Wij hebben advocaat apart staan van de likeuren, met tien flessen in dat vak. Zes merken: vier Nederlandse, een Belgisch en een Italiaans. En bijna elke week krijgen we de vraag of advocaat en eierlikeur nu hetzelfde zijn.
Het antwoord is verrassender dan je zou denken. Op het etiket zijn het één en hetzelfde woord. En toch staan er in dat vak drie soorten producten die echt van elkaar verschillen, alleen loopt de grens ergens anders dan de meeste mensen denken.
Wettelijk zijn advocaat en eierlikeur één categorie
In Europese verordening 2019/787 draagt categorie 39 de naam eierlikeur of advocaat of avocat of advokat. Vier woorden voor precies dezelfde drank. Een maker mag kiezen welk woord hij op de fles zet, en dat is een taalkwestie en geen productkwestie.
De eisen zijn wel scherp. De drank moet gemaakt zijn van kwaliteitseigeel, eiwit en suiker of honing. Er moet minstens 150 gram suiker of honing per liter in zitten, uitgedrukt in invertsuiker. En er moet minstens 140 gram zuiver eigeel per liter eindproduct in.
Dat laatste getal is het hart van de zaak. Honderdveertig gram eigeel per liter is veel. Een kippenei levert ruwweg vijftien tot twintig gram dooier, dus je zit al gauw rond de acht eierdooiers per liter voordat je aan de rest begint.
De echte scheidslijn heet likeur met ei
Direct onder advocaat staat in dezelfde verordening categorie 40: likeur met ei. Dat is de aanduiding die de meeste mensen bedoelen als ze eierlikeur zeggen, en daar ligt het verschil dat er wel toe doet.
Likeur met ei heeft dezelfde suikereis van 150 gram per liter. Maar het minimum aan eigeel is 70 gram per liter, precies de helft. Het minimale alcoholgehalte ligt een procent hoger, op vijftien in plaats van veertien. En de aroma-regel is strenger: bij likeur met ei mogen alleen levensmiddelen, natuurlijke aromastoffen en aroma-preparaten worden gebruikt, terwijl categorie 39 ook gewone aromastoffen toestaat.
Kort gezegd: half zoveel ei, iets meer alcohol, iets strengere aroma’s. Twee flessen die op elkaar lijken en allebei naar ei smaken kunnen dus onder verschillende categorieën vallen. Wat de doorslag geeft is de hoeveelheid dooier, en die staat niet in getallen op het etiket. De wettelijke benaming staat er wel.
Dik en dun: hetzelfde ei, een ander deel ervan
Daarnaast bestaat er een onderscheid dat helemaal niet in de wet staat maar in de praktijk het meest opvalt. Dikke advocaat wordt met alleen de dooiers gemaakt en is zo stevig dat je hem lepelt. Dunne advocaat wordt met het hele ei gemaakt, inclusief eiwit, en is schenkbaar.
Beide vallen onder dezelfde categorie, want de verordening noemt eiwit gewoon als toegestaan ingrediënt. De dunne uitvoering wordt van oudsher vooral voor de export gemaakt, omdat lepelen buiten Nederland weinig navolging heeft gekregen.
Bij ons staat dat verschil naast elkaar in het schap. De dunne uitvoering die wij voeren zit op 17,2 procent, de dikke uitvoeringen zitten op 14 procent. Dat is niet toevallig, en daar komt het volgende getal bij kijken.
Waarom er zo vaak precies 14 procent staat
Voor advocaat schrijft de verordening een minimaal alcoholgehalte van veertien volumeprocent voor. Dat is lager dan voor vrijwel alle andere likeuren, waar vijftien de ondergrens is.
Die ene procent heeft in Nederland grote gevolgen. De Alcoholwet noemt drank met vijftien of meer volumeprocent sterke drank, en sterke drank mag alleen door een slijterij aan particulieren worden verkocht. Alles daaronder is zwak-alcoholhoudende drank en mag ook in de supermarkt liggen.
Advocaat op veertien procent valt dus net aan de goede kant van die streep. Van de tien flessen in ons advocaatvak staan er zeven op precies veertien procent. Dat is geen smaakkeuze maar een verkoopkeuze.
Wat buiten de categorie valt
In hetzelfde vak staat een fles op acht procent. Die zit onder de veertien procent die de verordening eist, en mag de aanduiding advocaat dus niet dragen. Het is een eierdrank, en dat is precies wat er op staat.
Die groep is in Nederland groter dan je denkt. Er bestaan eierdranken met minder brandewijn, meestal zonder gele kleurstof en dus lichter van kleur. Ze staan bij ons in hetzelfde vak omdat je ze op dezelfde manier gebruikt, maar ze zijn wettelijk iets anders.
En er is nog een verschil dat op het etiket zichtbaar is. Eierdranken met weinig alcohol zijn uit microbiologisch oogpunt zeer bederfelijk, en moeten daarom een uiterste consumptiedatum dragen die begint met te gebruiken tot. Een gewone likeur hoeft boven de tien procent helemaal geen datum te voeren.
Hoe herken je het nu op de fles zelf? Zoek naar de wettelijke benaming, die staat los van de merknaam en meestal klein op het voor- of achteretiket. Staat daar advocaat, advokaat of eierlikeur, dan geldt de eis van 140 gram eigeel per liter. Staat er likeur met ei, dan is het de helft. Staat er eierdrank of alleen een merknaam met een percentage onder de veertien, dan valt de fles buiten beide categorieën.
Waar je kunt beginnen
Wil je de lepelvariant, kijk dan naar de dikke uitvoeringen op veertien procent. Wil je iets dat je kunt schenken of ergens overheen kunt gieten, dan is de dunne uitvoering praktischer. En zoek je iets in dezelfde hoek maar zonder ei, dan kom je uit bij de roomlikeuren, waarvan wij er 34 voeren.
Kom langs in Bathmen of bel 0570 541 278 als je wilt weten wat er nu precies staat.
Verder kijken
De hele groep staat bij elkaar op onze pagina advocaat, met per huis een eigen pagina: Warninks, Cooymans, Zwarte Kip en Filliers. De roomlikeuren vind je onder likeur, met eigen pagina’s voor Baileys, Dooley’s en Amarula. Zelf zoeken kan met de zoekmachine over ons assortiment.
Over de vijftienprocentgrens waar advocaat net onder blijft schreven we Likeur of likorette. Hoe lang zo’n fles na openen goed blijft staat in Hoe lang een geopende fles likeur goed blijft.
