Wat is schnaps?

Schnaps is een Duits woord uit de spreektaal voor sterkedrank en komt in bijlage I van verordening (EU) 2019/787 niet voor als wettelijke benaming.

In die bijlage staan de categorieën die een producent wel op het etiket moet zetten: van rum en whisky tot vruchtendistillaat, graandistillaat en likeur. Elke categorie stelt eigen eisen aan de grondstof, aan het minimale alcoholgehalte en aan wat er aan suiker, kleurstof of aroma bij mag. Het woord schnaps hoort in geen van die rijtjes en zegt dus niets over de samenstelling. Een producent mag het wel op de fles of in de merknaam zetten. De wettelijke benaming staat er altijd naast, vaak in kleinere letters onder de merknaam, en aan die benaming kunt u zien waar de fles aan moet voldoen.

Een gedistilleerde schnaps van fruit valt wettelijk onder vruchtendistillaat, een categorie met minimaal 37,5 volumeprocent alcohol.

Vruchtendistillaat wordt gemaakt door vers, vlezig fruit of de most daarvan te vergisten en te distilleren. Elke distillatie gebeurt op minder dan 86 volumeprocent, zodat geur en smaak van de grondstof in het distillaat blijven. Het gehalte aan vluchtige stoffen is minstens 200 gram per hectoliter alcohol van 100 volumeprocent, en bij steenvruchten geldt een grens voor blauwzuur van 7 gram per hectoliter alcohol van 100 volumeprocent. De benaming noemt de vrucht: kersendistillaat mag ook kirsch heten en pruimendistillaat slivovitz. Voor Obstler geldt een eigen voorwaarde, namelijk dat minstens 85 procent van de maisch uit verschillende soorten appels, peren of beide bestaat.

Korn en Kornbrand zijn graandistillaten met een beschermde geografische aanduiding, die gemaakt moeten worden in Duitsland, Oostenrijk of de Duitstalige Gemeenschap van België.

Voor graandistillaat in het algemeen geldt in verordening (EU) 2019/787 een minimum van 35 volumeprocent, met Korn als uitdrukkelijke uitzondering. Korn mag vanaf 32 volumeprocent gebotteld worden, Kornbrand vanaf 37,5 volumeprocent. Het distillaat komt uitsluitend van hele graankorrels: tarwe, waaronder de oude soorten spelt, eenkoorn en emmer, verder rogge, gerst, haver of boekweit. Er mag geen alcohol worden toegevoegd en aroma’s zijn niet toegestaan. Zoeten mag alleen om de smaak af te ronden, tot maximaal 10 gram zoetstoffen per liter, uitgedrukt als invertsuiker. Een Korn is daarmee een droge graandrank, ook wanneer de fles als schnaps wordt aangeduid.

Een schnaps is wettelijk een likeur zodra de fles minimaal 15 volumeprocent alcohol en minimaal 100 gram suiker per liter bevat, uitgedrukt als invertsuiker.

Likeur wordt gemaakt van ethylalcohol van landbouwoorsprong, van een distillaat of van een of meer gedistilleerde dranken, gezoet en op smaak gebracht met aroma’s, producten van landbouwoorsprong of andere levensmiddelen. Voor twee groepen ligt de suikergrens lager: 70 gram per liter bij kersenlikeur waarvan de alcohol uitsluitend uit kersendistillaat komt, en 80 gram per liter bij likeur die alleen met gentiaan, een vergelijkbare plant of wermoet op smaak is gebracht. Daar zit het verschil met een gedistilleerde schnaps: die haalt zijn smaak uit het gedistilleerde fruit of graan zelf, terwijl een likeur die smaak van toevoegingen en van suiker krijgt.

Op het etiket bepaalt de wettelijke categorie de ondergrens, en omdat flessen die als schnaps verkocht worden in verschillende categorieën vallen, lopen de percentages sterk uiteen.

In de winkel aan de Brink 2 in Bathmen telt het likeurschap 781 artikelen. Daarvan komen 47 flessen uit Duitsland met een alcoholpercentage tussen 14 en 45 procent; de gemeten spreiding binnen die groep loopt van 15 tot 40 procent. Flessen waarvan de naam letterlijk het woord schnaps draagt, zijn er drie. Alle drie komen van dezelfde Nederlandse producent en alle drie staan op 14,5 procent. Dat laatste getal gaat over de naam op het etiket, niet over de wettelijke categorie. Een fles kan vruchtendistillaat of likeur zijn zonder dat het woord schnaps erop staat, en omgekeerd zegt dat woord niets over de sterkte.