In Bathmen staan 423 rums van ruim honderd verschillende huizen, uit 37 landen. Jamaica is met 47 flessen de grootste, dan Cuba met 44, Barbados met 32, de Dominicaanse Republiek met 30 en Panama met 24. Wie voor het schap staat, ziet vooral veel.
Er bestaat geen officiële indeling van rum. Er is geen systeem van streken zoals bij whisky en geen appellationkaart zoals bij wijn. Wat er wel is, is een indeling die de handel al meer dan een eeuw gebruikt, en die verrassend goed werkt zodra je weet waar hij op berust.
Drie scholen, en waar ze vandaan komen
De gangbare verdeling loopt langs de koloniale taalgrenzen: een Spaanse, een Engelse en een Franse school. Dat klinkt als geschiedenis en dat is het ook, maar er zit techniek achter. Elk van de drie machten bracht een eigen manier van stoken mee naar de eilanden, en die manier is er blijven hangen.
Belangrijk vooraf: dit is een vuistregel, geen wet. Er zijn Cubaanse huizen die zwaar stoken en Jamaicaanse die licht werken. Maar als vertrekpunt bij het schap is het bruikbaar.
De Spaanse school: ron, kolom en añejo
Cuba, de Dominicaanse Republiek, Panama, Venezuela, Guatemala, Nicaragua, Colombia en de Canarische Eilanden. Op het etiket staat ron.
Deze huizen werken vrijwel altijd met kolomketels, vaak meerdere achter elkaar. Het destillaat komt er hoog en schoon uit, en daardoor is de rum lichter van bouw. De nadruk ligt op de rijping en op het mengen: veel Spaanse huizen werken met een solerasysteem, waarbij jonge en oude rum in rijen vaten steeds gedeeltelijk worden bijgevuld.
De woorden op deze flessen zijn Spaans en meestal huisgemaakt: añejo, reserva, gran reserva, extra añejo. Wat ze precies betekenen, bepaalt het merk zelf.
De Engelse school: pot still en volle blends
Jamaica, Barbados, Guyana, Trinidad, Belize, Saint Lucia en de kleinere eilanden. Hier heet het rum.
De pot still is nooit weggegaan. Veel huizen stoken zowel in een pot still als in een kolom en mengen die twee tot een blend met een stevige, volle bouw. Jamaica gaat daarin het verst: lange gistingen, hoge estergehaltes, en distilleerderijen die hun destillaat in officiële klassen indelen naar hoeveel aroma erin zit.
Guyana heeft een eigen bijzonderheid: houten ketels uit gesloten distilleerderijen, waaronder de dubbele houten pot still van Port Mourant, die daar nog altijd in gebruik zijn.
De Franse school: rhum, en het riet gaat vers de kuip in
Martinique, Guadeloupe, Marie-Galante, Réunion en Haïti. Op het etiket staat rhum, met een h.
Hier wordt in grote mate op vers suikerrietsap gestookt in plaats van op melasse, en dat geeft een heel ander vertrekpunt. Martinique heeft er sinds 1996 een appellation voor. Hoe dat werkt en wat blanc, élevé sous bois en vieux betekenen, staat in het artikel over rhum agricole.
De tweede indeling: welke ketel
Naast het land is de ketel de nuttigste scheidslijn, en die staat steeds vaker gewoon op de fles.
Pot still betekent een koperen ketel die per keer wordt gevuld. Het destillaat komt er relatief laag uit en neemt veel aroma mee.
Column still of kolomketel betekent aaneengesloten stoken. Hoe hoger de kolom, hoe zuiverder en neutraler het resultaat.
Daarnaast kom je aanduidingen tegen die uit dezelfde hoek komen. Single blended rum betekent een menging van pot still en kolom uit dezelfde distilleerderij. Pure single rum betekent uitsluitend pot still uit één distilleerderij. Die termen zijn niet wettelijk beschermd, maar de huizen die ze gebruiken, houden zich er wel aan. Het werkingsprincipe van beide ketels staat in het artikel over hoe rum gemaakt wordt.
Buiten de drie scholen
Onder onze 423 rums staan er 32 met Nederland als herkomst, 10 uit de Filipijnen, 6 uit India, 6 uit Mauritius, 6 uit Oostenrijk, 4 uit Suriname en 4 uit Brazilië. Er staat er zelfs één uit Estland en één uit Japan.
Een deel daarvan is rum die elders is gestookt en hier is gerijpt of gemengd. Onafhankelijke bottelaars kopen vaten in de Cari¾n en laten ze in Europa liggen. Dat mag zich gewoon rum noemen, en op het etiket staat dan meestal wel welke distilleerderij het destillaat maakte.
De woorden die geen stijl zijn
Tot slot een groep aanduidingen die vaak voor een soort worden aangezien maar iets anders zeggen.
Spiced rum is rum met kruiden en aroma’s. Omdat aroma toevoegen bij rum niet is toegestaan, heet het op het etiket vaak niet eens rum maar gedistilleerde drank. Wij hebben er 19 staan.
Overproof en navy strength gaan over het alcoholpercentage, niet over stijl of herkomst. Wat die woorden werkelijk betekenen, staat in het artikel over het alcoholpercentage.
Wit, gold en dark zeggen iets over de kleur, en die kan uit het vat komen of uit een flesje karamel. Dat leggen we uit in het artikel over de kleur van rum.
Waar je kunt beginnen
De snelste manier om grip te krijgen is niet lezen maar vergelijken. Neem er drie uit drie scholen en zet ze naast elkaar, dan hoor je binnen een kwartier waar de indeling op slaat. Weet je niet welke, kom langs of bel 0570 541 278.
Verder kijken
De hele voorraad staat op onze rumpagina en in de zoekmachine van de slijterij. Per huis is er een eigen pagina, bijvoorbeeld Havana Club, Appleton Estate, Clément, Mount Gay, Angostura en El Dorado.
