NIX18.


Whisky
Bier
Wijn
Gedistilleerd
Aperitief en bijzonder
Alcoholvrij
Glazen en overig
Samenwerkingen
BBQ’s
Heaters
Stroom & Verlichting
Tap en drankpakketten
Glaswerk & servies
Tafels, stoelen en aankleding
Koeling
Overige aankleding
Partytent 10 meter
Partytent 8 meter
Partytent 5 meter
Partytent 3 meter
Pagodetent 5 meter
Transparant dak
Truss tent 10 x 20 meter
Truss bar tent
Barbecue
Buffetten
Hapjes en plateaus
Lunch en brunch
Desserts
Drank en extra's
Whisky
Wijn
Bier
Gin
Rum
Likeur
Jenever
Cognac
Voor uw eigen groep
Bellen
Mailen
Langskomen
Openingstijden
De kelder
Arrangement samenstellen
Hapjes en buffetten
Dagelijkse kleding
Jassen en wintersport
Feest en bruiloft
Werkkleding
Dekbedden en kussens
Gordijnen en vitrage
Bankstel en kussenhoezen
Sinterklaas en kerst